Traktör satışlarında yaşanan düşüşe ilişkin

Aşağıdaki sorularımın T.C. Tarım ve Orman Bakam Sayın İbrahim Yumaklı tarafından yazılı olarak yanıtlanmasını Anayasa'nın 98. ve TBMM İç Tüzüğü'nün 96. maddeleri gereğince talep ederim.

Türkiye'de traktör satışları ve traktör tescil verileri, tarım sektöründeki krizin en somut göstergelerinden biri haline gelmiştir. Çiftçi tarlaya girebilmek, üretimini sürdürebilmek, mazot, gübre, ilaç ve işçilik maliyetleriyle baş edebilmek için traktöre ve tarımsal mekanizasyona ihtiyaç duymaktadır. Ancak son yıllarda yüksek faiz, krediye erişim güçlüğü, artan traktör fiyatları, kur baskısı, çiftçinin gelir kaybı ve tarımsal desteklerin yetersizliği nedeniyle traktör pazarı ciddi biçimde daralmıştır.

Açık kaynaklara yansıyan verilere göre traktör iç satışları 2023 yılında 77 bin 901 adet, 2024 yılında 63 bin 546 adet, 2025 yılında ise 40 bin 501 adet seviyesine gerilemiştir. Trafik tescil verilerine dayanan başka bir seride ise traktör pazarı 2023'te 92 bin 217 adet, 2024'te 79 bin 117 adet, 2025'te 50 bin 237 adet olarak aktarılmıştır. 2026 yılında da düşüşün sürdüğü. Ocak-Ağustos döneminde trafiğe kaydı yapılan traktör sayısının 21 bin 895 adette kaldığı, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 38,5 gerilediği belirtilmektedir.

Tarafıma ulaşan çiftçiler, traktör satışlarındaki bu düşüşün yalnızca bir piyasa daralması olmadığını; üreticinin artık traktörünü yenileyemediğini, ikinci el traktöre dahi ulaşamadığını, borçlanamadığını, eski traktörlerle üretim yapmaya çalıştığını ve makine parkının hızla yaşlandığını ifade etmektedir. TÜİK verilerinde traktörlerin ortalama yaşının 24,9'a ulaşması, bu uyarıların ne kadar ciddi olduğunu göstermektedir.

Traktör satışlarının düşmesi, çiftçinin yatırım yapamadığını; çiftçinin yatırım yapamaması ise tarımsal üretimin geleceğinin zayıfladığını göstermektedir. Tarlasını sürecek traktörü yenileyemeyen, ekipmanını değiştiremeyen, krediye erişemeyen çiftçiden verimlilik beklemek mümkün değildir. Bakanlığınızın tarım politikası, yalnızca destek açıklamalarından ibaret kalamaz;, çiftçinin üretim aracına erişimini sağlayacak, makine parkını yenileyecek ve tarımsal mekanizasyonu güçlendirecek somut adımlar atılmalıdır. Bu bağlamda;

SORULAR

1. Türkiye'de 2020, 2021, 2022, 2023, 2024, 2025 ve 2026 yıllarında traktör satışları, traktör tescilleri ve trafikten silinen traktör sayıları yıllara göre kaçtır?

2. 2023 yılında 77 bin ila 92 bin bandında aktarılan traktör satış/tescil rakamlarının, 2025 yılında 40 bin ila 50 bin bandına gerilemesini Bakanlığınız nasıl açıklamaktadır?

3. 2026 yılının Ocak-Ağustos döneminde traktör tescillerinin geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 38,5 gerilemesi karşısında Bakanlığınız tarafından herhangi bir acil değerlendirme yapılmış mıdır?

4. Traktörlerin ortalama yaşının 24,9'a yükselmesi, tarımsal verimlilik, yakıt tüketimi, bakım maliyetleri, iş güvenliği ve üretim kapasitesi açısından Bakanlığınızca risk olarak değerlendirilmekte midir?

5. Çiftçinin traktör ve tarımsal ekipman alımında kullanabileceği düşük faizli, uzun vadeli, geri ödemesi hasat dönemine göre planlanan özel bir kredi ve destek programı hazırlanacak

6. Traktör satışlarındaki sert düşüşün; yüksek faiz, krediye erişim sorunu, traktör fiyatlarındaki artış, tarımsal girdi maliyetleri, çiftçi borçları ve gelir kaybı ile ilişkisine dair Bakanlığınızın yaptığı bir analiz var mıdır?

7. Bakanlığınız, genç çiftçilerin, küçük aile işletmelerinin, kadın üreticilerin ve borç yükü altındaki üreticilerin traktör ve tarımsal makineye erişimini kolaylaştırmak için hibe, faiz desteği, KDV/OTV indirimi veya benzeri bir mekanizma geliştirecek midir?

8. Traktör satışlarının düşmesi ve makine parkının yaşlanması karşısında, Türkiye'nin tarımsal üretim kapasitesini korumak için Bakanlığınızın 2026 ve sonrası için takvimi, bütçesi ve hedefleri belli bir 'Tarımsal Mekanizasyon Yenileme Programı" bulunmakta mıdır?