Son 3 yılda tekstil ve hazır giyim sektöründe meydana gelen daralmaya ilişkin

Aşağıdaki sorularımın Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır tarafından Anayasanın 98'inci ve TBMM İçtüzüğünün 96'ncı ve 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını saygılarımla arz ederim

Hazır giyim ve tekstil sektörü, Türkiye'nin en yüksek katma değerli üretim alanlarından biridir. Toplam imalat sanayi istihdamının yaklaşık 1 / 4'ini oluşturan ve hazır giyim alanında çalışanların yarısından fazlası kadınlardan oluşan bu sektör; üretim kapasitesi, yatırım hacmi ve ihracat gücü ile ülke ekonomisinin en stratejik alanlarından biri konumundadır. Bu açıdan tekstil ve hazır giyim sektörü herhangi bir sektör değildir; yaklaşık 845 bin kişiye doğrudan, 2 milyona yakın vatandaşımıza dolaylı istihdam sağlayan; 45 milyar doların üzerinde üretim yapan, 26 milyar doların üzerinde ihracat potansiyeline sahip ülkemizin en yüksek katma değer üreten sektörlerinden biridir.

Sektör temsilcileri ve uzmanların endişeyle takip ettikleri ve ifade ettikleri üzere; Sektör, Türkiye ekonomisi için hayati bir rol üstlenmesine karşın; yüksek enflasyona bağlı maliyet artışları, kur istikrarsızlığı, finansmana erişim zorlukları ve küresel rekabet gücündeki erime sebebiyle ağır bir krizle karşı karşıya kalmıştır. Son bir yıl içerisinde yüksek maliyet baskısı ve rekabet gücündeki aşınma neticesinde sektörde 110 binden fazla istihdam kaybı yaşanmıştır. 2026 yılı ilk çeyrek sonu itibarıyla hazır giyim sektöründeki istihdam 491.987, tekstil sektöründeki istihdam ise 342,000 seviyesine gerilemiş: toplam sektör SGK'lı çalışan sayısı yaklaşık: 833.000 kişiye düşmüştür. İstihdamda geçmiş yıllara oranla %10'nin üzerinde yaşanan bu düşüş, sektörün tarihsel kazanımlarını ve Türkiye'nin küresel tedarik zincirindeki stratejik konumunu ciddi şekilde tehdit etmektedir.

Gerekçenin tamamını göster (7 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt

Bu çerçevede 2025'te dünyada hazır giyim ticareti yüzde 4,35 büyürken, Türkiye'de yüzde 5,58 küçülmüştür. 2022 yılında 21,2 milyar dolar olan hazır giyim ihracatı 2025 yılında 16,8 milyar dolara gerilemiştir yani ihracatta yüzde 21'lik kayıp yaşanmıştır, buna karşılık ithalat yüzde 73 artmıştır. Yaklaşık beş yıllık süreçte 377 bin kişi işini kaybetmiş, 10 bine yakın firma kapanmıştır. Son bir yılda toplam kayıtlı istihdamı yaklaşık 840 bin kişi seviyesine düşmüştür. Bundan on yıl önce kayıtlı, kayıtsız ve dolaylı istihdam ise 2 milyonun üzerindedir.

İhracat kanalında da kan kaybı sürmektedir. Türkiye tekstil ve hammaddeleri sektörü 2025 yılını 11,4 milyar dolar ihracat ile kapatmış; hazır giyim ve konfeksiyon sektörü de dahil edildiğinde toplam tekstil ve hazır giyim ihracatı 26 milyar dolar seviyesinde' gerçekleşmiştir.

2025 yılı genel Türkiye ihracatının 273,4 milyar dolar olarak gerçekleştiği dikkate alındığında, tekstilin toplam ihracattaki payı yaklaşık %4,1 seviyesinde kalmıştır. Sektörün en temel ihracat pazarı konumunda olan Avrupa Birliği (AB) ülkeye gerçekleştirilen satışlarda ilk sırada yer alsa da genel daralma eğilimi devam etmektedir.

Hazır giyim ve tekstil sektöründeki kriz yalnızca ekonomik değil, aynı zamanda ciddi bir sosyal sorundur. Çalışanlarının %50'den fazlası kadın olan hazır giyim sektöründeki daralma, kadın istihdamımı daraltmakta, hane gelirlerini düşürmekte ve toplumsal cinsiyet eşitliğini olumsuz etkilemektedir. Diğer yandan genç işsizlik ve kayıt dışı istihdam riskleri artmakta, bölgesel kalkınma dengeleri bozulmaktadır.

Sonuç olarak, üreticinin maliyeti dolar bazında yüzde 26 artarken, ihracat satış fiyatları sadece yüzde 10 civarında artmıştır. Aradaki fark önce kârı eritmiş, sonra yatırımı ve istihdamı azaltmıştır. Tekstil ve hazır giyim sektörünün yaşadığı kriz bir talep krizi değildir. Dünyada hazır giyim pazarı büyümeye devam etmektedir. Sorun, Türkiye'nin rekabet gücünü kaybetmesidir. Tekstil ve hazır giyim sektörü dünyada rekabeti kaybetmedi, Hükûmetin yanlış ekonomi politikaları yüzünden rekabet gücünü kaybetti.

Bunun yanı sıra İstanbul Sanayi Odası (ISO) Yönetim Kurulu Başkanı Erdal Bahçıvan: "ABD yönetiminin Section 301 kapsamında yürürlüğe koyduğu yeni vergi düzenlemesini, Türk tekstil, hazır giyim ve konfeksiyon sektörleri açısından adil, dengeli ve karşılıklılık esasına dayalı ticaret anlayışıyla bağdaştırmak mümkün değildir. Türkiye'den ithal edilen ve istisna listesinde yer almayan ürünlere, mevcut en çok kayrılan ülke vergilerinin üzerine yüzde 12,5 oranında ilave gümrük vergisi uygulanması; Türk sanayicisinin, ihracatçısının ve üreticisinin üzerine haksız ve ağır bir yük bindirmektedir. Burada mesele yalnızca ek bir vergi uygulaması değildir. Asıl mesele, Türk sanayisinin rakipleri karşısında sistematik biçimde dezavantajlı bir konuma itilmesidir... Türkiye için benzer bir üst sınırın öngörülmemesi ve yüzde 12,5'lik ilave verginin mevcut vergilerin üzerine eklenmesi, özellikle tekstil, hazır giyim ve konfeksiyon ürünlerinde toplam gümrük vergisi yükünü yüzde 25-30 seviyelerine taşıyabilecek ağır bir sonuç doğurmaktadır.", dedi.

Bu bağlamda;

SORULAR

1. Son 3 yılda tekstil ve hazır giyim sektöründe meydana gelen daralma yüzde kaçtır?

2. Söz konusu daralmanın kök sebeplerine ilişkin ilgili paydaş kurum ve kuruluşlarla ortak bir araştırma yapılmış mıdır? Bu kapsamında iflas eden, konkordato ilan eden firma sayısı kaçtır ve kaç kişi işsiz kalmıştır?

3. Söz konusu sektöründe yaşanan yapısal sorunların, istihdam kayıplarının, ihracat performansındaki daralmanın, artan maliyetlerin ve finansmana erişimdeki sıkıntıların çok yönlü biçimde incelenmesi; kamu desteklerinin etkinliğinin değerlendirilmesi ve sektörün yeniden rekabetçi ve sürdürülebilir bir yapıya kavuşmasını sağlayacak bir yol haritası oluşturmak bağlamında diğer paydaş

   kurumların iş birliğinde ne tür tedbirler alınmıştır? Bu hususta ortak bir eylem planı var midır?

4. Ülkemizin dünyanın en entegre 2. tekstil tedarik zincirine sahip olması, jeopolitik konumu, kaliteli üretim kapasitesi gibi birçok avantaj kullanılarak tekstil ve hazır giyim sektörünü yeniden ayağa kaldırmak bakımından sektör temsilcilerin önerdiği üzere "Türkiye'nin fason üretimden markalaşmaya geçmesi" ve "tasarımın ve teknik tekstilin desteklenmesi" gibi hususlarda bir çalışmanız var mıdır? Buna ilişkin ne tür tedbirler planlanmaktadır?

5. Bahse konu sorunların bertaraf edilmesi bakımından; KOBİ'lerin yeşil dönüşümünün finanse edilmesi, 'Eximbank kredi miktarının artırılması, faiz yükünün azaltılması, kayıt dışılıkla etkin mücadele edilmesi, yeni ihracat pazarları için kapsamlı ticaret diplomasisinin yürütülmesi gibi tedbirler alınması hususundaki yaklaşımınız nedir? Bu anlamda ne tür çalışmalar yapılmaktadır?

6. Avrupa Birliğiyle, Gümrük Birliği Anlaşmasını gözden geçirme ve gereklerini yerine getirme, döviz dönüşüm desteğini arttırma (%3'ten-5'e çıkarma) istihdamı korumak için imalat sektörüne verilen 3.500 liralık desteği artırma ve şartlarını iyileştirme gibi tedbirlerin alınmasına ilişkin paydaş kurumlarla ne tür çalışmalar yapılmaktadır?

7. Avrupa Yeşil Mutabakatının, tekstil sektörünü yeşil ve dijital dönüşümünün öncelikli sektörlerinden biri hâline getirmesi hedefi dikkate alınarak ülkemizde söz konusu dönüşüme uygun bir Ulusal Tekstil Programını (üretim, istihdam, pazarlama vb.) hazırlamaya ilişkin bir çalışma var mıdır? Bu çerçevede KOBİ'lere ve imalat sektörüne dijital dönüşüm hibeleri sağlanması, ortak dijital ürün pasaportu altyapısı kurulması, nitelikli ve kalifiye iş gücünün yetiştirilmesi gibi hususlarda paydaş kurumların eş güdümünde ne tür çalışımlar yapılmaktadır?