Kestane ağaçlarının kurumasının önlenmesi talebine ilişkin
Kaynak göster
Ünal Karaman (İYİ Parti), 4 Ekim 2023 tarihinde 7/5016 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Tarım ve Orman Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 173 gün sonra, 25 Mart 2024).
Ünal Karaman (İYİ Parti, Konya). “Kestane ağaçlarının kurumasının önlenmesi talebine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/5016, 4 Ekim 2023. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-5016-kestane-agaclarinin-kurumasinin-onlenmesi-talebine-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/d1b88c4a-070c-4a2d-9fc3-018affcff44c
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bakanlığa iletildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 173 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 167 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)ik A IYI PART a, " GRUP Başkana
İYİ rm 4.40.2023
Gerekçenin tamamını göster (13 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
PARTİ Sayı: 774
Ünal KARAMAN Konya Milletvekili ği Tarım, Orman ve Köyişleri Komisyonu Üyesi
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞPNA
Aşağıdaki sorularımın Tarım ve Orman Bakanı Sayın İbrahim YUMAKLI tarafından yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim. 03.10.2023
Doğu Karadeniz başta olmak üzere ülkemizin çeşitli bölgelerinde kestane ağaçları başta olmak üzere çeşitli türde ağaçların kuruduğu gözlemlenmektedir. Ekosistem ve orman varlığımızın devamlılığı için büyük öneme sahip ağaçların kuruması doğamız için büyük tehdit oluşturmaktadır.
Milli servetimiz olan kestane ağaçlarının kuruması hem ekolojiye hem de kestane balı üretimine büyük zarar vermektedir. Çeşitli dönemlerde 9670 rekolte kaybına sebep olan bu kurumalar doğamızdaki kestane ağacı envanterini de ciddi şekilde azaltmaktadır.
Konuyla ilgili yapılan açıklamalarda kestane ağaçlarının kurumasına sebep olarak istilacı bir tür olan "Gal Arısı" ve dal kanseri hastalığı gösterilmektedir. Kestane ağaçlarındaki kurumaların şu ana kadar önlenememesi ve her sene ülkemizin farklı bölgelerinde de görülmeye başlaması ülkemizdeki kestane ağacı envanterini ciddi tehlike altına atmaktadır. Ünal KARAMAN Konya Milletvekili Ni Tarım, Orman ve Köyişleri Komisyonu Üyesi
Bu bilgiler çerçevesinde;
Bakanlığınıza bugüne kadar kaç farklı ilimizden kestane ağaçlarının kurumasıyla ilgili şikayet gelmiştir? Bakanlığınız bu konuda bir envanter çalışması yapmış mıdır? Son on yılda kaç kestane ağacı kurumuştur? Çeşitli sebeplerle kuruyan kestane ağaçlarının yerine yenileri dikilmekte midir?
Kuruyan kestane ağaçlarına yönelik laboratuvar incelemesi yapılmış mıdır? Eğer yapılmışsa bu ağaçlarda doğal olmayan bir müdahale tespit edilmiş midir? Bakanlığınız yaptığı incelemelerde kestane ağaçlarının kurumasında insan müdahalesi unsurunu dikkate almakta mıdır?
Kestane ağaçlarının kurumasına sebep olarak gösterilen Gal Arısının menşei nedir? Bulundukları bölgelere nasıl geldikleri araştırılmış mıdır?
Son dönemlerde kestane ağaçlarında sıklıkla görülen dal kanserinin sebebi nedir? Kestane ağaçlarının kurumasını önlemek için Bakanlığınız hangi çalışmaları yapmaktadır?
Kestane ağaçları kuruduğu için üretim yapamaz hale gelen arı yetiştiricilerine yönelik
SORULAR
Bakanlığınızın destek paketi var mıdır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)İbrahim Yumaklı, Tarım ve Orman Bakanı ·
Kestane Gal Arısı'nın sürveyi, tespiti, yayılmasının engellenmesi ve mücadelesine yönelik alınacak tedbirleri içeren 17.06.2014 tarihli ve 29033 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan "Ani Meşe Ölümü ve Çam Çıralı Kanser Hastalığı ile Turunçgil Uzun Antenli Böceği ve Kestane Gal Arısı Mücadelesi Hakkında Yönetmelik" kapsamında çalışmalar yürütülmektedir.
Ayrıca "Bitki Pasaportu Sistemi ve Operatörlerin Kayıt Altına Alınması Hakkında Yönetmelik" kapsamında kestane fidanlıklarında kontroller yapılmaktadır.
Kestane üretim alanlarında Kestane Gal Arısı sürveyinin yapılabilmesi için Kestane Gal Arısı ÇOryocosmus kuriphilus) Sürvey Talimatı ve zararlı organizmanın tanınmasına yönelik liflet hazırlanarak il tarım ve orman müdürlüklerimize gönderilmiştir.
Çeşitli sebeplerle kuruyan kestane ağaçlarının yerine yenileri dikilmektedir. Ayrıca ülkemizde gelir getirici tür ağaçlandırma çalışmaları kapsamında 2015-2023 yılları arasında 118 köyde 1.254 hektar alanda 341.068 adet kestane fidanı toprakla buluşturulmuştur.
Kuruyan ağaçlar hastalık nedeniyle kurumuş ise etrafındaki diğer ağaçlara hastalık bulaşmaması amacıyla hemen kesilerek ormandan uzaklaştırılmaktadır. Kestane Dal Kanseri ve Kestane Kök Çürüklüğü hastalıklarında laboratuvarda incelemelere göre hastalık tespiti yapılmakta ve ağaç kurumadan müdahale yapılmaktadır. Kök çürüklüğü mantarı toprakta en az 5 yıl kalması nedeniyle bu sürede sahalar gözlenmektedir.
Böcek ve mantar hastalığının yayılması rüzgârların etkisiyle de olabilmektedir. Hastalığı önlemek amacıyla kestane yetiştirilen bölgelerde bilgilendirme toplantıları yapılmış, köylere kitapçık ve broşürler dağıtılmıştır. Ayrıca ormanlarımız tüm hastalıklara karşı planlı bir şekilde kontrol edilmektedir. Herhangi bir hastalıkla veya zararlıyla karşılaşıldığı zaman mücadele projeleri hazırlanmaktadır.
Kestane Gal Arısı, Çin kökenli bir böcektir. Ülkemize ilk gelişi 2014 yılında Yalova'da yapılan tespitle belirlenmiştir. Kestane Gal Arısı çoğunlukla bulaşık kesilmiş dal, sürgün ve tomurcuk gibi bitki materyallerinin insan eliyle bir yerden bir yere taşınması ile yayılmaktadır. Doğal yolla yayılması ise rüzgâr yoluyla ve Mayıs ayı sonundan Temmuz ayı sonuna kadar olan ergin dişi uçuşlarıyla olmaktadır. İnsan kaynaklı bulaşmaların önlenmesi için çiftçi eğitimleri verilmektedir.
Kestane Dal Kanseri hastalığının sporları; rüzgâr, yağmur, su, böcek, hava yolu ve kuşlarla taşınarak, ağaçlarda açılmış yaralardan girip, kambiyum ve canlı odunda gelişmektedir. Dalda oluşmuşsa dalın üst kısmını, gövdede oluşmuşsa önce yüksek dallardan başlayarak ağacın tamamını kurutmaktadır. Hastalıklı sahalardan aşı kalemi, fidan vb. alınması da hastalığı yaymaktadır.
Kestane ağacı hastalıkları ve zararlıları ile mücadele çalışması olarak; " Kestane Dal Kanseri Hastalığı:
Bolu ve Artvin Orman Bölge Müdürlüklerinde kurulan laboratuvarlarda faydalı virüs (Hypovirulent) üretilmektedir. 2023 yılında Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bitki Koruma Anabilim Dalı ile ortak çalışma yaparak İzmir Orman Bölge Müdürlüğü'nde de faydalı virüs üretimi üzerine çalışmalara başlanmıştır. Ülkemizdeki farklı uyum gruplarının belirlenmesi ve buna göre Hypovirülent üretimi önem arz etmektedir.
TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı
Kestane Kök Çürüklüğü Hastalığı:
Kök çürüklüğü mantarı öldürücü bir mantar olup bitki destekleyiciler ile ağaçlar güçlendirilmeye çalışılmaktadır. İlaçlama ile hastalığı durdurmak mümkün değildir. Bu nedenle ormanlarda kök çürüklüğü mantarı ile mücadelede sanitasyon tedbirleri uygulanmakta ve hasta ağaçlar ortamdan uzaklaştırılarak imha edilmektedir.
"e Kestane Gal Arısı Zararlısı:
Kestane Gal Arısı ile mücadeleye ilk defa Yalova'da kurulan faydalı üretim istasyonunda başlanılmış, daha sonra Bursa, Sakarya, İzmir, Zonguldak, Kütahya, Artvin, Kastamonu, Giresun, Trabzon, Sinop, Balıkesir, İstanbul, Bolu ve Muğla illerinde de kurularak faydalı üretim istasyonu sayısı 15'e çıkarılmıştır. 2023 yılında 83.966 adet, 2015-2023 yılları arasında ise toplam 151.803 adet Torymus sinensis ergini üretilerek zararlının görüldüğü kestane ormanlarına bırakılma suretiyle yerleştirme çalıştırması yapılmıştır.
ORKÖY faaliyetlerimizle "*Fenni Arıcılık" kredi ve hibe destekleri kapsamında 2003-2023 yılları arasında 7.026 aileye 569,1 milyon TL destek verilmiştir. Ayrıca bölgesel özelliklerine göre mevcut kestane ormanlarından veya ağaçlandırma yoluyla kestane balı üretimine imkân sağlayacak orman alanlarında bal ormanları kurmak suretiyle arıcılarımız dolaylı olarak desteklenmektedir.
İbrahim YUMAKLIBakan