Tekirdağ'da sanayi kuruluşlarının sebep olduğu çevre kirliliğine ilişkin

Aşağıdaki sorularımın Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum tarafından Anayasanın 98'inci ve TBMM İçtüzüğünün 96'ncı ve 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını saygılarımla arz ederim

Tekirdağ, Marmara Denizi'nin kuzeybatısında az engebeli, zengin alüvyonlarla kaplı topraklar üzerinde konumlanmıştır. Trakya'nın güneyinde, verimli topraklara sahip modem bir tarım ve sanayi kenti olan ilimiz Marmara kıyılarındaki küçük kıyı ovalarından başka iç kısımlarda da akarsuları ve geniş tabanlı vadileri kaplayan bereketli ovaları bulunmaktadır.

SEGE 2025 sıralamasına göre Tekirdağ 2'nci gelişmişlik kademesinde yer alan "yüksek gelişmiş il' statüsünde, Türkiye'nin en çok vergi veren ilk 10 ilinden biri, istihdam oranında 2'nci ve üretimde lokomotif bir şehirdir. Bu çerçevede Tekirdağ, Türkiye'nin yüz ölçümü bakımından en küçük illerinden biri olmasına karşın 14 adet Organize Sanayi Bölgesine (OSB) sahiptir. Buna karşı İstanbul'da 8, Ankara'da ise 13 OSB bulunmaktadır.

Gerekçenin tamamını göster (8 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt

Bu yüksek sanayi ve tarım potansiyeline sahip şehrimizde, yeterli denetim yapılmadığından, ilgili yönetmelikler ve yasaklar tam uygulanmadığından sanayi atıkları ile verimli toprak zehirlenmekte, çevre ve insan sağlığı açısından tehdit oluşturmaktadır. Öyle ki; her 6 Tekirdağlıdan biri solunum yolu hastalıklarından ve her 4 Tekirdağlıdan birinin de kanserden hayatını kaybetmektedir.

Günümüzde sanayi, ekonomik kalkınmanın temel taşlarından biri olarak kabul edilse de bazı sanayicilerin çevreye duyarsız davranışları hem ekosistemimizi hem de toplum sağlığını tehdit etmektedir. Arıtma tesislerinin kapasitesinin aşılması, atık suların yeterince arıtılmadan doğaya bırakılmasına yol açmaktadır. Bu durum, su kaynaklarının kirlenmesine ve ekosistem dengesinin bozulmasına neden olmaktadır. Ayrıca yüksek maliyetler gerekçesiyle çevre koruma önlemlerini göz ardı etmekte ve atıklar yasa dışı yollarla bertaraf etmektedir. Denetimler sonucu uygulanan cezaların caydırıcı olmaması ve sanayi tesislerinin düzenli olarak denetlenmemesi bunu tetiklemektedir.

Özellikle Tekirdağ'da faaliyet gösteren bazı firmaların çıkardığı atıklarla çevredeki tarım alanlarına ciddi zararlar verdiği, bu durumun hem yerel halk hem de çiftçiler için büyük bir tehdit oluşturduğu; ancak kamuoyuna yansımasına ve yerel basında gündeme gelmesine yetkililerin gerekli tedbirleri almadığı iddia edilmektedir. İlgili firmaların yerel ekonomiye katkı sağlaması ve siyasi ilişkiler dolayısıyla görmezlikten gelindiği ifade edilmektedir.

Yerel basında ve kamuoyunda çokça tartışıldığı üzere Çorlu'daki Hava Kalitesi İndeksi (HKI) verileri "tehlikeli" kategorisinde yer almakta ve sağlık açısından büyük bir risk taşımaktadır. Uzmanlar, özellikle çocukların, yaşlıların ve kronik hastalıkların risk altında olduğuna dikkat çekmektedir. Öyle ki, Çorlu ve Ergene'de özellikle hafta sonları ve gece

saatlerinde ağır bir koku dolayısıyla halk, geceleri yükselen kimyasal kokular yüzünden yaz ayında pencerelerini açamaz hale gelmiştir. Bu durum karşısında vatandaşların sivil toplum kuruluşların ve yerel yetkililerin ısrarlı şikayetleri üzerine zaman zaman bölgeye denetim ekipleri gelmekte ancak, yapılan denetimler ve kesilen cezalar hiçbir sonuç vermemektedir. Kontrolsüz sanayileşmenin en ağır sonuçlarını yaşayan Çorlu'da, özellikle Çobançeşme, Hatip, Hıdırağa, Onerler, Rumeli ve Alipaşa mahallelerinde hissedildiği belirtilen ağır koku, bölge sakinlerini endişelendirmiştir. Bölge halkı, sorunun yıllardır devam ettiğini belirterek çevre denetimlerinin artırılmasını, kirliliğe neden olan işletmelerin tespit edilerek gerekli yaptırımların uygulanmasını istemektedir.

Bu çerçevede konuya ilişkin çeşitli tarihlerde verdiğimiz soru önergelerimize cevaben gerekli tedbirlerin alındığı, mevzuat hükümleri çerçevesinde ceza ve yaptırımların uygulandığı, çevreyi korumaya yönelik bir dizi faaliyetin yapıldığına dair çeşitli beyanlarda bulunulmuştur. Ancak yukarıda izah edildiği üzere sorunlar olduğu gibi devam etmiş ve kronik bir hal almıştır.

Söz konusu durum dikkate alınarak gerekli tedbirlerin alınması Ergene Havzası'ndaki kirlilik, Çorlu'daki koku ve Çorlu Deresi'ndeki kirlilik, Çerkezköy'deki hava kirliliği, sanayi tesislerinin çevresel etkileri, tarım alanlarının kirlenmesi ve bölge halkının yaşam kalitesini ile halk sağlığını doğrudan etkileyen caydırıcı tedbirlerin ivedilikle uygulanmaya alınması hayati öneme sahiptir.

Bu bağlamda;

SORULAR

1. Ülke genelinde olduğu gibi Tekirdağ'da da sanayi kirliliğinin başlıca sebepleri olarak arıtma tesislerinin kapasitesinin aşılması, yüksek maliyetler gerekçesiyle çevre koruma önlemlerinin göz ardı edilmesi, atıkların yasa dışı yollarla bertaraf edilmesi, sanayi tesislerinin düzenli olarak denetlenmemesi ve cezaların caydırıcı olmaması gibi unsurların varlığına karşın ne tür tedbirler alınmaktadır? Söz konusu denetimler sonucu uygulanan yaptırımlar yeterli midir?

2. Ergene Nehri kirliliği başta olmak üzere oluşan çevre kirliliğini azaltmak için sanayi kuruluşlarının atık deşarjını akarsuların debisine göre yeniden düzenleme ve çalışır durumda olmayan atık arıtma tesislerini çalışır hale getirmek için bir planınız var mıdır? Bu hususta ilgili mevzuat hükümlerine aykırı uygulamalara ilişkin gerekli cezai işlemler uygulanmış mıdır?

3. Çorlu'nun Hava Kalitesi Indeksinin (HKÎ) "tehlikeli" kategorisinde yer alan değerleri ve halkın rahatsızlığı ve tepkisi dikkate alınarak sağlık ve çevre açısından çok büyük risk taşıyan bu durum karşısında ne tür tedbirler alınmaktadır? Bölgeye özel bir acil çevre eylem planının hazırlanması düşünülmekte midir?

4. Tekirdağ'ın hava kirlilik seviyesi nedir? Bu kirliliğin ilçe bazında oranları nasıldır?

5. Uzmanlar tarafından ifade edildiği ve halk nezdinde büyük rahatsızlık oluşturduğu üzere sağlığı tehdit edecek boyutlara varıldığı tarafınızca da tespit edilmiş midir? Bu hususta belediyeler ve diğer paydaşlarla bir iş birliğiniz var mıdır?

6. Söz konusu çevre kirliği ve suiistimaller sebebiyle Tekirdağ'da her altı kişiden birinin solunum yolu hastalıkları ve her dört kişiden birinin ölümcül hastalıklara yakalanması ve özellikle Ergene ilçemizde kanser vakalarında büyük bir artış yaşanması durumu karşısında diğer paydaş kurumların iş birliğinde ne tür tedbirler alınmaktadır? Bu hususta yapılmış bir tespitiniz var mıdır? Vakaların artış eğilimi nasıldır?

7. Tekirdağ'ın yerel basınında yer alan ve halk nezdinde şikâyet konusu olduğu üzere ilgili mevzuat hükümlerini ihlal ederek, gerekli tedbirleri almadan hem çevre kirliliğine hem de halk sağlığına karşı risk oluşturan tesisler tarafınızdan da tespit edilmiş midir? Bu tesisler hangileridir ve bu hususta ne tür işlemlere ve yaptırımlara başvurulmuştur?

8. Tekirdağ'ın, "stratejik konumu", "tarım potansiyeli" ve "sanayi kenti" gibi niteliklerini birlikte değerlendirerek ve bu çerçevede bir vizyon ortaya koyarak hak ettiği refah düzeyini ve sağlıklı yaşamı yakalaması bakımından şehrimize yönelik bir eylem planı hazırlığınız var mıdır? Bu hususta diğer paydaş kurumlarla bir iş birliği modeli geliştirmeyi düşünüyor musunuz?

9. Tekirdağ'ın yaşadığı çevre sorunlarının aciliyeti dikkate alınarak tespit, planlama, uygulama ve sonuçlandırma noktasında yerel yönetimler, üniversiteler ve sivil toplum kuruluşlarıyla ne tür ortak çalışmalar yapılmaktadır? Bu hususta yürütülen ortak projeler bulunmakta mıdır?

10. Çeşitli tarihlerde konuya ilişkin verdiğimiz yazılı soru önergelerine tarafınızca verilen cevaplarda gerekli tedbirlerin alındığı ifade edilmiştir. Ancak resmi raporlar ve vatandaşımızın şikayet ve talepleri sorunun hala devam ettiğini göstermektedir. Bu husustaki açıklamanız nedir? Söz konusu kök sebeplerin bertaraf edilmesine ilişkin uygulanan tedbirlerin gözden geçirilmesine ve eksikliklerin tespitine ilişkin bir çalışma yapmayı planlıyor musunuz?