İstanbul'da bulunan serbest ticaret bölgelerindeki gümrüklere dair çeşitli verilere ilişkin

İlgi (O: 16.11.2023 tarihli ve 43452547-120.07.04- E.1324697 sayılı yazınız.

İlgide kayıtlı yazıları ekinde yer alan, İstanbul Milletvekili Sayın Nimet ÖZDEMİR tarafından verilen 7/6206 sayılı yazılı soru önergesinin cevabı hazırlanarak ekte sunulmuştur.

Bilgilerini ve gereğini arz ederim. sadelik

Prof. Dr. Ömer BOLAT

Bakan

TİCARET BAKANLIĞI

İstanbul Milletvekili Savın Nimet ÖZDEMİR" e Ait 7/6206 Sayılı Yazılı Soru Önergesine İlişkin Cevaplar:

Bakanlığımız görev ve yetki alanına giren hususlar itibarıyla, önergenize ilişkin cevaplarımıza aşağıda yer verilmiştir:

1. 6) Antrepolarda depolanan eşyanın gümrük gözetim ve denetimi altında bulundukları süre içerisinde iyi muhafaza edilmesi konusunda antrepo işleticileri ve kullanıcılarının sorumlulukları Gümrük Yönetmeliği ile belirlenmiştir. Bu bağlamda, gümrük idarelerince söz konusu eşya üzerindeki hazine haklarının korunması amacıyla, gümrük gözetimi ve denetimleri gerek Gümrük Kanununa gerekse Gümrük Yönetmeliğine müstenit olarak muntazaman yapılmaktadır. Buna ilaveten, antrepoların fiziki koşulları Gümrük Yönetmeliği Ek-80"'in "TI. Antrepolarda Aranacak Şart ve Nitelikler" bölümü kapsamında denetlenmektedir. Bu çerçevede, antrepoların mevzuatta düzenlenen şart ve nitelikleri taşıyıp taşımadıkları ve eşyanın güvenli bir şekilde muhafazasını sağlayacak durumda olup olmadığı kontrol edilmekte, antrepo rejiminin etkinleştirilmesine yönelik gerek mevzuat bağlamında gerekse de sistemsel değişiklikler yapılarak ilgili rejimin etkinleştirilmesi sağlanmaktadır.

Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüklerinin insan kaynakları planlaması tüm idarelerin personel ihtiyacı göz önünde bulundurularak Bakanlığımız kadro imkânları çerçevesinde yapılmaktadır. Bu itibarla idarelerin personel ihtiyacı yer değiştirme, açıktan atama ve acil durumlarda geçici görevlendirme suretiyle karşılanmaktadır. Bu itibarla İstanbul Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğünde çeşitli unvanlarda 3728 personel görev yapmaktadır.

Ayrıca, görev ve faaliyetlerin etkin ve verimli bir biçimde yürütülmesini teminen gümrük idarelerinin personel ihtiyaçları doğrultusunda 2024 yılı için İstanbul Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğüne 50 memur, 29 sözleşmeli muayene memuru, 110 sözleşmeli gümrük muhafaza memuru ve İstanbul ili Serbest Bölge Müdürlüklerine 6 memur olmak üzere toplam 195 personel alımı yapılması planlanmaktadır.

Bununla birlikte Bakanlığımıza bağlı; İstanbul, İzmir, Kocaeli, Mersin, Bursa, Ankara, Hatay ve Gaziantep illerinde ise 8 (sekiz) adet gümrük laboratuvarı bulunmaktadır. İstanbul ve diğer illerdeki laboratuvarlarımız ithalat/ihracat yoğunluğunu karşılayabilecek şekilde planlanmıştır. Tüm laboratuvarlarda toplam 7 laboratuvar müdürü, 120 kimyager, 6 mühendis, 32 laborant görev yapmaktadır. İstanbul Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğüne bağlı olarak İstanbul Laboratuvar Müdürlüğü'nde ise 1 laboratuvar müdürü, 39 kimyager, 10 laborant unvanlı personel görev yapmaktadır.

Öte yandan, Bakanlığımız tarafından geleneksel tarım ürünlerimize (bitkisel yemeklik yağlar, yaş meyve ve sebzeler, kuru ve kurutulmuş ürünler, bal, sofralık zeytin vb.) yönelik ihracatta ve ithalatta ticari kalite denetimleri, Dış Ticarette Risk Esaslı Kontrol Sistemi (TAREKS) üzerinden, denetime bahis konusu eşyanın tabi olduğu zorunlu standartlar ve 2023/21 sayılı Ürün Güvenliği ve Denetimi (ÜGD) Tebliği hükümleri çerçevesinde risk esaslı olarak yürütülmektedir. Söz konusu Tebliğ kapsamında ihracat denetimlerinin 24 saat içerisinde tamamlanması esastır. Bununla birlikte TAREKS ile etkin kullanılan risk analizi sayesinde risksiz bulunan birçok parti için anında referans numaraları oluşturularak ihracatçılarımız için işlemlerin hızlandırılması sağlanmaktadır. Denetim kapsamı ürünlerin denetim süreleri, yaş meyve ve sebze grubunda ortalama 5-6 saat sürmektedir. Tarım ürünleri ihracatımıza ilişkin gıda güvenliği ve zirai karantina denetimleri ise Tarım ve Orman Bakanlığı'nın sorumluluğunda olup yaş meyve ve sebzede pestisit kalıntısı, zirai zararlı tespiti gibi insan, hayvan ve bitki sağlığına ilişkin hususlara yönelik denetimler anılan Bakanlık tarafından gerçekleştirilmektedir.

Diğer taraftan, Bakanlığımızdan operatör yetkisi alan hızlı kargo firmaları ve posta idaresi; ağırlığı brüt 30 kilogramı ve değeri 150 avroyu geçmeyen, gerçek kişi adına gelen, ticari miktar ve mahiyette olmayan eşyanın gümrük beyanı dahil tüm gümrük işlemlerini dolaylı temsilci olarak, elektronik ortamda düzenlenen basitleştirilmiş gümrük beyannamesi (BGB) ile tamamlayarak, eşyanın kapıdan kapıya teslimini gerçekleştirmektedir. Ayrıca, değeri 1500 avroyu aşmayan ilaç ve kitap cinsi eşyanın beyanı da yine BGB ile yapılabilmektedir.

Bu çerçevede, E-ticarete konu eşyanın bir gerçek kişi adına gelmesi ve değerinin 150 avroyu ve ağırlığının brüt 30 kilogramı aşmaması durumunda (ilaç ve kitap cinsi eşya için 1500 Avro), alıcının tüm gümrük işlemleri dolaylı temsil yoluyla hızlı kargo firmaları ve posta idaresi tarafından üstlenilerek, ürünün kapıdan kapıya teslimi hızlı bir şekilde ve düşük maliyetle gerçekleştirilebilmektedir. Bu kapsamda teslimi yapılan eşya gümrük vergilerinden muaf olup eşyanın geldiği ülkeye göre tek ve maktu vergi uygulanmaktadır. Mevcut süreç, tasarlanan BGB

• kapsamında sorunsuz yürütülmektedir.

Aynı şekilde, miktarı brüt 300 kilogram ve değeri 15.000 avroya kadar olan ihracat eşyasının beyanı da Bakanlığımızdan operatör yetkisi alan hızlı kargo firmaları ve posta idaresince dolaylı temsilci sıfatıyla, elektronik ortamda basitleştirilmiş gümrük beyannamesi ile yapılmaktadır. Söz konusu beyan kapsamında, vekâletname aranmaksızın eşyanın beyanının operatör hızlı kargo firması veya posta idaresi tarafından gümrük işlemleri için herhangi bir hizmet bedeli alınmadan tamamlanabilmesi imkânı getirilerek, hızlı gümrükleme ve teslimata olanak sağlanmıştır. Ayrıca bu kapsamda gerçekleştirilen ihracat KDV iadesine konu edilebilmektedir.

Diğer taraftan, mikro ihracatı geliştirmek hedefiyle;

• Pazaryerince düzenlenen e-irsaliyeye istinaden eşyanın yetkili operatöre teslimi ve operatör tarafından ihracat beyanı sağlanarak hızlı bir şekilde yurt dışı edilebilmesi ve faturanın sonradan tamamlanabilmesine imkan sağlamak üzere, e-irsaliyede kayıtlı veriler baz alınarak beyan oluşturulmasına yönelik beyan projesi,

-İhracatçı tarafından düzenlenen e-faturadan basitleştirilmiş gümrük beyannamesi düzenlenmesinin sağlanması ve bu sayede ihracat sürecinin hızlandırılması ve basitleştirilmesi amacıyla e-faturadan beyan projesi,

-Lojistik maliyetlerinin düşürülmesi amacıyla konsolide edilerek yurt dışı edilen gönderilerin beyanının basitleştirilmesi projesi,

-Konsinye ihracat kapsamında yurt dışı edilen gönderilerin beyanının basitleştirilmiş gümrük beyannamesi kapsamında yapılabilmesine imkân sağlamak üzere konsinye e-ihracat projesi, hâlihazırda Bakanlığımız ve Hazine ve Maliye Bakanlığı iş birliği ile yürütülmektedir.

Bununla birlikte, ihracatçıların yurt dışı müşterilerine doğrudan dokunabileceği e-ticaret kanallarını da ihracat modelleri arasına katabilmesi, böylece sürekli yenilikçi ürünler ile ihracatına katma değer sağlayabilmesine yönelik, 25 Ağustos 2022 tarihli ve 31934 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan "5986 sayılı E-İhracat Destekleri Hakkında Karar" yürürlüğe girmiştir. Söz konusu destek paketi yararlanıcılar ve işbirliği kuruluşlarına yönelik olup yararlanıcılar; şirketler, e-ihracat konsorsiyumları, perakende e-ticaret siteleri, pazaryerleri ve B2B platformları olarak tanımlanmıştır. Bahse konu destek mekanizması, e-ticaret ekosisteminde yer alan paydaşların ihtiyaçları dikkate alınarak tasarlanmıştır. Söz konusu Karar kapsamında yararlanıcılara yönelik desteklenen harcama kalemleri:

Pazara giriş rapor desteği

Dijital pazaryeri tanıtım desteği

E- ihracat tanıtım desteği

Sipariş karşılama hizmeti desteği ve depo kira desteği

Yurt dışı pazaryeri entegrasyon desteği

Çevrimiçi mağaza desteği ve hedef ülke e-ticaret paydaşlarından alınan hizmetler desteği

Pazaryeri komisyon gideri desteği

İş birliği kuruluşlarına yönelik verilen destekler:

Sektörel ticaret ve alım heyetleri destekleri E- ihracat tanıtım projesi desteği

E- ihracatı geliştirme projesi desteği Türkiye E-İhracat Platformu

Anılan Karar'ın uygulanmasına ilişkin Genelge 10 Ekim 2022 tarihinde yürürlüğe konulmuş olup bu kapsamdaki destek başvuruları 1 Ocak 2023 tarihi itibarıyla yapılmaktadır.

Ayrıca, e-ihracatı uçtan uca yapabilen, yurt dışı depolama dağıtım ve iade yönetim imkânları olan "E-İhracat Konsorsiyumu" modeli oluşturularak e-ticaret alanında insan kaynağı ve bilgi birikimi eksikliği olmakla birlikte e-ihracat yapmak isteyen firmaların da ürünlerini eticaret kanalları üzerinden hızlı bir şekilde yurt dışı alıcılar ile buluşturulması hedeflenmektedir.