S ve Y tipi cezaevlerine ilişkin

Raporda kuyu tipi cezaevlerindeki uygulamalarının Adalet Bakanlığı'nın kendi düzenlemelerine de aykırılık teşkil ettiği belirtilerek,Bakanlığın ilgili genelgesi, tutuklu ve hükümlülere haftada 10 saati geçmemek üzere, 10'ar kişilik gruplar halinde ve idare gözetiminde bir araya gelme hakkı tanımaktadır. Ancak mahpuslardan edinilen bilgiler, bu hakkın fiilen uygulanmadığını göstermektedir. Yine aynı genelgede güvence altına alınan spor yapma hakkı da pratikte yalnızca ayda bir kez ve bir saatle sınırlı tutulmakta, bu haliyle sembolik olmaktan öteye geçmemektedir" denilmektedir.

Ortaya çıkan tablo, kuyu tipi cezaevlerinin insan haklarını ağır biçimde ihlal ettiğini göstermektedir. Türkiye'nin taraf olduğu Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 3. maddesi işkence ve insanlık dışı muameleyi yasaklamaktadır. Ayrıca Birleşmiş Milletler Mahpuslara Muameleye Dair Asgari Standart Kuralları (Nelson Mandela Kuralları) mahpusların gün ışığına erişimini, havalandırma hakkını ve sağlık hizmetlerine ulaşımını temel standartlar arasında saymaktadır. Tüm bu uygulamalar uluslararası insan hakları standartları ile evrensel hukuk ilkeleri ile bağdaşmamaktadır. Sosyal izolasyona, insansızlaştırmaya, yönelik tasarlanan bu tip cezaevi insan haklarına aykırı ve psikiyatrik rahatsızlıkların yanı sıra kısa, orta ve uzun vadede ciddi sağlık sorunlarına yol açacağı açıktır.

Öte yandan Kuyu tipi cezaevlerinden başka cezaevlerine nakil için başlatılan ölüm orucu ve açlık grevlerinde özellikle Ali Aracı ve Serkan Onur Yılmaz'ın durumu kritik seviyeye gelinmiştir. Anayasa'nın 17'nci maddesinde yer alan Herkes, yaşama, maddî ve manevî varlığını koruma ve geliştirme hakkına sahiptir. Tıbbî zorunluluklar ve kanunda yazılı haller dışında, kişinin vücut bütünlüğüne dokunulamaz; rızası olmadan bilimsel ve tıbbî deneylere tâbi tutulamaz. Kimseye işkence ve eziyet yapılamaz; kimse insan haysiyetiyle bağdaşmayan bir cezaya veya muameleye tâbi tutulamaz" hükmü uyarınca devlet kişileri yaşatmakla görevlidir. Ancak cezaevlerinde sürdürülen ölüm orucu ve açlık grevleriyle ilgili henüz bakanlığın somut adım atmadığı görülmektedir.

Bu bağlamda;