Tekstil ve hazır giyim sektöründe yaşanan sorunlara ilişkin

Son dönemde Türkiye tekstil ve hazır giyim sektöründe üretim, ihracat ve istihdam açısından ciddi daralma yaşandığı belirtilmektedir. Sektör (temsilcilerinin açıklamalarına göre ihracat payı düşmüş, yurtiçi üretim maliyetleri artmış, üretim merkezleri daha ucuz işgücü olan ülkelere kaymıştır ve yüzlerce firma konkordato ilan eğiliştir. Bu durum, Türkiye'nin tarihi tekstil üretim sinerjisi ve küresel rekabet gücü açısından önemli riskler doğurmaktadır. Bu bağlamda, sektörün mevcut durumu, nedenleri ve çözüm politikaları hakkında kapsamlı bilgi talep edilmektedir.

Bu bilgilendirme ışığında;

Soru 1- Türkiye tekstil ve hazır giyim sektöründe son üç yılda üretim hacmi, kapasite kullanımı ve toplam ihracat miktarındaki değişim nedir? İhracattaki daralmanın başlıca nedenleri nelerdir?

Soru 2- Son beş yılda tekstil ve hazır giyim sektöründe istihdam ne kadar azalmıştır ve bu azalışın başlıca sebepleri nelerdir? Sektörde çalışanların toplam sayısı bugünkü rakamlarla ne kadardır?

Soru 3- Türkiye'de tekstil ürünlerinin üretim maliyetleri rakip ülkelerle kıyaslandığında ne durumdadır? Maliyetlerin yüksekliği sektörün rekabet gücünü nasıl etkilemektedir?

Soru 4- Türkiye'de üretimin bir kısmının daha düşük maliyetli ülkelere (örneğin Mısır gibi) kaydığı iddiaları sektör temsilcileri tarafından dile getirilmektedir. Bu eğilim Bakanlığınızca nasıl değerlendirilmektedir?

Soru 5- Sektörde konkordato ve iflas bildiren firma sayısı ile bunların toplam üretim kapasitesine etkisi nedir? Bu firmaların yeniden yapılandırılması için Bakanlığınızın yürüttüğü veya planladığı destek mekanizmaları var mıdır?

Soru 6- Tekstil ve hazır giyim sektöründe maliyetlerin düşürülmesi, ihracatın artırılması ve üretim merkezlerinin Türkiye'de tutulması amacıyla öngördüğünüz teşvikler, vergi düzenlemeleri, finansman kolaylıkları veya teknoloji dönüşümü destekleri nelerdir?

Soru 7- Sektörün küresel pazarlarda rekabet gücünü yeniden kazanması için uzun vadeli strateji belgeniz var mıdır? Varsa ana hedefler ve uygulama takvimi nedir?

CEVAPLAR:

Bakanlığımızın tekstil ve hazır giyim sektörüne yönelik somut destek ve teşvikleri bulunmakta olup bu kapsamda firmalarımız yatırım teşvikleri, Ar-Ge ve tasarım destekleri gibi çeşitli mekanizmalarla desteklenirken istihdamı koruyan ve artıran programlar da hayata geçirilmektedir.

Yeni Yatırım Teşvik Sistemimiz; üretim, istihdam, ihracat ve teknolojik dönüşüm hedefleri doğrultusunda daha seçici, etkisi ölçülebilir ve bölgesel kalkınmayı önceleyen bir yapı kurgusu ile önemli avantajlar sağlamaktadır. Bu sistem vasıtasıyla; az gelişmiş bölgeler için daha üst bölge desteklerinin uygulanması suretiyle, yatırımların ülke geneline dengeli şekilde yayılması ve bölgesel gelişmişlik farklarının azaltılması amaçlanmaktadır.

Bakanlığımızca, tekstil ürünlerinin imalatına yönelik olarak 2012 yılından bu yana 6.699 yatırım teşvik belgesi (YTB) düzenlenmiştir. Bu belgeler kapsamında toplam 957,5 milyar TL tutarında sabit yatırım gerçekleştirilmesi ve 205.511 vatandaşımıza istihdam sağlanması öngörülmüştür. Benzer şekilde, yine aynı dönemde giyim eşyalarının imalatına yönelik olarak 3.005 YTB düzenlenirken bu belgeler ile toplam 110,7 milyar TLlik sabit yatırım ve 628.414 kişilik istihdam öngörülmüştür.

Yatırımlara verilen büyük tutarlı desteğe ilaveten 2025 yılında, tekstil ve hazırgiyim sektörünün de dâhil olduğu imalat sanayinin emek yoğun sektörlerinde, iş gücünün korunmasına katkı sağlamak amacıyla İstihdamı Koruma Destek Programı uygulanmıştır. Bu kapsamda, 2026/Ocak dönemi itibariyle bu iki sektörde faaliyet gösteren 9.682 işletmeye 2026 fiyatlarıyla toplam 7,7 milyar TL destek ödemesi gerçekleştirilmiştir.

Ayrıca, 31 Ocak 2026 tarihi itibariyle yürürlüğe "Refinansman Kefalet Programı" ile imalat sektörü başta olmak üzere stratejik sektörlerde faaliyet gösteren KOBİ'lerin mevcut kredi yüklerini yönetilebilir hale getirmek, kısa vadeli likidite baskılarını azaltmak ve finansal istikrarlarını koruyarak üretim ve istihdam sürekliliğini sağlamak amaçlanmaktadır. Bu kapsamda 6 ay anapara ödemesiz, 48 aya kadar vadeli ve 12,5 milyon TI.'ye kadar kullandırılacak kredilerde 9080 oranında kefalet sağlanmaktadır.

Bununla birlikte, başvuruları 2 Mart 2026 tarihinde başlayacak olan "İmalat Sanayi için Kredi Finansmanı ve İstihdamı Koruma Programı" ile de; imalat sanayinde üretim sürekliliğini güvence altına almak, işletmelerin finansmana erişimini kolaylaştırmak ve istihdamı korumak amaçlanmaktadır. Bakanlığımız, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, KOSGEB ve Türkiye İş Kurumu (İŞKUR) iş birliğiyle yürütülecek Program, imalat sektöründe faaliyet gösteren KOBİ'lerle birlikte büyük işletmeleri de kapsamaktadır. Programın iki destek türünden biri olan "Performans Desteği" çerçevesinde tekstil, giyim, deri ve mobilya imalatı gibi belirli sektörlerde korunan her bir istihdam için 30 prim gün karşılığı 3.500 TL destek sağlanacaktır. Burada önemli bir husus da geri ödemesiz destek tutarlarının işletmelerin kamuya olan vergi ve SGK prim borçlarının ödenmesinde mahsuplaşmaya konu edilebilecek olmasıdır. Böylelikle emek yoğun sektörlerde | milyon 100 bin kişilik istihdamın korunması hedeflenmektedir. Programın diğer destek türü olan "Finansman Desteği" kapsamında ise imalat sanayi firmalarının kullanımı için uygun koşullu 100 milyar TL'lik kredi imkânı sunulmaktadır.

Bu çalışmaların yanı sıra; Ülkemiz ve AB eş finansmanıyla Bakanlığımızca yürütülen Rekabetçi Sektörler Programı kapsamında tekstil, hazır giyim ve mobilya sektörlerinde verimlilik ve katma değer artışını sağlayacak dönüşümü amaçlayan, toplam 34 milyon avro bütçeli beş büyük proje yürütülmektedir. Bunlar arasında yer alan "Tasarımdan Üretime: Hazır Giyim Sektörünün Dijital Dönüşümü" projesi kapsamında, tekstil ve hazır giyim sektörüne yönelik "Dijital Dönüşüm Yol Haritası" hazırlanarak sektörün rekabet gücünü ve küresel pazarda tercih edilebilirliğini artırmak için ana hedefler ve eylemler belirlenmiştir.

Bu meyanda, tekstil sektöründe faaliyet gösteren 74 Ar-Ge ve 53 Tasarım Merkezinin yanı sıra çeşitli Teknoparklarda tekstil ve hazır giyim sektöründe faal 68 firmada yürütülmekte olan çok sayıda proje çalışması ve patent başvurusunun varlığı da sektörün geleceği ve rekabet gücü açısından önem taşımaktadır.

Ayrıca; 9903 sayılı Karar kapsamında; |. bölge illerinden 4., 5. veya 6. bölge il veya ilçelerine taşınan imalat sanayi yatırımları için herhangi bir harcama gerçekleştirilmeksizin sadece nakil yatırım cinsinde teşvik belgesi düzenlenebilmekte, asgari 50 istihdam sağlanması kaydıyla taşınan makine ve teçhizat ile ilgili olarak tamamlama vizesi aşamasında tespit edilen istihdam da sigorta primi işveren hissesi desteği ve sigorta primi desteğinden faydalanabilmektedir.

Öte yandan; su ve kimyasal kullanımını ve geri kazanımını etkinleştirmelerine yönelik olarak yapılması gereken makine ve sistem revizyonlarına Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Karar kapsamında destek sağlanırken, sektörümüz Yeşil Dönüşüm Destek Programı ile Dijital Dönüşüm Destek Programı'ndan da faydalanabilmektedir.

Sonuç olarak; tekstil ve hazır giyim sektörlerindeki gelişmelerin değerlendirilmesi ve rekabet gücümüzün artarak sürdürülmesi amacıyla ilgili Bakanlıklar, kamu kurum ve kuruluşları ve STK'lar ile gerekli iş birliği ve çalışmalara aralıksız devam edilmektedir. Bu alandaki küresel ve yerel eğilimler; aralarında, Hazine ve Maliye Bakanlığı, Ticaret Bakanlığı, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) ve Türk Eximbank'ın da bulunduğu paydaşlarımız ile yakın koordinasyon içerisinde takip edilerek proaktif politikalar izlenmektedir.

Mehmet Fatih KACIRBakan