Pazarcı esnafının sorunlarına ilişkin
Kaynak göster
Ceylan Akça Cupolo (DEM Parti), 24 Haziran 2026 tarihinde 7/46068 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Hazine ve Maliye Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 47 gün sonra, 10 Ağustos 2026).
Ceylan Akça Cupolo (DEM Parti, Diyarbakır). “Pazarcı esnafının sorunlarına ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/46068, 24 Haziran 2026. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-46068-pazarci-esnafinin-sorunlarina-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/d65e16a1-afbf-4389-91e0-019efd800f68
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bakanlığa iletildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 47 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 40 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın, Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet ŞİMŞEK tarafından Anayasanın 98 ve İç Tüzüğün 96. ve 99. Maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.
SAMER Saha Araştırmaları Merkezi'nin Diyarbakır'da 142 pazarcı esnafıyla yaptığı araştırma, ekonomik zorlukların ve düşen alım gücünün semt pazarlarına olan olumsuz yansımalarını ortaya koymaktadır. Özellikle düşük ve orta gelir grubundaki tüketiciler ile kadınlar için kritik bir gıda erişim noktası olan pazarlarda, mazot fiyatları, üretim azlığı ve genel ekonomik koşullar nedeniyle ürün fiyatları sık aralıklarla artmaktadır. Bu durum tüketicilerin daha az ve daha ucuz ürünlere yönelerek kalite beklentilerini düşürmesine yol açarken, fiyat artışları nedeniyle esnafın müşterilerden tepki görmesine neden olmaktadır. Satışların azalması, müşteri sayısının düşmesi ve nakliye giderleri gibi artan maliyetler yüzünden son bir yılda pazarcı esnafının kârlılığı ve gelirleri gerilemiştir.
Bu bağlamda:
SORULAR
Bakanlığınızın verilerine göre son bir yılda pazarcı esnafının gelir ve kârlılığında ne kadar düşüş yaşanmıştır?
Artan mazot ve nakliye maliyetlerinin semt pazarlarındaki gıda fiyatlarına etkisini azaltmak için herhangi bir destek programı planlanmakta mıdır?
Semt pazarlarında müşteri sayısı ve satış hacmindeki düşüşe ilişkin Bakanlığınızın tespitleri nelerdir?
Düşük ve orta gelirli yurttaşların temel gıda ürünlerine erişiminin zorlaşmasına karşı hangi somut önlemler alınmıştır?
Son bir yılda faaliyetini sonlandıran veya tezgâh açmaktan vazgeçen pazarcı esnafı sayısı kaçtır?
Gıda enflasyonunun düşürüleceği yönündeki açıklamalara rağmen semt pazarlarında fiyat artışlarının sürmesinin nedeni nedir?
Üretimde yaşanan azalışın semt pazarlarındaki fiyatlara ve esnafın gelirine etkisine ilişkin Bakanlığınızın yaptığı bir çalışma bulunmakta mıdır?
Pazarcı esnafının artan maliyetler karşısında vergi, prim veya kredi desteklerinden yararlanmasına yönelik yeni bir düzenleme planlanmakta mıdır?
Dar gelirli yurttaşların daha az ve daha düşük kaliteli gıda tüketmek zorunda kalmasının ekonomik ve sosyal sonuçlarına ilişkin Bakanlığınızın değerlendirmesi nedir?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Mehmet Şimşek, Hazine ve Maliye Bakanı ·
İlgi yazınız ekinde alınan Diyarbakır Milletvekili Sayın Ceylan AKÇA CUPOLO'ya ait yazılı soru önergesine ilişkin olarak, Bakanlığımız tarafından hazırlanan cevap metni ektedir.
Bilgilerini ve gereğini arz ederim.
Devlet Mah. Dikmen Cad. No: 12, M Blok, Kat: 3-4
7/46068 Esas Sayılı Soru Önergesine İlişkin Olarak Hazine ve Maliye
Sayın Ceylan AKÇA CUPOLO, öncelikle şahsıma yönelik olarak Bakanlığımıza sunduğunuz yazılı soru önergeniz için teşekkür ederim.
5570 sayılı Kamu Sermayeli Bankalar Tarafından Yürütülen Faiz Destekli Kredi ve Kâr Payı Destekli Fon Kullandırılmasına Dair Kanun çerçevesinde, T. Halk Bankası A.Ş. (Banka) tarafından esnaf ve sanatkârların finansman ihtiyaçlarının uygun koşullarda karşılanmasını teminen 2002 yılından itibaren yürürlüğe giren kararlar çerçevesinde Hazine faiz destekli krediler kullandırılmaktadır.
Söz konusu kredilere ilişkin uygulama esasları son olarak 2025-2027 yılları arasında kullandırılacak kredileri kapsayacak olan 16.01.2025 tarihli ve 9436 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile yürürlüğe giren Karar'da belirlenmiştir. Banka aracılığıyla esnaf ve sanatkârlara kullandırılan kredilere cari faiz oranları esas alınarak yüzde 50 indirim oranı uygulanmakta olup indirim nedeniyle oluşan fark Devlet bütçesinden karşılanmaktadır. Bu kapsamda;
• 2025 yılında 257.709 esnaf ve sanatkâra 176 milyar TL,
• 2026 yılı Haziran sonu itibarıyla ise 98.677 esnaf ve sanatkâra 75 milyar TL Hazine destekli kredi kullandırılmış olup aynı dönem itibarıyla 760.117 esnaf ve sanatkârın toplam kredi bakiyesi 299 milyar TL olarak gerçekleşmiştir. Böylece 2026 yılında Haziran sonu itibarıyla toplam yaklaşık 33,4 milyar TL'lik faiz desteği sağlanmış olup 2026 yılı sonunda bu desteğin 70 milyar TL'ye ulaşacağı öngörülmektedir.
Sağlanan bu imkân kapsamında, yıllar içinde geniş bir kesime ulaşılmış olup esnaf ve sanatkârlar için finansmana erişim kolaylaştırılarak, ekonomik faaliyetlerin sürdürülebilirliği desteklenmiştir.
Diğer taraftan, vergi politikası bütüncül sosyal politikaların önemli bir bileşeni olarak etkin bir şekilde kullanılmakta olup vatandaşlar, esnaf, çiftçi ve ücretli çalışanlar başta olmak üzere ihtiyaç duyulan bütün alanlar güçlü bir şekilde desteklenmektedir.
193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nda mükerrer madde 20/A uyarınca basit usule tabi mükelleflerin ticari kazançları gelir vergisinden istisnadır. Basit usulde kazanç istisnasından yararlanan mükellefler, istisna kapsamındaki bu kazançlar için yıllık beyanname vermemekte ve diğer gelirler dolayısıyla beyanname vermeleri halinde de bu kazançlarını beyannameye dahil etmemektedirler. Bununla birlikte, gerek vergiden muaf esnaf gerekse kazançları basit Devlet Mah. Dikmen Cad. No:12, M Blok, Kat: 3-4 usulde tespit edilen mükellefler tarafından yapılan teslim ve hizmetler katma değer vergisinden istisna bulunmaktadır.
Ayrıca, 10679 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile değiştirilen 10380 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile 30 büyükşehirde bazı faaliyetlerde bulunan mükellefler gerçek usulde vergilendirme kapsamına alınmış olup münhasıran bir işyeri açmaksızın gezici olarak veya pazar takibi suretiyle perakende emtia alım-satımı ile uğraşanlar söz konusu Cumhurbaşkanı Kararı kapsamı dışında tutulmuştur. Buna göre, münhasıran pazarcılık faaliyetinde bulunan mükellefler şartları dahilinde basit usulden yararlanmakta olup basit usulden yararlanan bu mükelleflerin elde ettikleri ticari kazançları gelir vergisinden istisnadır.
Devlet Mah. Dikmen Cad. No:12, M Blok, Kat: 3-4
Mehmet ŞİMŞEKBakan