Mevsimlik tarım işçilerinin sorunlarına ilişkin

Aşağıdaki sorularımın Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat IŞIKHAN tarafından Anayasa'nın 98'inci ve TBMM İçtüzüğü'nün 96 ve 97'nci maddeleri gereğince yazılı olarak yanıtlanmasını arz ederim.

Ağustos ayı itibarıyla Türkiye genelinde, özellikle Karadeniz ve Iç Anadolu bölgelerinde başlayan fındık, çay ve muhtelif tarım ürünlerinin hasat dönemiyle birlikte Doğu ve Güneydoğu Anadolu illerinden yüz binlerce yurttaşımız aileleriyle birlikte mevsimlik tarım işçisi olarak yola çıkmıştır. Ağır çalışma koşullarına karşın en temel insani haklardan dahi yoksun bırakılan mevsimlik tarım işçileri; güvencesiz çalışma, yetersiz beslenme, içme suyu ve hijyen imkânlarının bulunmadığı sağlıksız barınma alanlarında yaşam mücadelesi vermektedir. Nakliye süreçlerinde yaşanan ulaşım kazaları ve iş cinayetleri her yıl onlarca işçinin hayatını kaybetmesine yol açarken, çocuk işçiliği sorunu da derinleşerek devam etmektedir.

Tüm bu ağır sosyo-ekonomik tablonun yanı sıra, gittikleri illerde mevsimlik tarım işçilerine ve ailelerine yönelik etnik merkezli ayrımcı tutumlar, nefret söylemleri, mobbing ve zaman zaman fiziksel linç girişimlerine varan saldırılar ciddi bir güvenlik krizini beraberinde getirmektedir.

Anayasa'nın 49'uncu maddesi devlete çalışanların hayat seviyesini yükseltmek, çalışma hayatını geliştirmek ve çalışanları korumak görevini yüklerken; 10'uncu maddesi ise kanun önünde eşitlik ilkesini güvence altına almaktadır. Mevsimlik tarım işçilerinin uğradığı hak ihlallerinin, ayrımcı muamelelerin ve güvenlik zafiyetlerinin görmezden gelinmesi Anayasal ilkelere aykırılık teşkil etmekte ve sosyal devlet anlayışını sakatlamaktadır. Bu bağlamda;

SORULAR

1. 2026 yılı yaz sezonu boyunca Türkiye genelinde kayıtlı ve kayıtdışı olarak çalışan toplam mevsimlik tarım işçisi ve onlarla birlikte seyahat eden aile ferdi sayısı kaçtır? 2. Mevsimlik tarım işçilerinin barınma, temiz su, elektrik, kanalizasyon ve hijyen gibi insani ihtiyaçlarını karşılamak adına çalışma yürütülen illerde kaç adet tam teşekküllü geçici yerleşim alanı tesis edilmiştir?

2. Tarım işçilerinin ve ailelerinin hem çalışma alanlarında hem de konakladıkları bölgelerde can güvenliklerinin sağlanması, ayrımcı ve nefret söylemi içeren fiziksel/sözlü saldırıların önlenmesi amacıyla hangi kolluk ve idari tedbirler alınmıştır? 4. Son bir ay içerisinde mevsimlik tarım işçilerine yönelik gerçekleştiği iddia edilen saldırı, ayrımcı muamele, tehdit ve çalışma koşullarına ilişkin Bakanlığınıza veya kolluk kuvvetlerine intikal etmiş kaç şikâyet bulunmaktadır? Bu şikâyetlerin kaçı hakkında idari ve adli soruşturma başlatılmıştır?

3. Mevsimlik tarım işçilerinin çocuklarının eğitime erişim hakkının korunması ve çocuk işçiliğinin önlenmesi amacıyla hangi somut önleyici mekanizmalar uygulanmaktadır? 6. Mevsimlik tarım işçilerinin tarlalara ve çalışma alanlarına nakliyesini sağlayan güvensiz, denetimsiz ve kapasite fazlası araçların sebep olduğu iş cinayetlerini ve trafik kazalarını önlemek amacıyla yürütülen tratık/kolluk denetimlerinin verileri nelerdir? 7. Mevsimlik tarım işçilerinin taban ücretlerinin belirlenmesi, aracı/dayıbaşı komisyonlarının denetlenmesi ve ücretlerin zamanında ödenmesi konusunda işverenlere uygulanan yaptırımlar mevcut mudur?

4. Mevsimlik tarım işçilerinin sosyal güvenlik sistemine (SGK) dâhil edilerek güvenceli ve emekliliğe yansıyan bir statüde çalıştırılmalarına yönelik Bakanlığınızca yürütülen kapsamlı bir kanuni düzenleme çalışması bulunmakta mıdır?