Avrupa Parlamentosunun 2025 Yılı Türkiye Raporu'nda yer verilen bazı tespitlere ilişkin

Aşağıdaki sorularımın Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek tarafından Anayasanın 98'inci ve TBMM İçtüzüğünün 96'ncı ve 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını saygılarımla arz ederim 01.07.2026 7'

17 Haziran 2026 tarihinde Avrupa Parlamentosu 2025 Yılı Türkiye Raporu kabul edilmiştir. Raporun Çerçeve başlığında;

AB ve Türkiye, 23 Kasım 20233 tarihli AB-Türkiye ilişkileri hakkında Ortak Bildirim'de yer alan tavsiyeler ve ilgili AB Zirvesi Sonuçları doğrultusunda, karşılıklı çıkar alanlarında yeniden işbirliği sürecini devam ettirmektedir. Söz konusu Zirve Sonuçlarında ortaya konulan koşullara tabi olmak kaydıyla AB, Türkiye ile kademeli, orantılı ve geri çevrilebilir şekilde yapıcı bir işbirliği tesis ederken ortak çıkar alanlarında yüksek düzeyde angajman devam etmiştir. Türkiye ile yürütülen katılım müzakereleri. Aralık 2024 tarihli Konsey Sonuçlarında da tekrar edildiği üzere, 2018'den bu yana durma noktasındadır. AB'nin, demokratik standartlar, hukukun üstünlüğü, yargı bağımsızlığı ve temel haklara saygının giderek kötüleşmesiyle ilgili ciddi endişeleri giderilmemiştir. 2025'in başından bu yana seçilmiş yetkililer, muhalif figürler, siyasi aktivistler, sivil toplum ve iş dünyası temsilcileri, gazeteciler ve diğer kişilere yönelik tutuklamalar ve suçlamalar, Türkiye'nin demokratik geleneğine bağlılığının giderek daha fazla sorgulanmasına yol açmış ve yargı bağımsızlığı konusundaki endişeleri derinleştirmiştir.", ifadelere yer verilmiş ve ilerleme fasılları çerçevesinde ülkemizin durumu değerlendirilmiştir. Ekonomik açıdan ise Türkiye, 2024'te 210 milyar avroya ulaşan rekor ticaret hacmiyle AB'nin beşinci büyük ticaret ortağı olmaya devam etmiştir. Türkiye aynı zamanda giderek daha aktif ve çok katmanlı bir dış politika ortaya koymuştur. Artan jeopolitik sınamalar, özellikle Suriye, Ukrayna, Gazze ve Güney Kafkasya'daki gelişmelerle bağlantılı olarak, Türkiye'nin stratejik bölgesel rolünü daha da belirginleştirmiştir.

Söz konusu Raporda dış ilişkilere Fasıl 3: îş Kurma Hakkı ve Hizmet Sunumu Serbestisi, Fasıl 16: Vergilendirme, Fasıl 18: İstatistik, Fasıl 29: Gümrük Birliği ve Fasıl 32: Mali Kontrol, Fasıl 5: Kamu Alımlan, Fasıl 18: İstatistik, Fasıl 32: Mali Kontrol Fasıl 33: Mali ve Bütçesel Hükümler başlıklarında tespit edilen bulgular ile söz konusu fasıllara ilişkin raporun çeşitli yerlerinde geçen kısımlarla ilgili Komisyonun yerine getirilmeyen önceki raporda yer alan tavsiyelerin hala geçerliliğini koruduğu ve gelecek yıl atılması gereken adımlara yer verilmiştir.

Bu bağlamda;

SORULAR

1. Türkiye'de birkaç gereklilik nedeniyle kısıtlanmaya devam eden iş kurma hakkı alanında ilerleme kaydedilmemiştir. Sınır ötesi hizmet sunumu serbestisine ilişkin olarak, AB'de kayıtlı hizmet sağlayıcılara yönelik kayıt, lisanslama ve yetkilendirme gereklilikleri devam etmektedir. Henüz tek temas noktası oluşturulmamıştır. Hizmetlerin geçici veya nadiren sunumunu düzenleyen herhangi bir özel düzenleme veya uygulama bulunmamaktadır.", ülkemizin dış ticaret olan ihtiyacına karşın söz konusu düzenlemelerin yapılmaması ve girişimlerde bulunulmamasının gerekçesi nedir? Bu hususta herhangi bir adım atılacak mıdır?

2. Türkiye'nin Avrupa Yeterlilikler Çerçevesi (AYÇ) Ulusal Referanslama Raporu güncellenmemiştir. Yükseköğretim yeterliliklerinin tanınması ve denkliği için elektronik ortamda başvuru yapılması mümkündür. Bununla birlikte, bazı düzenleyici meslekler hâlen Türk vatandaşlarına mahsus olmaya devam etmekte olup bazı mesleklere erişim için dil şartları hâla kaldırılmamıştır. Türkiye, ayrıca yedi sektörel mesleğin (doktorlar, diş hekimleri, genel bakımdan sorumlu hemşireler, ebeler, eczacılar, veteriner cerrahlar ve mimarlar) asgari eğitim gerekliliklerine uyum konusunda çabalarını yoğunlaştırmalıdır. Bu alanda ulusal mevzuatın müktesebatıyla uyumlu hâle getirilmesi için sürekli ve önemli adımların atılması gerekmektedir.", Söz konusu güncelleme ve düzenlemelere ilişkin tarafınızca her hangi bir planlama var mıdır?

3. "Türkiye, öz kaynaklar sisteminin uygulanmasıyla ilgili temel politika alanlarında temel ilke ve kurumları oluşturmuştur. Ancak zamanı geldiğinde, öz kaynaklar sisteminin etkili bir biçimde uygulanması için somut koordinasyon yapılarının oluşturulması, idari kapasitenin güçlendirilmesi ve uygulama kurallarının benimsenmesi gerekmektedir." Bahse konu kurumsal kapasiteyi arttırmaya ilişkin ne tür çalışmalar yapılmaktadır? Bu hususta uyum yasaları kapsamında bir yasal düzenleme hazırlığınız bulunmakta mıdır?

4. "Türkiye, Birlik Gümrük Kodu ile uyumlu bir gümrük kanunu tasarısını henüz kabul etmemiştir. Söz konusu kanunun kabulü, başta gümrük vergileri olmak üzere geleneksel öz kaynaklardaki hazırlığı kolaylaştıracaktır.", raporda şeklinde ifade edilen "gümrük kanunu tasarısına' ilişkin bir taslak çalışmanız veya talebiniz bulunmakta mıdır? Bu husustaki düşünceniz nedir?

5. Katma değer vergisine dayalı kaynak için KDV matrahını ve ağırlıklı ortalama oranını doğru bir şekilde hesaplamaya yönelik sistemler henüz mevcut değildir. KDV ve gümrük vergilerindeki yolsuzluk, kayıt dışı ekonominin büyüklüğünde olduğu gibi sorun oluşturmaya devam etmektedir. Vergi yapısı, muafiyetler, özel usuller ile ilgili mevzuat ve indirimli oranların kapsamına ilişkin mevzuat, AB müktesebatıyla tam olarak uyumlu değildir.", söz konusu bulgu bağlamında bir çalışmanız bulunmakta mıdır? Bu hususta bir adım atmaya ilişkin bir planlamanız var mıdır?

6. 'Gayrisafi milli gelire dayalı kaynak konusunda, Türkiye ulusal hesaplarını ve GSMG hesaplamalarını Avrupa Hesaplar Sistemi (ESA 2010) ile tam uyumlu hâle getirmeye yönelik çabalarını sürdürmüştür. Tahminlerin kapsamlılığını, gözlem dışı ekonomiyi dikkate alacak şekilde geliştirmesi de gerekmektedir. GSMG envanteri, Eurostat'ın Envanter Rehberi'yle tam olarak uyumlu değildir ve verilerin iletimi her zaman zamanında gerçekleşmemektedir. İdari altyapı bakımından Türkiye'nin, AB müktesebatıyla uyumlu olarak, AB bütçesine yapacağı katkının doğru şekilde hesaplanması, tahmini, muhasebeleştirilmesi, tahsili, ödenmesi, kontrolü ve AB'ye raporlanmasını sağlamak için yeterli idari kapasiteye ve uygulama kurallarına sahip, tam anlamıyla işlevsel bir koordinasyon yapısı oluşturması gerekmektedir.?", Bu bağlamında gerekli çalışmalara herhangi bir adım atılacak mıdır?

7. "Piyasa ekonomisinin işleyişini iyileştirmek için Türkiye'nin özellikle: dezenflasyonu desteklemek için, sıkı bir ekonomi politikası duruşunu sürdürmesi; planlandığı şekilde bütçe açığını azaltması; kurumsallaşmış ve kapsayıcı paydaş istişarelerini artırarak, devletin fiyat belirleme mekanizmalarına müdahalesini azaltarak, rekabeti bozan devlet desteklerini önleyerek ve devlet desteklerinin şeffaflığını sağlayarak iş ortamını daha fazla iyileştirmesi gerekmektedir." Bulgu bağlamında özellikle 'devlet müdahalesini azaltarak, rekabeti bozan devlet desteklerini önleyerek ve devlet desteklerinin şeffaflığını sağlayarak' şeklindeki tavsiye kararlarını dikkate alarak herhangi bir düzenleme yapılacak mıdır? b u husustaki yaklaşımınız nedir?

8. "Komisyonun 2024'teki tavsiyelerinin yalnızca bir kısmı yerine getirilmiştir. Rekabet edebilirliği artırmak ve uzun vadeli büyümeyi desteklemek için Türkiye'nin özellikle: eğitim ve öğretimi iş gücü piyasasının ihtiyaçlarına daha uygun hâle getirmesi, mesleki artırmaya yönelik çalışmaları sürdürmesi; küçük ve orta ölçekli işletmelerin uzun vadeli finansmana erişimlerini iyileştirmesi gerekmektedir.", şeklindeki bulguya karşın yapılan tavsiye kararlarına ilişkin Bakanlığınız tarafından herhangi bir değerlendirme yapılmış mıdır? bu hususta ne tür adımlar atılacaktır?

9. 'Türkiye, kamu alımları alanında orta düzeyde hazırlıklıdır. Raporlama döneminde bu alanda ilerleme kaydedilmemiştir ve AB müktesebatıyla uyum konusunda hâlâ önemli eksiklikler bulunmaktadır. Komisyonun geçen yılki tavsiyeleri yerine getirilmemiştir ve bu nedenle hâlâ geçerlidir.", şeklinde tespite yer verilmiş ve "Gelecek yıl, Türkiye'nin özellikle: kamu ihale mevzuatını, kamu hizmetleri, imtiyazlar ve kamu-özel sektör ortaklıklarını kapsayacak biçimde AB müktesebatıyla daha uyumlu hâle getirecek ve şeffaflığı artıracak şekilde tadil etmesi; Pazarlık usulünün aşırı düzeyde kullanımını azaltması ve sözleşme performansının değerlendirilmesine ve sözleşme yönetiminin ve kamu alım süreçlerinin etkililik bakımından incelenmesine yönelik araçlar geliştirmesi; AB müktesebatıyla uyumsuz olan istisnaları kaldırması ve ayrımcı yerli fiyat avantajlarından ve ofiset uygulamalarından kaçınması gerekmektedir.", gibi

   tavsiyelerde bulunulmuştur. İç gündemimizde sıkça tartışıldığı üzere kamu ihale mevzuatının AB müktesebatına uyumlu hale getirilmesi huşundan bir çalışmanız var mıdır? bu konudaki yaklaşımınız nedir?

10. TÜİK'e ilişkin, Komisyonun geçen yılki tavsiyelerinin yalnızca bir kısmı yerine getirilmiştir ve bu nedenle söz konusu tavsiyeler büyük ölçüde geçerlidir. Gelecek yıl, Türkiye'nin özellikle: TÜİK'in mesleki ve bilimsel bağımsızlığını güçlendirmek için TUIK başkanının atanma ve görevden alınma gerekçeleri konusunda, şettaf, profesyonel kriterler oluşturması; verilerin yayımlanmasını engelleyen işaretlerin kaldırılmasına yönelik çabaların artırılması dâhil olmak üzere, ulusal hesapları Avrupa Hesaplar Sistemi (ESA 2010) ve ESA 2010'a geçiş programının gereklilikleriyle uyumlu hâle getirmeye yönelik çalışmalara devam etmesi; tarım (genel tarım sayımının tamamlanması dâhil) ile göç ve iltica istatistiklerini daha fazla iyileştirmesi gerekmektediri Kurumun güvenirliliği, verilerin objektifliği ve hak mahrumiyetleri bağlamında son derce önem arz eden bu tavsiye kararlarına ilişkin ne tür adımlar atılması planlanmaktadır? Bu hususta bir çalışmanız var mıdır?

11. Türkiye, mali kontrol alanında iyi düzeyde hazırlıklıdır. Raporlama döneminde ilerleme kaydetmemiştir. Komisyonun geçen yılki tavsiyeleri yerine getirilmemiştir ve bu nedenle hâlâ geçerlidir. Gelecek yıl, Türkiye'nin özellikle: mevcut kamu mali yönetiminin performansının değerlendirilmesi, Kamu İç Mali Kontrol Politika Belgesi ve ilgili eylem planının güncellemesi ve kapsamlı bir kamu mali yönetim stratejisinin hazırlanmasına yardımcı olunması amacıyla yeni bir Kamu Harcamaları ve Mali Hesap Verebilirlik çalışması düzenlemesi; ulusal bir dolandırıcılıkla mücadele stratejisi geliştirmesi ve kabul etmesi; belediyelerin ve kamu iktisadi teşebbüslerinin tek hazine hesabına alınmasına ilişkin düzenlemeleri gözden geçirmesi gerekmektedir.", bulgu bağlamında bahse konu güncelleme, düzenleme ve strateji belgelerin hazırlanmasına ilişkin herhangi bir çalışmanız var mıdır?

12. "Özellikle muafiyetler, imtiyazlar ve kamu-özel sektör ortaklıkları alanlarında AB müktesebatıyla uyum sağlanması için kamu ihale mevzuatında reform yapılması gerekmektedir.", söz konusu bulguya ilişkin bir çalışma var mıdır?

13. "Türkiye, yeni mevzuatın hazırlanmasında ticari kuruluşlarla ve sosyal paydaşlarla sistematik bir istişare mekanizmasından hâlâ yoksundur. Alternatif uyuşmazlık çözüm mekanizmaları teşvik edilmiş olsa da ticaret alanındaki yargı süreçleri yavaştır ve ticaret mahkemelerindeki dava yükü yüksek seyretmektedir. Karmaşık iflas prosedürleri nedeniyle piyasadan çıkış maliyetli ve zaman alıcı olmaya devam etmektedir. Buna karşın, kötüleşen ekonomik koşullar nedeniyle, tasfiye edilen şirket sayısı 2023'e kıyasla %12,1 artarken, kapanan şirket sayısı %21,4 yükselmiştir. 2024'te yeni kurulan işletmelerin sayısı %10,2 azalmıştır. Öte yandan, Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu'nun kayyumluğu altındaki şirketlerin devri ve yönetimi hâlâ şeffaf şekilde yürütülmemektedir. Haziran 2025 itibarıyla Fon, Türkiye genelinde 42 ilde, toplam 328 milyar TL (8,3 milyar avro) aktif değere sahip ve 23.838 çalışanı olan 654 şirketi

    yönetmekteydi. Fikri mülkiyet haklarının uygulanmasındaki sorunlar devam etmektedir.", şeklinde yer alan bulguları iyileştirme ve tedbir alma hususunda ne tür çalışmalar yapılmaktadır? Bu husustaki yaklaşımınız nedir?

14. "Hükümet, kayıt dışı ekonomiyle mücadele eylem planını (2023-2025) uygulamaya devam etmiş olsa da performans göstergelerinin olmaması uygulamadaki ilerlemenin izlenmesini ve şeffaflığını engellemektedir. Kayıt dışı ekonominin ekonomideki payı hâlâ yapısal olarak yüksektir ve OECD ve AB ortalamalarının bir hayli üzerinde kalmaya devam etmektedir.", bu çerçevede 'kayıt dışılığa ilişkin bir eylem planı hazırlamayı düşünüyor musunuz? Bu hususta bir çalışma var mıdır?

15. "Düzenleyici makamlar, haksız fiyatlandırma ve stokçuluk iddialarını araştırmak üzere kapsamlı fiyat denetimlerine devam etmiştir. Uygulama mevzuatının ve işlevsel bir kurumsal çerçevenin bulunmaması nedeniyle Devlet Desteklerinin Izlenmesi ve Denetlenmesi Hakkında Kanun uygulanamamaktadır. Türkiye, Mayıs 2025'te stratejik sektörler, yeşil dönüşüme ve bölgesel kalkınmaya odaklanan yeni bir devlet desteği teşvik paketini kabul etmiştir. Türkiye henüz resmî olarak kapsamlı bir Devlet destekleri envanteri oluşturmamış . tüm Devlet destekleri mekanizmalarını AB müktesebatıyla uyumlu hâle getirmeye yönelik bir eylem planını uygulamaya koymamıştır.", söz konusu destek ve teşviklere rağmen henüz resmî olarak kapsamlı bir devlet destekleri envanterinin oluşturulmamasını nasıl değerlendiriyorsunuz? Buna ilişkin bir çalışma yapmayı düşünüyor musunuz?

    Adres: Halkla Ilişkiler Binası 3.Kat B-312 TBMM-ANKARA