2022'den bu yana alkollü içkilerin reklam ve tanıtımının yapılması sebebiyle kesilen idari para cezalarına ilişkin
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bakanlığa iletildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 40 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 34 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Tarım ve Orman Bakanı İbrahim YUMAKLI tarafından yazılı olarak yanıtlanması için gereğini arz ederim.
4250 sayılı Ispirto ve Ispirtolu Içkiler Inhisarı Kanununun 6'ncı maddesi, alkollü içkilerin reklamı, tanıtımı, satış esasları ve tüketicilere yönelik teşvik edici uygulamalarına dair sıkı yasaklar ve sınırlamalar getirmektedir. Kanunun ilgili maddesinin birinci fıkrası, alkollü içkilerin her ne suretle olursa olsun reklamının ve tüketicilere yönelik tanıtımının yapılmasını, kullanılmasını ve satışını özendiren veya teşvik eden kampanya, promosyon, etkinlik ve sponsorluk faaliyetlerini yasaklamaktadır. İkinci fıkrası ise üretici, ithalatçı ve pazarlamacıların her ne amaçla olursa olsun teşvik, hediye, eşantiyon, promosyon veya bedelsiz olarak alkollü içki dağıtmasını kesin olarak engellemektedir.
Yeniden değerleme oranlarıyla birlikte, bu yasaklara aykırı hareket eden tüzel/gerçek kişilere kesilen idari para cezaları milyonlarca Türk Lirasına ulaşan çok yüksek seviyelere çıkmıştır. Bu durum, hem sektördeki işletmelerin hukuki güvenliği hem de denetimlerin objektifliği, şeffaflığı ve hakkaniyeti hususunda kamuoyunda önemli tartışmaları beraberinde getirmektedir.
Bu çerçeveden hareketle;
SORULAR
Tarım ve Orman Bakanlığınız tarafından 4250 sayılı Kanun'un 6'ncı maddesinin 1. ve 2. fıkraları nedeniyle, Türkiye genelinde son beş yıl (2022, 2023, 2024, 2025 ve 2026 yılları itibarıyla) yıllar bazında kaç adet idari para cezası kesilmiştir? Kesilen bu cezaların toplam tutarı ne kadardır?
Bahsi geçen beş yıllık periyotta, kesilen idari para cezalarının türlerine göre (reklam/tanıtım yasakları, promosyon/eşantiyon/bedelsiz dağıtım yasakları vs.) dağılımı nedir? Bu cezaların ne kadarı tahsil edilmiş, ne kadarına yargı yoluyla itiraz edilmiştir? Yargıya taşınan dosyalardan kaçı Bakanlık aleyhine sonuçlanmıştır? 3. 4250 sayılı Kanun'un 6'ncı maddesinin 1. fıkrasında yer alan "...hiçbir etkinliğe veya her tür mecrada yapılacak yayın ve paylaşımlara ticaret unvanları ile ürünlerinin marka, amblem, logoları ile..." ibareleri ve 2. fıkrasındaki promosyon yasakları uygulanırken denetimler hangi kriterlere göre yapılmaktadır? Denetimlerde keyfiliğin önlenmesi ve standart bir uygulama sağlanması adına Bakanlığınızca yürütülen somut rehber veya kriter çalışmalar nelerdir?
Dijital mecraların, sosyal medya platformlarının ve internet tabanlı pazarlama ağlarının yaygınlaşmasıyla birlikte, 1. ve 2. fıkra kapsamındaki ihlallerin tespitinde Bakanlığınız hangi kurumlarla koordinasyon içinde çalışmaktadır?
Yürürlükteki cezai yaptırımların yüksekliği küçük ve orta ölçekli işletmelerin (KOBİ) faaliyetlerini sürdürebilirliğini tehlikeye atarken büyük sermaye grupları karşısında caydırıcılıkta eşitsizlik yarattığına dair eleştiriler bulunmaktadır. Bakanlığınız, yasal düzenlemelerin caydırıcılığını korurken orantılılık ilkesini gözetecek yeni bir yasal düzenleme veya denetim planlamakta mıdır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)İbrahim Yumaklı, Tarım ve Orman Bakanı ·
4250 sayılı İspirto ve Ispirtolu Içkiler Inhisarı Kanunu'nun 6'ncı maddesinin birinci fıkrasında; ¿'Alkollü içkilerin her ne surette olursa olsun reklamı ve tüketicilere yönelik tanıtımı yapılamaz. Bu ürünlerin kullanılmasını ve satışını özendiren veya teşvik eden kampanya, promosyon ve etkinlik yapılamaz. Ancak, münhasıran alkollü içkilerin uluslararası düzeyde tanıtımına yönelik ihtisas fuarları ile bilimsel yayın ve faaliyetler düzenlenebilir. (Değişik cümle: 11/6/2026- 7584/2 md.) Alkollü içkileri üreten, ithal eden ve pazarlayanlar, her ne surette olursa olsun hiçbir etkinliğe veya her tür mecrada yapılacak yayın ve paylaşımlara ticaret unvanları ile ürünlerinin marka, amblem, logoları ile ürünlerin arz ambalajında yer alan ifade, şekil, isim, işaret ve görselleri kullanarak destek olamazlar. (Ek cümle: 11/6/2026-7584/2 md.) Alkollü içkilerin veya alkollü içkileri üreten, ithal eden ve pazarlayan firmaların isim, marka, logo, amblemleri ile arz ambalajında yer alan ifade, şekil, isim, işaret ve görseller iş yerlerinin içinde, dışında, vitrinlerinde, satış ünitelerinde ve hiçbir etkinlik alanında bulundurulamaz. Açık alkollü içki satışı yapmaya ilişkin izin belgesi olan işletmelerde servis amaçlı materyallerde marka, amblem ve logo kullanılabilir. Televizyonlarda yayınlanan dizi, film ve müzik kliplerinde alkollü içkileri özendirici görüntülere yer verilemez." ve 4250 sayılı Kanun'un 6'ncı maddesinin ikinci fıkrasında; "Alkollü içkileri üretenler, ithal edenler ve pazarlayanlar her ne amaçla olursa olsun, teşvik, hediye, eşantiyon, promosyon veya bedelsiz olarak alkollü içki dağıtamazlar." hükümleri yer almaktadır.
Bakanlığımızca alkollü içki kullanımına yönelik teşvik edici uygulamaların önüne geçilmesi ve bağımlılıkla mücadele amacıyla 4250 sayılı Kanun ile Tütün Mamulleri ve Alkollü Içkilerin Satışına ve Sunumuna İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik hükümleri kapsamında gerekli denetimler gerçekleştirilmektedir.
Ayrıca mezkur Kanun'un 6'ncı maddesinin birinci ve ikinci fıkrası hükümlerine aykırı faaliyet gerçekleştiren sorumluların tespitinde İçişleri Bakanlığı ile koordinasyon içinde çalışılmaktadır.
4250 sayılı Kanun'un 6'ncı maddesinin birinci fıkrasına aykırı fiiller nedeniyle; 2022 yılında 1.513.316 TL tutarında 66 adet, 2023 yılında 6.569.776 TL tutarında 121 adet, 2024 yılında 11.895.047 TL tutarında 128 adet, 2025 yılında 45.733.605 TL tutarında 447 adet ve 2026 yılında (25.08.2026 tarihi itibarıyla) 43.452.886 TL tutarında 386 adet idari para cezası uygulanmıştır.
4250 sayılı Kanun'un 6'ncı maddesinin ikinci fıkrasına aykırı fiiller nedeniyle; 2022 yılında 11.877 TL tutarında 1 adet ve 2025 yılında 246.732 TL tutarında 3 adet idari para cezası uygulanmış olup 2023, 2024 ve 2026 yılında (25.08.2026 tarihi itibarıyla) idari para cezası uygulanmamıştır.
Uygulanacak idari para cezaları, işlenen kabahatin haksızlık içeriği, failin kusuru ve ekonomik durumu birlikte göz önünde bulundurularak meri mevzuat kapsamındaki alt ve üst sınırlar arasında belirlenmektedir.
Bakanlığımızca uygulanan idari para cezaları, tahsil edilmek üzere Hazine ve Maliye Bakanlığına bildirilmektedir.
4250 sayılı Kanun'un 6'ncı maddesinin birinci ve ikinci fıkralarına aykırı fiiller nedeniyle uygulanan idari para cezalarının kaldırılması yönünde açılan davalar sonucunda yargı kararları ile 54 adet [2022 yılında 8 adet, 2023 yılında 15 adet, 2024 yılında 8 adet, 2025 yılında 14 adet
ve 2026 yılında (25.08.2026 tarihi itibarıyla) 9 adet] idari para cezasının iptal edildiği Bakanlığımıza bildirilmiştir.
İbrahim YUMAKLIBakan