Yurt dışında hukuk öğrenimi gören öğrencilerin denklik ölçütlerinde yapılan değişikliğe ilişkin
Kaynak göster
Mehmet Karaman (Yeni Yol), 11 Ağustos 2026 tarihinde 7/47775 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Millî Eğitim Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresinde cevaplandı (verilişinden 37 gün sonra, 17 Eylül 2026).
Mehmet Karaman (Yeni Yol, Samsun). “Yurt dışında hukuk öğrenimi gören öğrencilerin denklik ölçütlerinde yapılan değişikliğe ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/47775, 11 Ağustos 2026. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-47775-yurt-disinda-hukuk-ogrenimi-goren-ogrencilerin-denklik-olcutlerinde-yapilan-degisiklige-il (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/4c8720fd-e93d-4837-9fa1-019ff4e78041
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 37 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Milli Eğitim Bakanı Yusuf TEKIN tarafından Anayasanın 98.maddesi ve TBMM İçtüzüğünün 96. ve 99 maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını saygılarımla arz ederim.
Yükseköğretim Kurulu (YOK) tarafından 20 Ekim 2023 tarihinde yapılan Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Denkliği Yönetmeliği değişikliği, eğitimlerine ilgili tarihten önce yürürlükte bulunan mevzuata güvenerek başlamış olan yurt dışı hukuk fakültesi öğrencileri ve mezunları açısından geriye dönük ciddi hukuki mağduriyetler yaratmıştır.
Anayasa'nın 2'nci maddesinde teminat altına alınan "Hukuk Devleti" ilkesinin en temel unsurları hukuki güvenlik, belirlilik, öngörülebilirlik ve meşru beklenti ilkeleridir. Hukuki güvenlik ilkesi, bireylerin yürürlükteki mevzuata güvenerek yaptıkları planların, edindikleri hukuki statülerin ve eğitim süreçlerinin sonradan yürürlüğe konulan düzenlemelerle geçmişe etkili şekilde olumsuz yönde değiştirilmemesini gerektirmektedir.
Gerekçenin tamamını göster (4 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Ancak, 20/10/2023 tarihinden önce yurt dışındaki hukuk fakültelerine kayıt yaptırarak eğitimine başlayan veya mezuniyet aşamasına gelen öğrenciler, eğitim süreçlerinin ortasında veya sonunda getirilen ilave dil şartı (YDS/eşdeğer) ve değiştirilen denklik kriterleri nedeniyle kazanılmış hak kaybı yaşamakta ve meşru beklentileri ihlal edilmektedir.
Ayrıca, yurt dışı hukuk fakültesi mezunlarının denklik değerlendirmesinde uygulanan Seviye Tespit Sınavı (STS) ile Hukuk Mesleklerine Giriş Sınavı (HMGS) aynı amaca, yani hukuk alanındaki mesleki yeterliliğin ölçülmesine, hizmet etmektedir. Aynı mezunun hem STS hem de HMGS gibi iki ayrı mesleki yeterlilik sınavına birden tabi tutulması, Anayasa'da ifadesini bulan ölçülülük, hakkaniyet ve kamu yararı ilkeleriyle bağdaşmamaktadır.
Nitekim kanun koyucu, Hukuk Mesleklerine Giriş Sınavı'na (HMGS) ilişkin mevzuat düzenlemelerinde geçiş hükümleri öngörerek kazanılmış hakları korumuş ve yeni kuralları geçmişe yürütmemiştir. Aynı hakkaniyetli yaklaşımın yurt dışı hukuk denkliği süreçlerinde de uygulanması ve mağduriyeti önleyecek bir geçici maddenin ihdası hukuk devletinin zorunlu bir gereğidir.
0 312 420 6249 PBAREA TBMM Adres: Halkla Ilişkiler Binası Bakanlıklar/ANKARA
SORULAR
Kat No: F306 000002 s ooo0o|
Bu bağlamda;
20/10/2023 tarihinden önce yurt dışındaki hukuk fakültelerine kayıt yaptırarak eğitimine başlayan öğrencilerin, kaydoldukları tarihte yürürlükte bulunan mevzuat hükümlerine tabi tutulmaması Anayasa'nın 2'nci maddesinde yer alan "Hukuk Devleti", "Hukuki Güvenlik" ve "Meşru Beklenti" ilkeleriyle bağdaşmakta mıdır?
Eğitimlerine başladıkları dönemde bulunmayan YDS/eşdeğer dil şartı ve değişen denklik kriterlerinin, öğrenimi devam eden veya mezun aşamasına gelen adaylara geriye dönük şekilde uygulanmasının hukuki gerekçesi nedir?
Yurt dışı hukuk mezunları için hem Seviye Tespit Sınavı (STS) hem de Hukuk Mesleklerine Giriş Sınavı'nın (HMGS) birlikte uygulanması, aynı mesleki yeterliliğin mükerrer olarak ölçülmesi anlamına gelmemekte midir? Bu durum "Ölçülülük" ve "Hakkaniyet" ilkelerine aykırı değil midir?
HMGS düzenlemesinde olduğu gibi, denklik süreçlerinde de kazanılmış hakları koruyan bir geçiş hükmü düzenlenerek STS zorunluluğunun kaldırılması ve mesleki yeterlilik ölçütü olarak yalnızca HMGS'nin esas alınması yönünde Bakanlığınız veya YÖK nezdinde yürütülen bir çalışma var mıdır?
Akademik eksiklik tespit edilen adayların bu eksikliklerini Devlet üniversitelerinde veya tercih edecekleri Vakıf üniversitelerinde fark dersleri alarak tamamlamalarına imkân tanıyacak bir düzenleme yapılması düşünülmekte midir?
20/10/2023 tarihli yönetmelik değişikliğinin yürürlüğe girmesinden bu yana, söz konusu geriye dönük uygulama nedeniyle denklik başvurusu reddedilen, durdurulan veya mağduriyet yaşadığı tespitiyle Bakanlığınıza/YÖK'e başvuruda bulunan toplam kaç yurt dışı hukuk fakültesi öğrencisi ve mezunu bulunmaktadır?
0 312 420 6249 TBMM Adres: Bakanlıklar/ANKARA
Halkla Ilişkiler Binası 3. Kat No: F306
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Yusuf Tekin, Milli Eğitim Bakanı ·
b) 12.08.2026 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1913354 sayılı yazınız.
c) 18.08.2026 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1920057 sayılı yazınız.
Bakanlığımıza Ilgi (a-b-c)'de kayıtlı yazılarla iletilen Osmaniye Milletvekili Asu KAYA'nın 7/47380, Uşak Milletvekili Ali KARAOBA'nın 7/47635, 7/47770, 7/47773 ve 7/47774 ile Samsun Milletvekili Mehmet KARAMAN'ın 7/47775 esas numaralı yazılı soru önergeleri incelenmiş olup konuya ilişkin bilgiler Ek'te sunulmuştur.
Elektronik Ağ: www.meb.gov.tr Faks: (0312) 418 75 39
Yükseköğretim Kurulu Başkanlığından alınan 60770 sayılı konuya ilişkin yazıları Ek'te yer almaktadır.
YIK T.C.
Sayı : E-57802651-610-60770 5839 Konu : Soru Önergeleri-7/47775
Samsun Milletvekili Mehmet KARAMAN tarafından verilen T47775 esas sayılı Soru Önergesi Kurulumuz Başkanlığınca incelenmiş olup ilgili soru önergesine ilişkin cevap ekte sunulmuştur.
1. Yapılan düzenleme Anayasa'nın 2'nci maddesindeki hukuk devleti, hukuki güvenlik ve meşru beklenti ilkelerine aykırılık teşkil etmemektedir. Hukuk kurallarının zaman bakımından uygulanmasında temel ilke normların yürürlüğe girdiği andan itibaren derhal uygulanmasıdır. Öğrencilerin kayıt yaptırdıkları tarihteki koşullar "öğrenim koşulları" olup, mezuniyet sonrası tesis edilecek olan "denklik başvuru koşulları" başvuru tarihinde yürürlükte olan güncel mevzuata tabidir. Henüz denklik başvurusunda bulunmamış kişilerin tamamlanmış bir hukuki durumu veya korunmaya değer kazanılmış bir hakkı bulunmadığından meşru beklentinin zedelenmesi söz konusu değildir. Ayrıca Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği geçici 3'üncü maddesi ile 20.10.2023 tarihinden önce denklik başvurusu yapan ilgililerin hakları saklı tutularak hukuki güvenlik ilkesi gözetilmiştir.
2. Yabancı dil belgesi talebinin geriye dönük değil "derhal uygulanabilirlik" ve "üstün kamu yararli ilkelerine dayanan meşru gerekçeleri bulunmaktadır. Türkiye Lizbon Sözleşmesi'ne taraf devletlerden biri konumunda olup Anayasa'nın 90'ıncı maddesinin beşinci fıkrasında usulüne uygun bir şekilde yürürlüğe girmiş milletlerarası antlaşmaların kanun hükmünde olduğu ifade edilmiştir. Bu itibarla Lizbon Tanıma Sözleşmesi ve 2547 sayılı Kanun hükümleri gereğince Kurulumuzun adaylardan öğrenim dilinde yeterlilik belgesi talep etme yetkisi mevcuttur. Yabancı dilde eğitim verilen bir yükseköğretim programını tamamlayan adayın o dili asgari düzeyde biliyor olması hayatın olağan akışının ve eğitimin doğasının bir gereğidir. Dil şartı getirilmesi yeni ve ağırlaştırılmış bir külfet doğurmamakta; adayın zaten sahip olması gereken asgari dil becerisini maddi olarak ispatlamasını amaçlamaktadır. Yetkin olunmayan bir dilde görülen eğitimin mesleki kazanımları sağlamayacağı açık olup, inceleme usulüne dair dil belgesi şartı kamu yararı ve denklik standartlarının korunması amacıyla yürürlük tarihinden sonraki tüm başvurularda derhal uygulanmaktadır.
3. Seviye Tespit Sınavı (STS) ile Hukuk Mesleklerine Giriş Sınavı (HMGS) hukuki mahiyet ve amaçları bakımından birbirinden tamamen farklı olup mükerrer ölçüm oluşturmamaktadır. Seviye ve Yeterlilik Belirleme Sistemleri (SYBS) işlemleri arasında yer alan Seviye Tespit Sınavı, Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği'nin 7'nci maddesinin beşinci fıkrası ve 11'nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca yurt dışındaki bir yükseköğretim programının Türk yükseköğretim sistemindeki kazanımlara eş değer olup olmadığını tespit etmeye yöneliktir. HMGS ise ülkemizdeki hukuk fakültelerinden mezun olanların veya yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarında hukuk öğrenimini tamamlayıp Kurulumuzca adlarına denklik belgesi düzenlenmiş ilgililerin avukatlık stajına veya hâkimlik, savcılık ve noterlik gibi belirli mesleklere kabulü için meslek icra mevzuatı gereğince aranan bir mesleki ön eleme sınavıdır. Türk hukukunun kendine has mevzuat ve sistematiği dikkate alındığında, yurt dışında eğitim alan bir adayın Türk hukuk müfredatına denkliğini teyit etmek kamu düzeni ve hakkaniyet gereğidir. Dolayısıyla akademik denklik aşaması ile mesleğe kabul aşamasının ayrı değerlendirilmesi ölçülülük ilkesine uygun kabul edilmektedir.
4. Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği'nin 9'uncu maddesi gereğince meslek icrası kanunla düzenlenen alanlarda denklik değerlendirmesi yapılırken meslek mevzuatı ve Kurul kriterleri birlikte işletilmektedir. STS/SYBS uygulamaları doğrudan diploma denkliğinin akademik eş değerliğini belirleyen bağımsız bir ölçüm mekanizması olduğundan, bu sürecin kaldırılarak tek başına mesleki giriş sınavı olan HMGS'nin esas alınmasına yönelik mevzuat değişikliği gündemde bulunmamaktadır.
5. Kurulumuza yapılan diploma denklik başvuruları, Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği hükümleri gereğince ilgili komisyon ve kurullar tarafından münferiden değerlendirilmektedir. Yönetmelik'in 7'nci maddesinin üçüncü fıkrası gereği mezun olunan programın, Türk yükseköğretim sistemindeki eş değer programa göre temel kazanımlar, eğitim öğretimin dili, niteliği, teorik ve uygulamalı dersler, staj ve projeler bakımından yetersizliğinin Bilim Alanı Danışma Komisyonları ve/veya yükseköğretim kurumlarının görüşleri dikkate alınarak anlaşılması halinde sınav, staj, klinik pratik, ders tamamlama veya proje gibi uygulamalardan bir ya da birkaçına tabi tutulabilir. Yine aynı Yönetmelik'in 7'nci maddesinin beşinci fikrasıTürkiye'de başarı sıralaması şartı aranan tıp, diş hekimliği, eczacılık ve hukuk programlarından alınan diplomaların denklik başvurularının değerlendirilmesinde, yükseköğrenime başlanılan yıl Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenmiş olan sıralama kuruluşları tarafından yapılan dünya üniversite sıralamalarının en az ikisinde ilk binde yer alan üniversitelerden mezun olanların denklik başvuruları kabul edilir ve münferiden inceleme yapılır ve inceleme sonucunda kişilere almış oldukları dersler, uygulamalar ve projeler gibi hususlar göz önünde tutularak SYBS işlemleri gerektiren kararlar alınabilir." hükmünü haizdir.
6.20.10.2023 tarihli yönetmelik değişikliğinin yürürlüğe girmesinden bu yana yabancı dil belgesine yönelik geriye dönük herhangi bir uygulama tesis edilmemiştir. Söz konusu yönetmelik değişikliği sonrasında yapılan denklik başvurularında, öğrenim görülen dilde dil belgesi talep edilmekte ve başvuru tarihinden itibaren 2 (iki) yıl içinde ilgili belgenin Kurulumuza ibraz edilmemesi halinde, anılan Yönetmelik'in 7'nci maddesinin altıncı fıkrasının (f) bendi uyarınca başvurularının reddedileceği hususu başvuranlara tebliğ edilmektedir. Bununla birlikte söz konusu değişiklik sonrasında Kurulumuza Hukuk alanında başvuru yaparak talep edilen dil belgesini süresi içerisinde ibraz etmemesi nedeniyle denklik başvurusu reddedilen "47" denklik başvuru dosyası bulunmakta olup Kurulumuza başvurarak ilgili belgenin ibrazı halinde başvuranların denklik dosyaları yeniden incelemek üzere değerlendirmeye alınmaktadır.
Yusuf PEKINMilli Eğitim Bakanı