Diyarbakır'daki küçük esnaf ve KOBİ'lerin finansmana erişimde yaşadığı zorluklara ilişkin
Kaynak göster
Serhat Eren (DEM Parti), 22 Temmuz 2026 tarihinde 7/47023 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Hazine ve Maliye Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresinde cevaplandı (verilişinden 58 gün sonra, 18 Eylül 2026).
Serhat Eren (DEM Parti, Diyarbakır). “Diyarbakır'daki küçük esnaf ve KOBİ'lerin finansmana erişimde yaşadığı zorluklara ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/47023, 22 Temmuz 2026. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-47023-diyarbakir-daki-kucuk-esnaf-ve-kobi-lerin-finansmana-erisimde-yasadigi-zorluklara-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/2da2d275-bbb7-4ccb-b9ee-019f8e29ce55
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bakanlığa iletildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 58 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 49 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek tarafından Anayasa'nın 98'inci ve TBMM İçtüzüğünün 96'ncı ve 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.
Son yıllarda yüksek enflasyon, kredi faizlerindeki artış, finansmana erişimde yaşanan güçlükler ve üretim maliyetlerindeki yükseliş, özellikle küçük esnaf ve küçük ve orta ölçekli işletmeler üzerinde ağır bir ekonomik baskı oluşturmaktadır. Büyük ölçekli işletmeler alternatit finansman kaynaklarına ulaşabilirken, küçük işletmeler yüksek kredi maliyetleri ve daralan iç talep nedeniyle faaliyetlerini sürdürmekte giderek daha fazla zorlanmaktadır.
Bu durum, ekonomik yapısı büyük ölçüde küçük esnaf ve KOBİ'lere dayanan Diyarbakır'da daha ağır sonuçlar doğurmaktadır. Basına ve meslek örgütlerinin açıklamalarına yansıyan bilgilere göre, son bir yıl içinde kentte yüzlerce işletme faaliyetini sonlandırmış; tekstil başta olmak üzere birçok sektörde üretim kapasitesi ve istihdam gerilemiştir. Küçük esnafın finansmana erişimde yaşadığı sorunlar, yüksek kredi maliyetleri ve işletme sermayesindeki daralma, yerel ekonominin sürdürülebilirliği açısından önemli bir risk oluşturmaktadır. Bu kapsamda;
SORULAR
Son beş yılda Diyarbakır'da faaliyetini sonlandıran esnaf ve sanatkâr işletmesi ile KOBİ sayısı kaçtır? Bu sayıların yıllara ve sektörlere göre dağılımı nedir?
Son beş yılda Diyarbakır'da faaliyet gösteren işletmeler tarafından kullanılan ticari kredilerin toplam tutarı, ortalama faiz oranı ve kredi kullanım sayısı nedir? Aynı dönemde kredi başvurusu reddedilen işletme sayısı kaçtır?
Bakanlığınız tarafından yüksek faiz oranlarının küçük esnaf ve KOBİ'ler üzerindeki ekonomik etkilerine ilişkin hazırlanmış herhangi bir etki analizi veya değerlendirme raporu bulunmakta mıdır? Bulunuyor ise sonuçları nelerdir?
Diyarbakır'ın ticari kredi kullanım hacmi; işletme sayısı, nüfus ve kişi başına düşen kredi tutarı bakımından Türkiye ortalamasıyla karşılaştırıldığında nasıl bir görünüm arz etmektedir?
Diyarbakır'da faaliyet gösteren küçük esnaf ve KOBİ'lerin finansmana erişimini kolaylaştırmak amacıyla faiz destekli kredi, kredi garanti mekanizmaları veya benzeri özel destek programları uygulanmakta mıdır? Uygulanmıyor ise bu yönde bir çalışma bulunmakta mıdır?
Bakanlığınız, yüksek finansman maliyetleri nedeniyle faaliyetini sonlandırma riski bulunan küçük esnaf ve KOBİ'lerin üretim ve istihdamını korumaya yönelik 2026 yılı içerisinde hangi tedbirleri almayı planlamaktadır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Mehmet Şimşek, Hazine ve Maliye Bakanı ·
İlgi yazınız ekinde alınan Diyarbakır Milletvekili Sayın Serhat EREN'e ait yazılı soru önergesine ilişkin olarak, Bakanlığımız tarafından hazırlanan cevap metni ektedir.
Bilgilerini ve gereğini arz ederim.
Devlet Mah. Dikmen Cad. No: 12, M Blok, Kat: 3-4
7/47023 Esas Sayılı Soru Önergesine İlişkin Olarak Hazine ve Maliye
Sayın Serhat EREN, öncelikle şahsıma yönelik olarak Bakanlığımıza sunduğunuz yazılı soru önergeniz için teşekkür ederim.
5570 sayılı Kamu Sermayeli Bankalar Tarafından Yürütülen Faiz Destekli Kredi ve Kâr Payı Destekli Fon Kullandırılmasına Dair Kanun çerçevesinde, T. Halk Bankası A.Ş. (Banka) tarafından esnaf ve sanatkârların finansman ihtiyaçlarının uygun koşullarda karşılanmasını teminen 2002 yılından itibaren yürürlüğe giren kararlar çerçevesinde Hazine faiz destekli krediler kullandırılmaktadır.
Söz konusu kredilere ilişkin uygulama esasları son olarak 2025-2027 yılları arasında kullandırılacak kredileri kapsayacak olan 16.01.2025 tarihli ve 9436 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile yürürlüğe giren Karar'da belirlenmiştir. Banka aracılığıyla esnaf ve sanatkârlara kullandırılan kredilere cari faiz oranları esas alınarak yüzde 50 indirim oranı uygulanmakta olup indirim nedeniyle oluşan fark Devlet bütçesinden karşılanmaktadır.
Diyarbakır ilinde;
2022 yıl sonunda 3.983 esnaf ve sanatkâra 1,1 milyar TL, 2023 yıl sonunda 5.493 esnaf ve sanatkâra 2,3 milyar TL, 2024 yıl sonunda 2.985 esnaf ve sanatkâra 1,6 milyar TL, 2025 yıl sonunda 3.333 esnaf ve sanatkâra 2,6 milyar TL, 2026 Temmuz ayı sonu itibarıyla ise 1.341 esnaf ve sanatkâra 1,2 milyar TL tutarında Hazine destekli kredi kullandırılmıştır. Bu kapsamda, Temmuz ayı sonu itibarıyla Diyarbakır ilinde 8.969 esnaf ve sanatkârın toplam kredi bakiyesi 3,9 milyar TL olarak gerçekleşmiştir.
Ayrıca, Bakanlığımız tarafından yürütülen Hazine destekli kefalet sistemi (Sistem) ile, KOBİ'lerimiz öncelikli olmak üzere finansmana erişim sorunu yaşayan işletmelere güncel ekonomik ihtiyaçlar doğrultusunda destek sağlanmaktadır.
Sistem kapsamında Kredi Garanti Fonu A.Ş., Ihracatı Geliştirme A.Ş. ve Katılım Finans Kefalet A.Ş. aracılığıyla kullandırılmak üzere halihazırda 23 adet destek paketi yürürlükte olup, söz konusu destek paketleri kapsamında 28/08/2026 tarihi itibarıyla 163,7 milyar TL kefalet karşılığı 190,8 milyar TL kredi kullandırılmıştır. İlgili mevzuat ve söz konusu paketlerde belirlenen şartların karşılanması halinde işletmeler anılan desteklerden faydalanabilmektedir.
Sistem kapsamında Diyarbakır ili özelinde ise 2021 yılından bugüne 1.828 işletmeye 3,4 milyar TL kefalet karşılığı 4 milyar TL kredi sağlanmış olup, bu tutarın yaklaşık yüzde 96'sı KOBİ'lere yönelik gerçekleşmiştir.
Ticari kredilerin bakiyesine ilişkin veriler, "https://www.bddk.org.tr/BultenAylik/" internet adresinde yayımlanmakta ve kamuoyuyla paylaşılmaktadır.
Soru önergesinde bahsi geçen diğer hususlar, Ticaret Bakanlığı uhdesinde bulunmaktadır.
Devlet Mah. Dikmen Cad. No: 12, M Blok, Kat: 3-4
Mehmet ŞİMŞEKBakan