Ankara'da düzenlenen NATO Zirvesi öncesinde ve sonrasında gözaltına alınan kişilere ilişkin

Aşağıdaki sorularımın İçişleri Bakanı Mustafa Çiftçi tarafından Anayasa'nın 98, TBMM İç Tüzüğü'nün 96 ve 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim. 16.07.2026 K)

SORULAR

1. 8 Temmuz 2026 tarihlerinde Ankara'da gerçekleştirilen NATO Zirvesi öncesinde ve sonrasında birçok ilde eş zamanlı operasyonlar düzenlenmiş: kamuoyunda "NATO gözaltılar!" olarak anılan bu operasyonlar kapsamında Demokratik Devrimci Gençlik Dernekleri (DDGD) üyesi ve yöneticisi çok sayıda genç gözaltına alınmış, bir kısmı ise tutuklanmıştır. Gözaltına alınanlar arasında İstanbul Teknik Üniversitesi Elektronik Haberleşme Mühendisliği 3. sınıf öğrencisi Umut Kabaklı, Yıldız Teknik Üniversitesi Matematik Bölümü 3. sınıf öğrencisi Furkan Keleşoğlu ile Berkan Bütün, Berkay Ustabaş, Esma Görmez, Murat Can Kaya, Ozan Başkan, Öyküm Bozbay, Özenç Cevahir İslamoğlu, Şevval Taşçı, Zeynep Büşra Islak ve Zübeyde Tuba Bölükbaş da bulunmaktadır. Gözaltına alınanların önemli bir bölümünü eğitimini sürdürürken aynı zamanda çalışarak yaşamını devam ettirmeye çalışan başarılı, çalışkan gençler oluşturmaktadır.

   Avukatlarının aktardığına göre, operasyonlar sırasında birçok adreste kapılar kırılarak sabaha karşı ev baskınları yapılmış; gözaltına alınan kişiler ters kelepçeyle yere yatırılmış, ailelerinin gözü önünde darbedilmiş ve ev aramalarına katılmalarına izin verilmemiştir. Özellikle kadınların gece uyurken üzerlerinde bulunan şort ve askılı tişört gibi kıyafetlerle uzun süre bekletildiği, kıyafet değiştirmeleri ne izin verilmediği; bazı kadınların tuvalet ihtiyaçlarını gidermeleri sırasında tuvalete giren polisler tarafından gözetlenmişlerdir. Ayrıca bazı kişilerin cep telefonu şifrelerini vermeye zorlandıkları, bunu reddedenlerin fiziksel şiddet ve tehditlere maruz bırakıldığı söylenmektedir. Yine avukatlarının aktarımına göre İstanbul Emniyet Müdürlüğü Vatan Yerleşkesi nezarethanesinde gözaltında bulunan kişilere yaz sıcaklarında günlük yalnızca yaklaşık 1,5 litre su verildiği, üç öğün yalnızca kaşarlı sandviçle beslenmelerinin sağlandığı, son tüketim tarihi geçmiş gıdaların dağıtıldığı, reçeteli ilaçlarının kullandırılmadığı ve bazı kişilerin "mülakat" adı altında itirafçılığa zorlandığı; bunu kabul etmeyenlerin tutuklanacakları veya ailelerine zarar verileceği yönünde tehdit edildikleri iddia edilmektedir.

   Avukatlarının aktardığına göre, İstanbul Adliyesinde tutuklama kararlarının ardından bazı kişiler 6. kattan -7. kattaki nezarethaneye götürülürken darbedilmiş, hakaret ve tehditlere maruz bırakılmış; saatlerce su ve tuvalet ihtiyaçlarının karşılanmadığı, tuvalet talebinde bulunanlara hakaret edildiği ileri sürülmektedir. Aynı süreçte tutuklama kararlarının ardından bazı polis görevlilerinin "kutlama böyle yapılır" ifadeleriyle yaş pasta keserek aşağılayıcı davranışlarda bulunduğu yönündeki iddialar da kamuoyuna yansımıştır.

   Sorgu tutanaklarında yer alan beyanlara göre Umut Kabaklı sabaha karşı kapısı kırılarak girilen evinde uykusunda gözüne yumruk atılarak darbedildiğini, küfür ve aşağılayıcı muameleye maruz bırakıldığını yazılı beyan etmiştir. Yine avukatlarının aktardığına ve basına yansıyan bilgilere göre Ozan Başkan'ın ailesinin gözü önünde fiziksel şiddete maruz bırakıldığı; Antalya'da gözaltına alındıktan sonra tutuklanan Demokratik Devrimci Gençlik Dernekleri üyesi Mehmet Şimşek'in ise Antalya S Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumuna girişte infaz koruma memurlarının fiziksel şiddeti ve kötü muamelesine maruz kaldığı, bunun üzerine hastaneye sevk edilerek darp raporu aldığı ileri sürülmektedir.

   İstanbul 6. Sulh Ceza Hakimliğinin kararı beklenirken Erkan Yıldız polis kontrolüyle kendisine verilen tişörtü giymek için eğildiğinde bir sivil polis memuru yasak olduğu (!) gerekçesiyle tişörtü elinden almaya çalışmış, 4-5 polis Erkan Yıldız'a saldırmış ve yere düşürerek darp etmişlerdir.

   Olaya müdahale etmeye çalışan avukatlara karşı çevik kuvvet tarafından müdahale edilmiş, olayı sakinleştirmeye çalışan İstanbul Barosu Yönetim Kurulu üyesi Av. Ekim Bilen Selimoğlu polislerce çekilerek düşürülmüş ve duvara sıkıştırılmıştır. İstanbul 2. Sulh Ceza Hâkimliği sorgu tutanaklarında şüpheliler ve müdafileri; Demokratik Devrimci Gençlik Dernekleri'nin İçişleri Bakanlığı kayıtlarında bulunan, faaliyetleri düzenli olarak denetlenen yasal bir dernek olduğunu, soruşturmaya dayanak yapılan hususların ise büyük ölçüde yasal dernek faaliyetleri, basın açıklamaları, pankart çalışmaları, telefon görüşmeleri, sosyal medya paylaşımları ve para transferlerinden ibaret olduğunu ifade etmektedir. Müdafiler ayrıca dosyadaki kısıtlılık kararları nedeniyle savunma hakkının kısıtlandığını belirtmektedir. Bu bağlamda;

2. Kamuoyunda "NATO gözaltılan" olarak anılan operasyonlar kapsamında Türkiye genelinde kaç kişi gözaltına alınmış, kaçı tutuklanmıştır? Bunların kaçı üniversite öğrencisidir?

3. Demokratik Devrimci Gençlik Dernekleri hakkında bugüne kadar Bakanlığınız tarafından kaç idari denetim yapılmıştır? Bu denetimlerde derneğin faaliyetlerinin durdurulmasını gerektirecek herhangi bir tespit yapılmış mıdır?

4. Operasyon öncesinde Demokratik Devrimci Gençlik Dernekleri hakkında Bakanlığınız veya bağlı birimleri tarafından hazırlanmış herhangi bir müfettiş raporu, idari inceleme veya istihbar! değerlendirme bulunmakta mıdır?

5. Operasyon kapsamında kaç konutta arama yapılmıştır? Kaç evin kapısı kırılarak girilmiştir? Kaç kişi ailelerinin gözü önünde gözaltına alınmıştır?

6. Gözaltı operasyonları sırasında fiziksel şiddet, hakaret, tehdit, kötü muamele veya işkence uygulandığı yönündeki iddialar hakkında bugüne kadar kaç idari ve adli soruşturma başlatılmıştır?

7. Sorgu tutanaklarında yer alan Umut Kabaklı'nın gözaltı sırasında darbedildiği yönündeki beyanı hakkında herhangi bir idari soruşturma yürütülmekte midir?

8. Avukatlarının aktarımlarına ve basına yansıyan bilgilere göre Ozan Başkan'ın ailesinin gözü önünde fiziksel şiddete maruz bırakıldığı yönündeki iddialar araştırılmış mıdır? Bu iddialar hakkında herhangi bir disiplin veya adli soruşturma başlatılmış mıdır?

9. Antalya S Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu'nda tutuklu Mehmet Şimşek'in cezaevine girişte sopa ile darbedildiği ve işkence gördüğü yönündeki iddialar hakkında idari soruşturma başlatılmış mıdır? Kamera kayıtları incelenmiş midir? İlgili infaz koruma memurları hakkında herhangi bir işlem yapılmış mıdır?

10. NATO operasyonları kapsamında gözaltına alınan veya tutuklanan gençlerden kaçının darp raporu aldığı, sağlık kuruluşuna sevk edildiği veya kötü muamele iddiasında bulunduğu tespit edilmiştir?

11. İnsan hakları örgütleri ve barolar tarafından ağır izolasyon ve hak ihlalleri yaşanan S Tipi, Y Tipi ve Yüksek Güvenlikli ceza infaz kurumlarında son üç yılda kaç işkence ve kötü muamele başvurusu yapılmıştır? Bunlardan kaçı hakkında soruşturma açılmıştır?

12. Bakanlığınız, NATO Zirvesi öncesi ve sonrasında gerçekleştirilen operasyonlar sırasında gözaltına alınan gençlere yönelik kötü muamele ve cezaevlerinde işkence iddiaları konusunda kamuoyunu bilgilendirecek kapsamlı bir açıklama yapmayı planlamakta mıdır?

13. Bakanlığınız, demokratik haklarını kullanan üniversite öğrencilerine yönelik bu operasyonların, Anayasa'nın güvence altına aldığı eğitim hakkı, örgütlenme, ifade özgürlüğü ve işkence yasağı ile bağdaştığını düşünmekte midir?