Fındık üretiminde yaşanan düşüşe ilişkin
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bakanlığa iletildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 92 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 90 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıda yer alan sorularımın, Tarım ve Orman Bakanı Sn. İbrahim YUMAKLI tarafından Anayasanın 98'inci, TBMM İçtüzüğünün 96'ncı ve 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılması hususunu arz ederim.
Türkiye, fındık üretimi ve ihracatında dünyada ilk sırada yer almaktadır. Özellikle Karadeniz bölgesinde yaygın olarak üretilen fındık, ülkemizin ekonomisi ve tarım sektörü için büyük bir katma değere sahiptir. Bölgede binlerce kişinin geçim kaynağı olan fındık, aynı zamanda Türkiye'nin de en fazla ihraç edilip kazanç sağlanan tarım ürünleri arasında yer almaktadır. Fındık üreticileri, uzun yıllardır zorlu koşullar altında üretim yaparak Türkiye'ye önemli bir döviz girdisi sağlamaktadır. Özellikle pazarlama süreçlerinde yaşanan sıkıntılar, fiyat dalgalanmaları ve uluslararası rekabet gibi sorunlarla karşılaşan fındık üreticilerimiz, hükümetin bu yıl açıkladığı fındık alım fiyatı ile büyük bir hayal kırıklığına uğratmıştır.
Bunların yanı sıra 2017'de Gürcistan'dan gelen ve fındık üretimini olumsuz etkileyen kahverengi kokarca böceğinin yol açtığı sorunlar giderek artmaktadır. Bölgede doğal dengenin bozulması sonucu çoğalan kahverengi kokarca böceği nedeniyle, bu yıl fındık üretiminde büyük oranda düşüş olacağı tahmin edilmektedir. Kahverengi kokarca böceğinin neden olduğu kayıpların yanı sıra, umduğu verimi alamayan üreticilerin fındık üretimini bırakmaları ve açıklanan fiyatlara tepki olarak ağaçları kesmeleri dolayısıyla fındıkta yüzde 15 ila yüzde 20 oranında verim kaybı beklenmektedir.
Bu bağlamda;
SORULAR
Dünyanın en kaliteli fındığının üretildiği Türkiye'de yüzde 20'lere varan fındıktaki verim kaybı nedeniyle acil bir eylem planı düşünülmekte midir?
Verimde düşüşe neden olduğu belirtilen kahverengi kokarca böceği ile ilgili alınan veya bundan sonra alınacak tedbirler nelerdir? Diğer tarım ürünlerine de zarar veren bu böcekle nasıl bir mücadele yürütülmektedir?
Söz konusu böceğin başka tarım ürünlerinde de zarara yol açtığı tespiti yapılmış mıdır?
Tarımda kritik ve stratejik bir öneme sahip fındık üretiminin veriminde neden olan düşüşle ilgili maddi zararın ne kadar olacağı beklenmektedir?
TMO tarafından açıklanan fındık alım fiyatı dolayısıyla üretim yapmayı bırakan ve ağaçlarını kesen üreticiler için herhangi bir çalışma yapılacak mıdır?
Fındık üreticilerinin emeğinin karşılığı olan adil bir fiyat politikası ve piyasa dalgalanmalarına karşı etkili bir fiyat istikrarı sağlayacak destek mekanizmalarının oluşturulması düşünülmekte midir?
Fındık üretiminde verimliliği artırmak ve yeni ürünler geliştirmek için Ar-Ge ve inovasyon çalışmaları yapılmakta mıdır?
TBMM Halkla İlişkiler Binası 2. Kat, Oda: E-210 Çankaya/ Ankara E-mail: hasan.karal ©tbmm.gov.tr
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)İbrahim Yumaklı, Tarım ve Orman Bakanı ·
Fındık bahçelerinde coğrafi ve sosyal etkenler dışında verimliliği kısıtlayan en önemli faktör, fındık bahçelerinin çok yaşlı olması ve modern üretim tekniklerinin uygulanabileceği dikim sistemlerine sahip olmamasıdır.
Üreticilere bahçelerini yenileme konusunda örnek oluşturmak için Fındık Araştırma Enstitümüz, Doğu Karadeniz Projesi Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı (DOKAP) aracılığıyla Trabzon, Giresun ve Ordu illerinde fındık üretim bölgesinde yer alan toplamda 50 dekarlık üretici bahçelerini yenilemiş ve rehabilite etmiştir. Bu bahçelerde uygulanan modem dikim, sulama, budama, gübreleme gibi bakım işlemlerinin diğer üreticilere örmek olması sağlanmaktadır.
Ayrıca, "Fındık Bahçelerinin Rehabilitasyonu Projesi" 2021 yılından itibaren Giresun, Ordu ve Trabzon illerinde pilot olarak uygulanmaktır. Proje ile fındık üretiminde verim ve kalitenin artırılması amacıyla ekonomik ömrünü tamamlamış fındık bahçeleri bir program dâhilinde sökülerek, araziye uygun yeni dikim sistemleri ile bölgeye ve rakıma uygun yüksek verimli, don zararına dayanıklı fındık çeşitleri ve tozlayıcılar kullanılarak verim ve kalitenin artırılması amaçlanmaktadır.
Pilot uygulama olarak başlayan proje ile 3 ilde 2021 ve 2022 yıllarında örnek teşkil etmek üzere toplam 300 dekar alanda yenileme çalışması tamamlanmış, yeni bahçeler tesis edilmiştir. 2023 yılında da 150 dekar fındık bahçesinin yenileme çalışmaları devam etmektedir.
Bakanlığımızca asitliği yüksek olan fındık bahçelerinin ıslahı amacıyla, toprakta iyileştirme yapmak, verim ve kaliteyi yükseltmek için tarım kireci uygulaması 2023 yılında Batı Karadeniz illerinde pilot uygulama olarak başlatılmıştır.
Diğer taraftan Fındık Araştırma Enstitümüz ıslah, yetiştirme teknikleri, bitki besleme ve gıda teknolojileri disiplin dallarında toplam 110 adet Ar-Ge projesi tamamlanmış olup 20 adet Ar-Ge projesi devam etmektedir.
Fındık Araştırma Enstitüsü tarafından üreticiye toprak ve yaprak analizi hizmeti verilmektedir. Fındıkta gübreleme tavsiyesi yapabilmek için besin elementi sınır değerleri belirlenmiş ve "Fındık Gübreleme Rehberi" hazırlanmıştır.
Bakanlığımız teknik ekipleri tarafından söz konusu zararlı sürekli olarak takip edilmekte, biyoteknik tuzaklarla yoğunluğu belirlenmekte ve zirai mücadele teknik talimatları ve uluslararası kabul görmüş entegre zararlı yönetimi prensipleri çerçevesinde; kültürel, biyolojik, biyoteknik ve kimyasal mücadele yöntemleri uygulanmaktadır.
Zararlının mücadelesinde kullanılacak olan yumurta parazitoiti salımı için kitlesel üretim çalışmaları tamamlanarak 2023 yılı Haziran ayından itibaren bölgeye kitlesel salıma başlanmıştır.
Bakanlığımız koordinesinde, "Kahverengi Kokarca Acil Eylem Planı" başlatılmış olup Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı, Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği, Türkiye Ziraat Odaları Birliği, Karadeniz İhracatçı Birlikleri ve diğer tüm paydaşlarla birlikte mücadele çalışmaları yürütülmektedir.
Kahverengi kokarca istilacı bir tür olup tarımsal ürünlerin yanı sıra orman ve süs bitkilerini de içeren 300 den fazla bitkide zarar yapabilmektedir.
Kabuklu fındık alım fiyatları ürün maliyetleri, üretim miktarı, üretimin sürdürülebilirliği, iç ve TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı
TMO tarafından açıklanan kabuklu fındık alım fiyatları tüm sektör için referans fiyatlardır.
TMO alımları esnasında uygulanan alım kriterleri ise hem kaliteli ve verimli üretimi teşvik etmekte hem de üretimde azalmayı değil sürdürülebilirliği sağlayarak fındık üreticilerinin daha fazla gelir elde etmesini sağlamaktadır.
İbrahim YUMAKLIBakan