Van'ın Edremit ilçesinde yürütülen bir GES projesine ilişkin

Aşağıdaki sorularımın Çevre Şehircilik ve İklim değişikliği bakanı Murat KURUM tarafından Anayasanın 98' inci ve TBMM İçtüzüğünün 96'ncı ve 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.

Van, doğal ve tarihî zenginliklerinin yanı sıra İran'a açılan sınır kapısıyla önemli bir ekonomik konuma sahiptir. Kent ekonomisi büyük ölçüde tarım, hayvancılık ve sınır ticaretine dayanmaktadır. Ancak çiftçiler; artan gübre ve mazot maliyetleri, ekonomik kriz, iklim değişikliği, su kıtlığı ve yanlış tarım politikaları nedeniyle üretimde ciddi zorluklar yaşamaktadır. Tarım alanlarının madencilik ve enerji projelerine açılması ile yeraltı su kaynaklarının yoğun kullanımı da bu sorunları derinleştirmektedir. Çiftçiler, mera alanlarının daraltılması ve iklim krizinin etkileri nedeniyle üretim yapmanın giderek zorlaştığını, bu durumun kırsaldan göçe neden olduğunu ifade etmektedir.

Van'ın Edremit ilçesi Kıyıcak Mahallesi sakinleri tarafından uzun yıllardır itiraz edilen Güneş Enerji Santrali (GES) projesinin yarattığı mağduriyetler gün geçtikçe artmaktadır. Mahalle sakinleri, başlangıçta yaklaşık 200 dönüm olarak planlanan projenin zaman içerisinde yaklaşık 1.600 dönüme kadar genişletildiğini belirtmektedir.

Mahallelinin, GES projesinin genişlemesiyle birlikte tarım ve hayvancılık faaliyetlerinin olumsuz etkilendiğini, mera ve tarım arazilerinin daraldığını, bazı taşınmazların tapu kayıtlarında kaymalar yaşandığını ve bu nedenle mülkiyet hakları bakımından mağduriyet oluştuğunu iddia etmektedir. Ayrıca proje kapsamında doğal alanların tahrip edildiği, bölgenin ekolojik dengesinin zarar gördüğü ve doğal görüntünün önemli ölçüde değiştiği belirtilmektedir. Bundan dolayı köye dönüşleri teşvik edecek politikalar yerine mera ve tarım alanlarının farklı projeler kapsamında kullanım dışı bırakılmasının köyden kentlere göçü hızlandırdığını belirtilmektedir.

Ayrıca Van genelinde üreticiler, iklim krizinin etkileri, uzun süren kış koşulları ve otlak yetersizliği hayvancılık faaliyetlerinin ciddi şekilde olumsuz etkilendiğini belirtmektedir. Artan üretim maliyetleri ve daralan mera alanları nedeniyle birçok üreticinin ekonomik kayıplar yaşadığı, bazı yetiştiricilerin ise hayvanlarını satmak zorunda kaldığı ifade edilmektedir. Bu bağlamda;

SORULAR

1. Van'ın Edremit ilçesi Kıyıcak Mahallesi'nde yürütülen GES projesinin ilk onaylanan proje alanı kaç dönümdür? İlk onaylanan proje alanı ile şimdiki alana arasında dönüm farkı ne kadardır? sonradan yapıldığı iddia edilen genişletilmenin gerekçesi nedir? midir?

2. Söz konusu proje kapsamında tarım arazileri ve mera alanlarının kullanımına ilişkin Bakanlığınızca herhangi bir etki değerlendirmesi yapılmış mıdır?

3. Proje nedeniyle tapu kayıtlarında kayma veya mülkiyet hakkını etkileyen herhangi bir işlem yapıldığı iddiaları hakkında Bakanlığınızın bilgisi veya incelemesi bulunmakta mıdır? Bu soruna ilişkin yapılan şikâyet sayısı kaçtır?

4. Van'da faaliyette olan Güneş Enerji Santrali (GES) projelerinin sayısı kaçtır? Bu projeler nedeniyle tarım arazileri ve mera alanlarından kullanım dışı kalan toplam alanı ne kadardır?

5. Van'da tarım arazilerinin tarım dışı amaçlarla kullanılmasını önlemek amacıyla bakanlığınız tarafından bugüne kadar hangi çalışmalar hayata geçirilmiştir?

6. Son 10 yıl içerisinde Van ilinde tarım veya mera arazisi vasfını kaybederek amacı dışında kullanıldığı tespit edilen alanlar bulunmakta mıdır? Bulunuyorsa, yıllara göre alan miktarı, kullanım amacı ve ilçelere göre dağılımına ilişkin istatistiki bilgiler nelerdir?

7. Bakanlığınız tarafından Van'ın tarım arazileri ile mera alanlarının korunmasına ilişkin hangi denetim ve koruma faaliyetleri yürütülmektedir? Bu kapsamda en son ne zaman denetim yapılmış, denetim sonucunda hangi tespitler ve işlemler gerçekleştirilmiştir?

8. Van'ın hangi ilçesi ve mahallelerinde Güneş Enerji Santrali (GES) kurulmuştur? Bu tesislerin kapladığı tarım arazisi ve mera alanlarının toplam büyüklüğü ne kadardır?

9. Van'ın Edremit ilçesine bağlı Kıyıcak Mahallesi ve diğer yerleşimlerde kurulan GES projeleri nedeniyle tarımsal üretim veya hayvancılık faaliyetlerini bırakan çiftçi sayısı kaçtır? Bu konuda bakanlığınıza bağlı ilgili kurumlarda kayıtlı herhangi bir veri veya tespit bulunmakta mıdır? Çiftçilerin üretimi bırakmasını önlemeye dönük alınan önlemler var mıdır?