Son 5 yılda karşılıksız çıkan çeklere dair verilere ilişkin
Kaynak göster
Murat Çan (CHP), 3 Temmuz 2026 tarihinde 7/46461 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Hazine ve Maliye Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 82 gün sonra, 23 Eylül 2026).
Murat Çan (CHP, Samsun). “Son 5 yılda karşılıksız çıkan çeklere dair verilere ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/46461, 3 Temmuz 2026. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-46461-son-5-yilda-karsiliksiz-cikan-ceklere-dair-verilere-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/d2841ab1-2a05-426a-b460-019f5b95a1cd
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlığa iletildi
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 82 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 64 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın, Anayasa'nın 98'inci ve Türkiye Büyük Millet Meclisi Içtüzüğü'nün 96'ncı maddeleri gereğince Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek tarafından yazılı olarak yanıtlanmasını arz ederim.
Son yıllarda Türkiye ekonomisi, özellikle üretim, ticaret ve finansal istikrar alanlarında ciddi kırılganlıklarla karşı karşıya kalmıştır. AKP iktidarının uzun süredir sürdürdüğü öngörülemez, piyasa gerçeklerinden kopuk ve kurumsal aklı zayıflatan ekonomi politikaları; reel sektörde güven erozyonuna, finansal disiplinin bozulmasına ve ticari hayatın temel unsurlarından biri olan ödeme zincirinin ciddi şekilde aksamasına yol açmıştır.
Bu olumsuz tablonun en somut göstergelerinden biri, karşılıksız çıkan çek sayılarındaki ve protesto edilen senetlerdeki artıştır. Çek ve senet gibi ticari araçlar, piyasada güvenin ve likiditenin göstergesi niteliğindedir. Bu araçların giderek daha fazla karşılıksız çıkması veya protesto edilmesi; işletmelerin nakit akışını yönetemediğini, finansmana erişimde zorlandığını ve ekonomik daralmanın tabana yayıldığını açıkça ortaya koymaktadır.
Gerekçenin tamamını göster (3 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Özellikle sanayi ve ticaretin önemli merkezlerinden biri olan Samsun'da bu sorunlar daha yakıcı bir biçimde hissedilmektedir. Karadeniz'in lojistik üssü olma potansiyeline sahip olan ilimizde; sanayi işletmeleri artan maliyetler, daralan iç talep, yüksek finansman giderleri ve belirsizlikler nedeniyle üretimlerini kısmakta, ticaret erbabı ise tahsilat sorunları nedeniyle ayakta kalma mücadelesi vermektedir. Karşılıksız çek ve protestolu senetlerde yaşanan artış, Samsun ekonomisinde alarm veren bir bozulmanın habercisidir.
AKP iktidarının "istikrar" iddiasına rağmen gelinen noktada; esnaf, KOBİ'ler ve sanayiciler için öngörülebilirlik ortadan kalkmış, ekonomik aktörler risklerini yönetemez hale gelmiştir. Bu durum yalnızca firmaları değil, istihdamı ve dolayısıyla toplumsal refahı da doğrudan tehdit etmektedir.
Bu çerçevede, son 5 yıllık dönemde karşılıksız çekler ve protesto edilen senetlere ilişkin verilerin şeffaf biçimde ortaya konulması; hem Türkiye genelinde hem de Samsun özelinde yaşanan ekonomik bozulmanın boyutlarının anlaşılması açısından büyük önem taşımaktadır.
SORULAR
Son 5 yıl içinde (2021-2025), Türkiye genelinde yıllar itibarıyla karşılıksız çıkan çek sayısı ve bu çeklerin toplam parasal tutarı nedir?
Aynı dönemde Samsun ili özelinde yıllar itibarıyla karşılıksız çıkan çek sayısı ve toplam tutarı ne kadardır? Samsun'un Türkiye içindeki payı nedir?
Son 5 yıl içinde Türkiye genelinde yıllar itibarıyla protesto edilen senet sayısı ve toplam parasal büyüklüğü nedir?
Aynı dönemde Samsun ilinde protesto edilen senet sayısı ve toplam tutarı nedir? Bu veriler, Samsun'da faaliyet gösteren KOBİ'ler ve sanayi işletmeleri açısından nasıl bir eğilime işaret etmektedir?
Karşılıksız çek ve protestolu senetlerde yaşanan artışın önüne geçmek, ticari hayatta güveni yeniden tesis etmek ve özellikle Samsun gibi üretim ve ticaret merkezlerinde faaliyet gösteren işletmelerin finansal sürdürülebilirliğini sağlamak amacıyla Bakanlığınızın yürüttüğü veya planladığı somut politika ve tedbirler nelerdir?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Mehmet Şimşek, Hazine ve Maliye Bakanı ·
İlgi yazınız ekinde alınan Samsun Milletvekili Sayın Murat ÇAN'a ait yazılı soru önergesine ilişkin olarak, Bakanlığımız tarafından hazırlanan cevap metni ektedir.
Bilgilerini ve gereğini arz ederim.
• * 7/46461 Esas Sayılı Soru Önergesine İlişkin Olarak Hazine ve Maliye
Sayın Murat ÇAN, öncelikle şahsıma yönelik olarak Bakanlığımıza sunduğunuz yazılı soru önergeniz için teşekkür ederim.
5570 sayılı Kamu Sermayeli Bankalar Tarafından Yürütülen Faiz Destekli Kredi ve Kâr Payı Destekli Fon Kullandırılmasına Dair Kanun çerçevesinde, T. Halk Bankası A.Ş. (Banka) tarafından esnaf ve sanatkârların finansman ihtiyaçlarının uygun koşullarda karşılanmasını teminen 2002 yılından itibaren yürürlüğe giren kararlar çerçevesinde Hazine faiz destekli krediler kullandırılmaktadır.
Söz konusu kredilere ilişkin uygulama esasları son olarak 2025-2027 yılları arasında kullandırılacak kredileri kapsayacak olan 16.01.2025 tarihli ve 9436 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile yürürlüğe giren Karar'da belirlenmiştir. Banka aracılığıyla esnaf ve sanatkârlara kullandırılan kredilere cari faiz oranları esas alınarak yüzde 50 indirim oranı uygulanmakta olup indirim nedeniyle oluşan fark Devlet bütçesinden karşılanmaktadır.
Sağlanan bu imkân kapsamında, yıllar içinde geniş bir kesime ulaşılmış olup esnaf ve sanatkârlar için finansmana erişim kolaylaştırılmıştır. Böylece ekonomik faaliyetlerin sürdürülebilirliği desteklenmiş, yıllar içinde artan talebe paralel olarak bütçede ayrılan ödenekler de bu ihtiyacı karşılayacak şekilde düzenlenmiştir.
Diğer taraftan, Bakanlığımız tarafından yürütülen Hazine Destekli Kefalet Sistemi (Sistem) ile, KOBİ'lerimiz öncelikli olmak üzere finansmana erişim sorunu yaşayan işletmelere güncel ekonomik ihtiyaçlar doğrultusunda destek sağlanmaktadır.
Sistem kapsamında Kredi Garanti Fonu A.Ş., Ihracatı Geliştirme A.Ş. ve Katılım Finans Kefalet A.Ş. aracılığıyla kullandırılmak üzere halihazırda 23 adet destek paketi yürürlükte olup, söz konusu destek paketleri kapsamında 28/08/2026 tarihi itibarıyla 163,7 milyar TL kefalet karşılığı 190,8 milyar TL kredi kullandırılmıştır. Samsun ili özelinde ise, 2021 yılından bugüne 2524 işletmeye 6,7 milyar TL kefalet karşılığı 8 milyar TL kredi sağlanmıştır. İlgili mevzuat ve söz konusu paketlerde belirlenen şartların karşılanması halinde işletmeler anılan desteklerden faydalanabilmektedir.
Diğer taraftan önergede bahsi geçen hususlara ilişkin veriler;
"https://verisistemi.tbb.org.tr/index.php?/tbb/report_rm" adresinde yayımlanmakta ve kamuoyuyla paylaşılmaktadır.
Soru önergesinde bahsi geçen diğer hususlar, Adalet Bakanlığı uhdesinde bulunmaktadır. Devlet Mah. Dikmen Cad. No: 12, M Blok, Kat: 3-4
Mehmet ŞİMŞEKBakan