Yapay zeka veri merkezlerinin kapasitesine ilişkin

Aşağıda yer alan sorularımın, Sanayi ve Teknoloji Bakanı Sayın Mehmet Fatih KACIR tarafından yazılı olarak cevaplandırılmasını saygılarımla arz ederim.

Yapay zekâ alanındaki rekabet, yalnızca algoritmaların veya uygulamaların geliştirilmesiyle sınırlı değildir. Bu teknolojilerin çalışmasını sağlayan işlemciler, yarı iletkenler, veri merkezleri, yüksek performanslı hesaplama sistemleri ve enerji altyapısı da stratejik önem taşımaktadır. Yapay zekâ modellerinin eğitilmesi ve sanayide gerçek zamanlı karar alma sistemlerinin kullanılması, yüksek hesaplama kapasitesi ve güvenilir veri altyapısı gerektirmektedir.

Yarı iletkenler ve gelişmiş işlemciler üzerindeki küresel rekabet, ülkelerin teknolojik bağımsızlığı ile sanayi politikaları arasındaki ilişkiyi daha görünür hâle getirmiştir. Türkiye'nin bu alanda yalnızca ithal donanım ve yabancı bulut hizmetlerini kullanan bir konumda kalması, sanayide yapay zekâ uygulamalarının maliyetini ve dışa bağımlılık riskini artırabilir. Buna karşılık çip tasarımı, gömülü sistemler, güç elektroniği, veri merkezi teknolojileri ve yüksek performanslı hesaplama alanlarında geliştirilecek yerli yetkinlikler, sanayinin dönüşümüne katkı sağlayabilir.

Gerekçenin tamamını göster (3 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt

Türkiye'nin 2026-2030 Yapay Zekâ Eylem Planı kapsamında veri merkezi kapasitesinin artırılması ve yapay zekâ ile dijital altyapı yatırımlarının desteklenmesi hedefleri açıklanmıştır. Ancak hedeflerin açıklanması kadar, mevcut kapasitenin ne olduğu, yatırımların ne zaman devreye alınacağı, kaynakların hangi alanlara yönlendirileceği ve yerli teknoloji üretimine ne ölçüde katkı sağlayacağı da önemlidir.

Veri merkezlerinin enerji ve su tüketimi, siber güvenlik, veri egemenliği ve kritik altyapıların sürekliliği gibi konular da dikkate alınmalıdır. Kamu desteklerinin, yalnızca fiziksel kapasite artışına değil, yerli donanım ve yazılım ekosisteminin güçlendirilmesine, araştırmacıların hesaplama kaynaklarına erişimine ve sanayi kuruluşlarının bu altyapıyı uygun maliyetlerle kullanabilmesine hizmet etmesi gerekmektedir.

Bu bağlamda;

SORULAR

1. Türkiye'nin mevcut veri merkezi kapasitesi ne kadardır?

2. Bu kapasitenin ne kadarı fiilen kullanılmakta, ne kadarı yapay zekâ eğitimi ve yüksek performanslı hesaplama amacıyla hizmet vermektedir?

3. Türkiye Yapay Zekâ Eylem Planı kapsamında 2030 yılına kadar veri merkezi kapasitesinin | gigavata çıkarılması hedefi doğrultusunda bugüne kadar hangi somut adımlar atılmıştır? Ara hedefler ve takvim nedir?

4. Yapay zekâ, bulut teknolojileri ve dijital altyapı alanlarında 2030 yılına kadar en az 10 milyar dolarlık özel sektör yatırımını harekete geçirme hedefinin gerçekleşme durumu nedir? Bu hedef kapsamında taahhüt edilen ve fiilen gerçekleştirilen yatırım tutarları ayrı ayrı ne kadardır?

5. Türkiye'nin yapay zekâ sistemlerinde kullanılan gelişmiş işlemciler, grafik işlemcileri, yarı iletkenler ve diğer kritik donanımlardaki ithalat bağımlılığı hangi düzeydedir?

6. Bu ürün gruplarına ilişkin ithalatın son beş yıldaki yıllık tutarı ne kadardır?

7. Türkiye'de yarı iletken tasarımı, çip üretimi, çip paketleme ve test teknolojileri alanlarında faaliyet gösteren kaç firma bulunmaktadır? Bu alanlardaki yerli üretim kapasitesini artırmak için hangi destekler sağlanmaktadır?

8. Üniversitelerin, araştırma merkezlerinin, girişimlerin ve KOBİ'lerin yüksek performanslı hesaplama sistemlerine erişimini kolaylaştırmak amacıyla ortak kullanım altyapıları veya kamu destekli hesaplama hizmetleri sunulmakta mıdır?

9. Veri merkezlerinin enerji tüketimi ve su kullanımı nasıl izlenmektedir?

10. Yeni yatırımlarda enerji verimliliği, yenilenebilir enerji kullanımı ve çevresel sürdürülebilirlik hangi ölçütlerle değerlendirilmektedir?

11. Türkiye'de tutulan sanayi verilerinin güvenliği, kritik üretim bilgilerinin korunması ve yabancı bulut hizmetlerine bağımlılığın azaltılması amacıyla hangi teknik ve idari tedbirler uygulanmaktadır?

12. Yapay zekâ donanımı ve hesaplama altyapısı alanında kamu kaynaklarıyla desteklenen projelerin ne kadarı yerli ürün, patent, ticarileşmiş teknoloji veya ihracat geliri ortaya çıkarmıştır?

13. Türkiye'nin yapay zekâ çipleri, yüksek performanslı hesaplama ve veri merkezi teknolojilerinde dışa bağımlılığını azaltmak amacıyla 2030 yılına kadar belirlenen ölçülebilir hedefler nelerdir?