Hatay ilindeki çelik üretim tesislerinin emisyon salınımlarına ve neden oldukları hava kirliliğine ilişkin
CHP
Muhatap:
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Mehmet Özhaseki Kaynak göster
Nermin Yıldırım Kara (CHP), 24 Ekim 2023 tarihinde 7/5690 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 97 gün sonra, 29 Ocak 2024).
Nermin Yıldırım Kara (CHP, Hatay). “Hatay ilindeki çelik üretim tesislerinin emisyon salınımlarına ve neden oldukları hava kirliliğine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/5690, 24 Ekim 2023. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-5690-hatay-ilindeki-celik-uretim-tesislerinin-emisyon-salinimlarina-ve-neden-olduklari-hava-kir (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/9fc870e3-62bb-4d92-9f07-018b65a5a706
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 97 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Mehmet ÖZHASEKİ tarafından, Anayasa'nın 98. ve TBMM İçtüzüğü'nün 96. ve 99, maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını saygılarımla arz ederim.
Nermin Yıldırım Kara
Hatay ri
Gerekçenin tamamını göster (6 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Ülkemiz Paris İklim Anlaşması ve Yeşil Mutabakat çerçevesinde, 2053 yılında "net sıfır" emisyon hedefi ilan etmiş; bu tarihe kadar, üretilen karbon emisyonları ve doğada yutulan karbon emisyonlarını eşitleme taahhüdünde bulunmuştur.
Türkiye'de 2021 yılında, bakanlık verilerine göre yaklaşık 530 milyon ton karbondioksit salınım gerçekleşmiştir. Ülkemiz ekonomisi için önemli bir üretim, istihdam ve ihracat kaynağı olan demir-çelik sektörü de emisyon salınımı yoğun bir sektör olarak, 40 milyon tondan fazla karbondioksit salınımı gerçekleştirmektedir. Zira hem demir cevherinin eritilmesinde hem de üretim tesislerinin enerji ihtiyaçlarının karşılanmasında, kömür başta olmak üzere, fosil yakıtlar kullanılmaktadır. İstanbul Politikalar Merkezinin konuya dair raporuna göre, entegre çelik tesislerinde kömür kullanım oranı yüzde 90'ı bulmaktadır.
Hatay ili, Türkiye'nin çelik üretiminde önemli bir paya sahiptir. 2022 yılında ulusal çelik üretimi 35 milyon ton olarak gerçekleşirken, Hatay bu üretimin yaklaşık üçte birini gerçekleştirmiştir. Ülkemizin en büyük üç entegre tesisinden birisi olan İSDEMİR, ilimiz sınırları içinde yer almakta olup, özel sektöre ait üretim tesisleri de faaliyetlerini sürdürmektedir.
Hatay'da, depremin ardından yapılan ve ağustos ayında duyurulan hava ölçüm kalitesine göre, şehir merkezindeki hava kirliliği "endişe verici" olarak tanımlanmıştı. Bu sonucun alınmasında enkazların yol açtığı toz bulutlarının etkili olduğu açıktır ancak Hatay'da endüstriyel faaliyetlerden kaynaklanan bir hava kirliliği olduğu da bilinmektedir. Demir-çelik sektörünün fosil yakıt ağırlıklı çalışma sistemi ve Hatay'ın sektördeki payının büyüklüğü, sera gazı ve partikül salınımının şehrimiz üzerinde olumsuz etkiler yaratmasına yol açmaktadır.
Bu bağlamda;
I- Hatay'daki çelik üretim tesisleri ve genel hava kalitesi için emisyon ölçüm işlemleri yapılmakta mıdır? Belirlenen düzeyin üzerinde emisyonu bulunan işletmelere yaptırım uygulanmakta mıdır?
SORULAR
Çelik sektörünün çevreye yönelik olumsuz etkilerinin, özellikle hava ve su kirliliğinin saptanmasına, (önlenmesine ya da azaltılmasına dair bir çalışma yürütülmekte midir?
2053 yılında ulaşılacağı ilan edilen "net sıfır emisyon" hedefi doğrultusunda, çelik sektörü başta olmak üzere, emisyon üretimi yüksek bütün sektörlerin emisyonlarını azaltması için ulusal eylem planı hazırlanmış mıdır?
İskenderun Körfezi çevresinde, büyük sanayi işletmelerinin yanı sıra dört termik santral bulunmakta, bunlardan bir tanesi olan Atlas Termik Santrali Hatay ili sınırlarında bulunmaktadır. Yoğun kirliliğe yol açan bu santrallerin kapatılmasına ve böylece kömürden çıkış sürecine uygun adımlar atılmasına yönelik olarak bakanlık bir yol haritası hazırlamış mıdır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Mehmet Özhaseki, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı ·
İLİŞKİN SORULAR VE CEVAPLARI
SORULAR
1. Hatay'daki çelik üretim tesisleri ve genel hava kalitesi için emisyon ölçüm işlemleri yapılmakta mıdır? Belirlenen düzeyin üzerinde emisyonu bulunan işletmelere yaptırım uygulanmakta mıdır?
2. Çelik sektörünün çevreye yönelik olumsuz etkilerinin, özellikle hava ve su kirliliğinin saptanmasına, önlenmesine ya da azaltılmasına dair bir çalışma yürütülmekte midir?
3) 2053 yılında ulaşılacağı ilan edilen "net sıfır emisyon" hedefi doğrultusunda, çelik sektörü başta olmak üzere, emisyon üretimi yüksek bütün sektörlerin emisyonlarını azaltması için ulusal eylem planı hazırlanmış mıdır?
4) İskenderun Körfezi çevresinde, büyük sanayi işletmelerinin yanı sıra dört termik santral bulunmakta, bunlardan bir tanesi olan Atlas Termik Santrali Hatay ili sınırlarında bulunmaktadır. Yoğun kirliliğe yol açan bu santrallerin kapatılmasına ve böylece kömürden çıkış sürecine uygun adımlar atılmasına yönelik olarak bakanlık bir yol haritası hazırlamış mıdır?
CEVAPLAR
1. Hatay ili sınırları içerisinde bulunan ve Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği gereğince sürekli emisyon ölçüm sistemi kurulması gereken 4 tesise (demir-çelik üretim faaliyeti gösteren) ait toplam 12 adet bacada Sürekli Emisyon Ölçüm Sistemi bulunmakta olup, bu sistemler 7/24 on-line olarak izlenmekte, elde edilen veriler Bakanlığımız Merkezi Veri Tabanına anlık olarak aktarılmaktadır. Söz konusu emisyonların çevre mevzuatında belirlenen sınır değerli aşması halinde Çevre Kanununda öngörülen idari yaptırımlar uygulanmaktadır.
01.01.2019-06.11.2023 tarihleri arasında Hatay ilinde hava kirliliğinin önlenmesine yönelik Çimento ve Termik Santral Sektörlerini de içine alacak şekilde tüm sektörlerde 287 denetim yapılmış olup, 2.711.050 TL idari yaptırım uygulanmıştır.
2. Hatay İlinde 4 adet hava kalitesi izleme istasyonu yer almaktadır. Ancak, Hatay-Antakya ve Hatay-Vali Kavşağı istasyonlarının etrafında devam eden enkaz kaldırma çalışmalarının fazla olması ve bu sebeple söz konusu istasyonların bölgelerindeki hava kalitesini temsil etme imkânının ortadan kalkması nedeniyle geçici olarak kaldırılmıştır. İlgili istasyonların yerine Bakanlığımıza ait 2 (iki) adet mobil hava kalitesi ölçüm aracı görevlendirilmiş olup, Antakya ve Samandağ ilçelerinde ölçümlerine devam etmektedir. İstasyonlardan elde edilen anlık ölçüm sonuçları, hem www.havaizleme.gov.tr web adresinden hem de Ulusal Hava Kalitesi İzleme Ağı Mobil Uygulamasından vatandaşlarımızın bilgisine sunulmaktadır.
Sanayi ve enerji üretim tesislerinin faaliyeti sonucu oluşan emisyonların kontrol atına alınması ve azaltılmasına ilişkin olarak 03.07.2009 tarihli ve 27277 sayılı Resmi Gazete? de yayımlanan Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği hükümleri yürürlüktedir. Çelik sektörünün de içinde yer aldığı sanayi ve enerji üretim tesislerinin faaliyetlerini SKHKK. Yönetmeliğine uygun olarak sürdürmeleri gerekmektedir. Bu kapsamda çelik sektörüne ilişkin olarak SKHKKY Ek.5.2'de çelik üretimine ilişkin emisyon sınır değerleri getirilmiştir.
2872 sayılı Çevre Kanuna dayanılarak çıkartılan Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği (SKKY) ekinde 16 sektör ve alt sektörler için alıcı ortam deşarj standartları yer almakta olup; demir çelik üretimi faaliyeti gösteren ve alıcı ortama atıksu deşarj eden tüm sanayi kuruluşları ilgili sektör tablolarında yer alan deşarj standartlarına göre izlenmektedir.
3) 2053 net sıfır emisyon hedefinin hayata geçirilmesi ve ekonomi genelinde tüm sektörlerde izlenecek stratejiler ve eylemlerin ortaya konulması amacıyla kamu kurumları, sivil toplum kuruluşları, üniversiteler ve özel sektör temsilcileriyle birlikte katılımcı bir şekilde yürütülen süreç ile İklim Değişikliği Azaltım Stratejisi ve Eylem Planı (2023-2030) hazırlanmıştır. Söz konusu Eylem Planında, enerji, imalat sanayi, ulaştırma, binalar, tarım, atık ile AKAKDO (Arazi Kullanımı, Arazi kullanım Değişikliği ve Ormancılık) sektörlerine yönelik strateji ve eylemler yer almaktadır. Türkiye?nin 2030 yılına yönelik kısa vadeli strateji ve eylemlerini ortaya koyan Eylem Planına ek olarak, bu adımı tamamlayacak şekilde 2053 yılına yönelik Uzun Dönemli İklim Değişikliği Stratejisi hazırlıkları devam etmektedir.
4) Hatay Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğümüz tarafından, Atlas Enerji Termik Santralinde kullanılan kömürlerden numune alınarak analize gönderilmektedir. Analiz sonuçları O"Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği" kapsamında değerlendirilmekte ve standart değerleri sağladığından uygunluk izin belgesi verilmekte olup enerji üretim amaçlı imalatta Atlas Enerji Üretim AŞ tarafından kullanılmaktadır. SEÖS kurulu bacasından emisyon ölçümleri takip edilerek sınır değerleri aşılması durumunda, 2872 sayılı Çevre Kanununa göre iş ve işlemler yapılacaktır.