Bir mahkumun adil yargılanmadığı iddiasına ilişkin

Türkiye'de hakkında "örgüt üyeliği" ile "Devletin birliğini ve ülke bütünlüğünü bozma" suçlamalarıyla dava açılmış; iddianamede YPG içerisinde "keskin nişancı" olduğu ve üç askerin ölümünden sorumlu bulunduğu ileri sürülmüştür. Ancak dosyada yer alan iddiaların somut, maddi ve teknik delillerle desteklenmediği; suçlamaların büyük ölçüde kolluk beyanlarına ve çatışma ortamında düzenlenen tutanaklara dayandırıldığı ifade edilmektedir. Yargılama sürecinde en dikkat çekici hususlardan biri yaş tespitine ilişkindir. Resmî doğum belgesi ve aile kayıtlarına göre Hüseyin Muhammed'in 2004 doğumlu olduğu ve isnat edilen olay tarihinde 15 yaşında bulunduğu belgelenmesine rağmen mahkeme yaş konusunda çelişkili bir değerlendirme yapmıştır. Mahkeme, sanığın 15 yaşında olduğunu kabul etmemiş; ancak 18 yaşından küçük olduğunu kabul ederek "suça sürüklenen çocuk" hükümlerini uygulamıştır. Buna rağmen üç asker yönünden ayrı ayrı 24 yıl hapis cezası ileiDevletin birliğini ve ülke bütünlüğünü bozma" suçundan ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası verilmiş, çocuk olması nedeniyle ağırlaştırılmış müebbet cezası müebbet hapis cezasına çevrilmiştir. Yerel mahkemenin kararı istinaf tarafından onanmış, dosyanın temyiz incelemesini yapan Yargıtay ise yaş tespitine ilişkin raporlardaki çelişkileri dikkate alarak dosyayı bozmuş ve Adli Tıp Kurumu'ndan yeniden rapor alınmasına karar vermiştir.

Buna karşın Adli Tıp Kurumu'nun Hüseyin Muhammed'i fiziksel olarak muayene etmeden, yalnızca dosya ve dijital kayıtlar üzerinden değerlendirme yaptığı; buna rağmenisuç tarihi itibarıyla kesin yaş tespiti yapılamadığı" yönünde rapor düzenlediği belirtilmektedir. Avukatların, yaş tespitinin bilimsel yöntemlerle yapılması ve Suriye'deki resmî makamlarla yazışma gerçekleştirilmesi yönündeki taleplerinin ise reddedildiği ifade edilmektedir. Bunun yanında avukatlar, maddi gerçeğin ortaya çıkarılması amacıyla Genelkurmay Başkanlığı ve Milli Savunma Bakanlığı'ndan iddia edilen olaylara ilişkin bilgi ve belge istenmesini talep etmiş; ancak bu talepler de mahkeme tarafından kabul edilmemiştir. Böylece hem yaş tespitine ilişkin resmî belgelerin doğrulanmasına hem de isnat edilen fiillerin doğruluğunun araştırılmasına yönelik talepler karşılanmamıştır.

Son olarak, 2 Temmuz 2026 tarihinde görülen karar duruşmasında mahkeme, Hüseyin Muhammed'in 18 yaşından küçük olduğunu kabul etmiş; daha önce verilen üç kez 24 yıl hapis cezası ile müebbet hapis cezasını takdiri indirim uygulayarak dört kez 20 yıl hapis cezasına hükmetmiştir. Buna karşın mahkeme, doğum belgeleri doğrultusunda bilimsel yaş tespitine gidilmesi, Suriye'deki resmî kurumlarla yazışma yapılması ve Türkiye'deki ilgili kamu kurumlarından olaya ilişkin bilgi ve belge istenmesi yönündeki talepleri yine reddetmiştir. Dosyada ortaya çıkan bu süreç; işkence yasağı, çocuk hakları, adil yargılanma hakkı ve etkili soruşturma yükümlülüğü bakımından ciddi hukuki tartışmaları beraberinde getirmektedir. İlk olarak, Türkiye'nin yargılama yetkisinin kapsamı uluslararası hukuk bakımından tartışmalıdır. İddiaya konu fiillerin Türkiye sınırları dışında gerçekleştiği ve yargı yetkisinin hangi hukuki temele dayandırıldığı hususu kamuoyu bakımından açıklığa kavuşturulmuş değildir.

İkinci olarak, mahkûmiyet kararının somut, maddi ve teknik deliller yerine büyük ölçüde kolluk beyanları ve tartışmalı ifade içeriklerine dayanması, ceza muhakemesinin temel ilkelerinden olan "şüpheden sanık yararlanır" ilkesinin uygulanıp uygulanmadığı konusunda ciddi soru işaretleri doğurmaktadır.

Üçüncü olarak, işkence ve kötü muamele altında alındığı iddia edilen ifadelerin delil olarak kullanılması; Türkiye'nin taraf olduğu Birleşmiş Milletler İşkenceye Karşı Sözleşmesi, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 3. maddesi ve Anayasa'nın işkence yasağına ilişkin hükümleri bakımından ciddi hak ihlali iddialarını gündeme getirmektedir.

Dördüncü olarak, resmî doğum belgelerine rağmen yaş tespitinin bilimsel yöntemlerle kesinleştirilmemesi, Adli Tıp Kurumu'nun fiziksel muayene yapmaksızın rapor düzenlemesi ve çocuğun üstün yararı ilkesinin gözetilmediği yönündeki iddialar, çocuk adalet sisteminin temel ilkeleri bakımından ayrıca değerlendirilmesi gereken hususlar olarak öne çıkmaktadır. Son olarak, maddi gerçeğin ortaya çıkarılmasına katkı sağlayabilecek bilgi ve belgelerin ilgili kurumlardan istenmemesi, Suriye makamlarıyla resmî yazışma yapılmaması ve savunma makamının bu yöndeki taleplerinin reddedilmesi; ceza muhakemesinin temel ilkelerinden biri olan etkili ve eksiksiz araştırma yükümlülüğünün yerine getirilip getirilmediği konusunda ciddi kuşkular doğurmaktadır.

Bu bağlamda;