Şanlıurfa ilindeki okuma ve yazma bilmeyen kişi sayısına ilişkin
Kaynak göster
Mahmut Tanal (CHP), 24 Haziran 2026 tarihinde 7/46099 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Millî Eğitim Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 34 gün sonra, 28 Temmuz 2026).
Mahmut Tanal (CHP, Şanlıurfa). “Şanlıurfa ilindeki okuma ve yazma bilmeyen kişi sayısına ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/46099, 24 Haziran 2026. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-46099-sanliurfa-ilindeki-okuma-ve-yazma-bilmeyen-kisi-sayisina-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/2a476978-967e-489f-b9ba-019ef9e00689
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 34 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)T.B.M.M.
A CUMHURİYET HALK PARTİSİ
Gerekçenin tamamını göster (8 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Grup Başkanlığı
CHP Tam -24 Haziran 2026
: 19529 " , yen ; sa - ii TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞPNA
Aşağıda belirtilen sorularımın, Milli Eğitim Bakanı Yusuf Tekin tarafından Anayasa'nın 98'inci ve Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü'nün 96'ncı ve 99'uncu maddeleri uyarınca lı olarak cevaplandırılmasını saygılarımla arz ederim. 23.06.2026
Türkiye İstatistik Kurumu verilerine göre Şanlıurfa'da okuma yazma bilmeyen kişi sayısı 2025 yılı itibarıyla 101 bin 94'tür. Eğitim ve öğretim hizmetlerinin yürütülmesinden sorumlu olan Milli Eğitim Bakanlığı'nın görev alanındaki bir ilde okuma yazma bilmeyen nüfusun halen bu seviyede bulunması, eğitim politikalarının etkinliği açısından değerlendirilmesi gereken önemli bir sorundur.
Şanlıurfa'nın genç nüfusu, kırsal yerleşim yapısı ve mevsimlik tarım işçiliğinin yaygınlığı dikkate alındığında, okuma yazma bilmeyen nüfusun azaltılmasına yönelik politikaların neden beklenen sonucu vermediğinin açıklığa kavuşturulması gerekmektedir. Özellikle yıllardır devam eden bu tabloya rağmen okuma yazma bilmeyen nüfusun halen 100 bin kişinin üzerinde olması, mevcut uygulamaların yeterliliğinin sorgulanmasını zorunlu kılmaktadır.
Anayasa'nın 42'nci maddesinde kimsenin eğitim ve öğrenim hakkından yoksun bırakılamayacağı hüküm altına alınmıştır.
Bu bağlamda;
SORULAR
TÜİK verilerine göre Şanlıurfa'da 2025 yılı itibarıyla 101 bin 94 kişinin okuma yazma bilmediği yönündeki tespit, Bakanlığınızın verileriyle örtüşmekte midir?
Milli Eğitim Bakanlığı'nın görev alanındaki bir ilde okuma yazma bilmeyen kişi sayısının halen 100 binin üzerinde olmasının temel nedenleri nelerdir?
Bakanlığınız tarafından Şanlıurfa'da okuma yazma bilmeyen nüfusun yoğunlaştığı bölgeler, yaş grupları ve toplumsal kesimler tespit edilmiş midir? Tespit edilmiş ise bu tespitlerin sonuçları nelerdir?
Şanlıurfa'da okuma yazma bilmeyen kişi sayısının halen 100 binin üzerinde seyretmesi ile mevsimlik tarım işçiliği, kırsal yerleşim yapısı ve ekonomik nedenler arasındaki ilişkiye yönelik herhangi bir etki analizi veya kurumsal değerlendirme yapılmış mıdır? Yapılmış ise sonuçları nelerdir?
Şanlıurfa'da okuma yazma bilmeyen nüfus içerisinde kadınların oranı nedir? Bu oranın Türkiye ortalamasının üzerinde olup olmadığına ilişkin Bakanlığınızın herhangi bir değerlendirmesi bulunmakta mıdır?
Bugüne kadar yürütülen çalışmaların ardından okuma yazma bilmeyen kişi sayısının halen 100 binin üzerinde seyretmesi, mevcut politikaların yeterliliği bakımından Bakanlığınız tarafından nasıl değerlendirilmektedir?
Şanlıurfa'da okuma yazma bilmeyen kişi sayısının azaltılmasına yönelik olarak önümüzdeki dönemde ulaşılması hedeflenen somut hedefler nelerdir?
Şanlıurfa'da okuma yazma bilmeyen nüfusun azaltılmasına yönelik faaliyetler hakkında herhangi bir idari denetim, performans değerlendirmesi veya kurumsal inceleme yapılmış mıdır? Yapılmış ise hangi eksiklikler tespit edilmiş ve bu eksikliklerin giderilmesi amacıyla hangi işlemler tesis edilmiştir?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Yusuf Tekin, Milli Eğitim Bakanı ·
İlgi Ce 180
:a) 12.06.2026 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1873882 sayılı yazınız.
b) 23.06.2026 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1880873 sayılı yazınız.
c) 29.06.2026 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1885357 sayılı yazınız. 7146099-46100
g) 01.07.2026 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1887476 sayılı yazınız. Bakanlığımıza İlgi (a-b-c-ç)'de kayıtlı yazılarla iletilen Bartın Milletvekili Aysu BANKOGLU'nun 7/45362, Şırnak Milletvekili Nevroz UYSAL ASLAN'ın 7/45681, Ankara Milletvekili Aylin YAMAN'ın 7/45978, İstanbul Milletvekili Doğan BEKIN'in 7/45982, İstanbul Milletvekili Özgül SAKİ'nin 7/45983, Şanhurfa Milletvekili Mahmut TANAL'ın 7/46099 ve 7/46100, İstanbul Milletvekili Iskender AYHAN'In 7/46104, Gaziantep Milletvekili Sevda KARACA'nın 7/46105, İstanbul Milletvekili Celal FIRAT'in 7/46107, Bolu Milletvekili Türker ATEŞ'in 7/46108 ile Balıkesir Milletvekili Turhan ÇÖMEZ'in 7/46111 esas numaralı yazılı soru önergeleri incelenmiş olup konuya ilişkin bilgiler Ek'te sunulmuştur.
Bakanlığımızca hayat boyu öğrenme faaliyetleri; bireylerin eğitim hakkından yaşam boyu yararlanabilmesi, temel becerilerin güçlendirilmesi, yetişkin nüfusun öğrenme ihtiyaçlarının karşılanması ve eğitim imkânlarına erişimde güçlük yaşayan vatandaşların desteklenmesi amacıyla yürütülmektedir. Bu kapsamda zorunlu temel eğitim çağı dışına çıkmış ancak okuma yazma bilmeyen vatandaşlara yönelik okuma yazma kursları halk eğitimi merkezleri aracılığıyla açılmaktadır.
Okuryazarlık durumuna ilişkin nüfus göstergeleri Türkiye İstatistik Kurumu tarafından yayımlanmakta olup Bakanlığımız kayıtları, halk eğitimi merkezlerinde açılan kurslar, kursiyer katılımı, seviye tespit sınavları ve sertifika süreçlerine ilişkin e-Yaygın sistemi verilerinden oluşmaktadır. Bu nedenle Bakanlığımız uygulama kayıtları, nüfusun tamamına ilişkin kişi bazlı okuryazarlık kütüğü niteliğinde olmayıp okuma yazma kurslarına ilişkin eğitim hizmeti verilerini göstermektedir.
Okuma yazma bilmeyen nüfusun büyüklüğü; geçmiş yıllardaki eğitime erişim imkânları, yaş kuşakları, cinsiyet, kırsal yerleşim yapısı, sosyoekonomik koşullar, göç ve mevsimlik hareketlilik gibi çok boyutlu sosyal ve demografik etkenlerle ilişkilidir. Bakanlığımızca bu alandaki çalışmalar, söz konusu nedenlere ilişkin tekil bir açıklamaya indirgenmeden; okuma yazma bilmeyen vatandaşların kurslara erişimini artırma, yerelde talep ve ihtiyaçları tespit etme, kadınlar ve erişimde güçlük yaşayan bireylerin katılımını destekleme ve kurs süreçlerini izleme yaklaşımıyla yürütülmektedir.
Şanlıurfa ilindeki halk eğitimi merkezlerinde 2025 yılında yetişkin okuma yazma kursları ve seviye tespit sınavları kapsamında toplam 469 kurs açılmış, bu kurslara 6.792 kursiyer katılmış ve 3.291 kursiyer sertifika almıştır. Kursiyerlerin 4.641'i kadın, 2.151'i erkektir. Sertifika alan kursiyerlerin ise 2.371'i kadın, 920'si erkektir.
1 Ocak-3 Temmuz 2026 tarihleri arasında ise Şanlıurfa ilinde aynı kapsamda toplam 241 kurs açılmış, bu kurslara 3.278 kursiyer katılmış ve 1.274 kursiyer sertifika almıştır. Bu dönemde kursiyerlerin 2.350'si kadın, 928'i erkektir. Sertifika alan kursiyerlerin ise 954'ü kadın, 320'si erkektir.
Türkiye İstatistik Kurumu tarafından yayımlanan verilere göre Şanlıurfa'da okuryazarlık durumuna göre 6 yaş ve üzeri nüfus içinde okuma yazma bilmeyen kadın oranı 2025 yılı için %9,53'tür. Bakanlığımızca yürütülen kurs planlamalarında kadınların, ileri yaş grubundaki vatandaşların ve eğitim imkânlarına erişimde güçlük yaşayan bireylerin kurslara katılımının artırılması öncelikli olarak dikkate alınmaktadır.
Şanlıurfa'da okuma yazma bilmeyen nüfusun azaltılmasına yönelik çalışmalar kapsamında halk eğitimi merkezleri aracılığıyla yetişkin okuma yazma kursları ile I ve II. kademe seviye tespit sınavları açılmaya devam edilmektedir. Kurs açılışlarında başvurular, mahallelerden gelen talepler, yerel ihtiyaçlar ve erişimde güçlük yaşayan gruplara ulaşma imkânları dikkate alınmaktadır.
Mevcut veriler, Şanlıurfa ilinde okuma yazma kurslarına yönelik ihtiyacın sürdüğünü göstermektedir. Bu nedenle Bakanlığımızca yürütülen çalışmaların odağı; kursların ihtiyaç duyulan mahallelerde açılmasına devam edilmesi, yerel paydaşlarla iş birliğinin güçlendirilmesi, vatandaşların kurslar hakkında bilgilendirilmesi, kadınların ve eğitim
imkânlarına erişimde güçlük yaşayan bireylerin katılımının artırılması ve e-Yaygın sistemi üzerinden kurs süreçlerinin düzenli olarak izlenmesidir.
Okuma yazma kurslarına ilişkin süreçler; kurs açılışı, kursiyer kaydı, kursun yürütülmesi, seviye tespit sınavı, sertifikalandırma ve raporlama aşamalarında e-Yaygın sistemi üzerinden takip edilmektedir. Il ve ilçe millî eğitim müdürlükleri tarafından yürütülen rehberlik, izleme ve değerlendirme çalışmaları doğrultusunda tespit edilen ihtiyaçlara göre yeni kurs planlamaları yapılmakta ve eğitim hizmetlerinin etkinliğinin artırılmasına yönelik çalışmalar sürdürülmektedir.
Şanlıurfa Valiliğince konuya ilişkin olarak;
Şanlıurfa il genelindeki halk eğitimi merkezleri tarafından okuma yazma kurslarına ilişkin başvuruların, kursiyer kayıtlarının ve mahallelerden gelen taleplerin düzenli olarak takip edildiği, okuma yazma kursu ihtiyacı bulunan vatandaşlara ulaşılabilmesi amacıyla muhtarlıklar, kamu kurum ve kuruluşları ile iş birliği yapıldığı; gelen talepler doğrultusunda ihtiyaç duyulan mahallelerde kurs planlamalarının gerçekleştirildiği,
Özellikle kadınlar, ileri yaş grubundaki vatandaşlar ve eğitim imkânlarına erişimde güçlük yaşayan bireylerin kurslara katılımının artırılmasına yönelik çalışmalar yürütüldüğü, Önümüzdeki dönemde ihtiyaç duyulan mahallelerde okuma yazma kurslarının açılmasına devam edilmesinin, kaymakamlıklar, belediyeler ve diğer kamu kurumlarıyla iş birliğinin güçlendirilmesinin, kurslara ilişkin tanıtım ve bilgilendirme faaliyetlerinin sürdürülmesinin hedeflendiği,
Halk eğitimi merkezleri tarafından açılan okuma yazma kurslarına ilişkin iş ve işlemlerin e-Yaygın sistemi üzerinden takip edildiği; kursların açılışı, yürütülmesi ve tamamlanmasına ilişkin süreçlerin ilçe milli eğitim müdürlüklerinin rehberlik ve denetim faaliyetleri kapsamında izlendiği,
Il Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından yürütülen izleme ve değerlendirme çalışmaları doğrultusunda tespit edilen ihtiyaçlar dikkate alınarak gerekli planlamaların yapıldığı, bildirilmiştir.