Diyarbakır'ın Lice ilçesinde yürütülen bir madencilik faaliyetinin çevresel etkilerine ilişkin
Kaynak göster
Serhat Eren (DEM Parti), 29 Temmuz 2026 tarihinde 7/47209 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresinde cevaplandı (verilişinden 29 gün sonra, 27 Ağustos 2026).
Serhat Eren (DEM Parti, Diyarbakır). “Diyarbakır'ın Lice ilçesinde yürütülen bir madencilik faaliyetinin çevresel etkilerine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/47209, 29 Temmuz 2026. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-47209-diyarbakir-in-lice-ilcesinde-yurutulen-bir-madencilik-faaliyetinin-cevresel-etkilerine-ili (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/59da0878-9ffb-4fc1-92ad-019fb2fdc0eb
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bakanlığa iletildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 29 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 24 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar tarafından Anayasa'nın 98'inci ve TBMM İçtüzüğünün 96'ncı ve 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.
Diyarbakır'ın Lice ilçesinde bulunan Bırkleyn Mağaraları, Neolitik Çağ'dan günümüze uzanan yerleşim izleri, Asur dönemine ait kaya kitabeleri ve kabartmaları ile Türkiye'nin önemli kültürel miras alanları arasında yer almaktadır. Alan, 1. derece arkeolojik sit alanı olmasının yanı sıra bilimsel çalışmalarda jeomiras alanı ve önemli doğa alanı olarak da değerlendirilmektedir.
Buna rağmen Ay Sarı Madencilik tarafından 90317 ruhsat numaralı sahada kalker ocağı, kırma-eleme tesisi, asfalt plent, mekanik plent, parke taşı ve biniş üretim tesisi ile hazır beton santrali kurulmasına yönelik ruhsatlandırma ve izin süreçleri işletilmiştir. Diyarbakır 1. İdare Mahkemesi ise bilirkişi raporunda ortaya konulan bilimsel değerlendirmeleri dikkate alarak projeye ilişkin "ÇED Gerekli Değildir" kararının yürütmesini durdurmuştur. Bilirkişi raporunda mağara sistemi, karstik yapı, yer altı suları ve arkeolojik mirasa ilişkin önemli bilimsel belirsizlikler bulunduğu belirtilmiştir.
Bu bağlamda;
SORULAR
Ay Sarı Madenciliğe ait 90317 ruhsat numaralı maden ruhsatı hangi tarihte ve hangi hukuki ile teknik değerlendirmeler sonucunda verilmiştir?
Söz konusu ruhsat verilmeden önce proje sahasının 1. derece arkeolojik sit alanı, jeomiras alanı ve önemli doğa alanı statüleri Bakanlığınız veya MAPEG tarafından değerlendirilmiş midir? Bu kapsamda hangi kurum ve kuruluşlardan görüş alınmıştır?
Diyarbakır 1. İdare Mahkemesinin yürütmeyi durdurma kararı sonrasında 90317 ruhsat numaralı sahaya ilişkin Bakanlığınız veya MAPEG tarafından herhangi bir idari inceleme başlatılmış mıdır? Ruhsatın askıya alınması veya iptal edilmesi yönünde bir değerlendirme yapılmakta mıdır?
Türkiye genelinde 1. derece arkeolojik sit alanlarının içerisinde veya bu alanlarla çakışan kaç adet maden ruhsatı bulunmaktadır? Bu ruhsatların illere göre dağılımı nedir?
Bakanlığınızın, birinci derece arkeolojik sit alanları, jeomiras alanları ve önemli doğa alanlarında maden ruhsatı verilmesine ilişkin özel bir politika, kısıtlama veya değerlendirme ölçütü bulunmakta mıdır?
Bakanlığınız, koruma statüsüne sahip alanlarda maden ruhsatı verilmesine ilişkin mevcut mevzuatın doğal ve kültürel mirası korumaya yeterli olduğu kanaatinde midir? Bu konuda yeni bir yasal veya idari düzenleme yapılması planlanmakta mıdır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Alparslan Bayraktar, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı ·
Diyarbakır Milletvekili Sayın Serhat EREN'in tarafıma tevcih ettiği 7-47209 esas numaralı yazılı soru önergesi, Türkiye Büyük Millet Meclisi Içtüzüğü'nün 99'uncu maddesi gereği ekte cevaplandırılmaktadır.
Bilgilerinizi arz ederim.
Do254646 du: D6095C7A:1469-437-94235-56546.7F84C1......... Doğrama Adresi: htp//Vil sin nur FRisieB
Ülkemizin herhangi bir bölgesinde yürütülecek madencilik faaliyetleri ile ilgili olarak; maden sahalarında arama ve işletme ruhsat süreçlerinden sonra ruhsat sahipleri tarafından madencilik faaliyetlerine belirtilen; mülkiyet izninin (orman/mera/tapulu arazi vb.), ÇED Belgesi'nin, Iş Yeri Açma ve Çalışma Ruhsatı'nın ve ilgili Bakanlık/Kurumlardan alınması zorunlu olan diğer tüm izinlerin (Sit, Milli Parklar, Turizm Bölgeleri Alanları ve Merkezleri ile Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgeleri ve duyarlı bölgeler için vb.) tamamlanması gerekmektedir.
Yapılacak olan madencilik faaliyetinin çevreye olan etkilerinin yerel halkla beraber ilgili kurumlarca etraflıca değerlendirildiği izin süreçlerini tamamlayamayan hiçbir ocağın açılmasına ise Bakanlığımızca müsaade edilmemekte olup, bu bağlamda tek başına arama ve/veya işletme ruhsatına sahip olunması fiili olarak madencilik faaliyetlerinin başlatılabilmesi için yeterli olmamaktadır.
Bu bilgiler ışığında; Diyarbakır ilimizin Lice ilçesi sınırları dahilinde Önergeye konu şirket uhdesinde 28.02.2023 tarihinden geçerli 10 yıl süreli II (a) grubu işletme ruhsatı ile 07.11.2024 tarihinden geçerli olmak üzere 11,65 hektarlık alana işletme izni düzenlendiği tespit edilmiştir. Ayrıca anılan alanla çakışan 4 adet maden ruhsatı bulunmaktadır.
Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü (MAPEG) CBS sistem kayıtlarında yapılan sorgulamada ise Önergede bahsi geçen şirket uhdesinde bulunan işletme izin alanının mağara koruma alanı dışında kaldığı ve mağara koruma alanının ise madenciliğe kapatılmış alan olarak sistem kayıtlarına işlendiği tespit edilmiş olup, 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 7'nci maddesinin yedinci fıkrası hükmü ile Maden Yönetmeliğinin 31'inci maddesinin birinci ve ikinci fıkra hükümlerine uygun olarak işlemler yürütülmektedir. Söz konusu ruhsat sahasına ilişkin MAPEG aleyhine Diyarbakır 4. İdare Mahkemesi'nin dosyasında açılan iptal davasına yönelik 30.04.2026 tarihli "Davanın Reddi" kararı, karara karşı davacılar tarafından yapılan yürütmenin durdurulması istemli istinaf başvurusu neticesinde ise Diyarbakır Bölge Idare Mahkemesi 2. İdari Dava Dairesi'nce 10.07.2026 tarihli istinaf dava dosyasında Yürütmenin Durdurulması Isteminin Reddi" kararı verildiği tespit edilmiştir.
3213 sayılı Maden Kanunu'nun 7'nci maddesinin ikinci fıkrasında "Özel çevre koruma bölgeleri, 9/8/1983 tarihli ve 2873 sayılı Milli Parklar Kanununa göre korunan alanlar, sulak alanlar, yaban hayatı koruma ve geliştirme sahaları, ormanlar, 12/3/1982 tarihli ve 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanununa göre ilan edilen kültür ve turizm koruma ve gelişim bölgeleri, turizm merkezleri, 4/4/1990 tarihli ve 3621 sayılı Kıyı Kanununa göre korunması gerekli alanlar, birinci derece askeri yasak bölgeler, 1/5000 ölçekli imar planı onaylanmış alanlar, 21/7/1983 tarihli ve 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu kapsamında kalan sit alanları ile madencilik amacı dışında tahsis edilen ve Genel Müdürlük tarafından uygun görüş verilen elektrik santralleri, organize sanayi bölgeleri, endüstri bölgeleri, petrol, doğal gaz ve jeotermal boru hatları gibi yatırım alanlarına ait koordinatlar ilgili kurumlar tarafından Genel Müdürlüğe bildirilir." hükmü, üçüncü fıkrasında "Ormanlar hariç ikinci fıkra kapsamında bildirilen alanlarda ruhsat düzenlenmeden önce Genel Müdürlük, ilgili kuruma proje hakkında görüşünü sorarak izin talebinde bulunur. İlgili kurum değerlendirmelerini tamamlayarak üç ay içinde izin talebine cevap verir. Bu süre içerisinde cevap verilmemesi durumunda ilgili kuruma Genel Müdürlükçe bir ay ilave süre verilir. Bu süre sonunda da karar bildirilmezse, izin verilmiş sayılır. Verilen izin, işletme ruhsatına geçiş veya temdit değerlendirmelerinde o alanda devam eder. Ancak idarenin projede veya rehabilitasyon projesinde değişiklik talep etmesi mümkündür." hükmü ve yedinci fıkrasında "Ruhsat düzenlendikten sonra alan, izne tâbi hâle gelse dahi madencilik faaliyetlerine devam edilir. Ancak ruhsat sahasında kültür varlığının tespiti hâlinde madencilik faaliyetlerine devam edilebilmesi için Kültür ve Turizm Bakanlığının uygun görüşü aranır. Kültür ve Turizm Bakanlığının uygun görüş vermemesi durumunda Genel Müdürlük tarafından hesaplanan yatırım giderleri tutarındaki tazminat, lehine kısıtlama kararı verilen idarenin bütçesinden ruhsat sahibine ödeniri hükmü yer almaktadır.