Kadın cinayetlerine dair çeşitli verilere ve alınacak önlemlere ilişkin

İlgi yazı ekinde alınan Diyarbakır Milletvekili Sayın Sevilay ÇELENK ÖZEN tarafından Bakanlığımıza yöneltilen 7/6419 Esas Numaralı soru önergesine, Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün 99 uncu maddesi uyarınca hazırlanan cevabi yazımız ekte sunulmuştur.

Mahinur ÖZDEMİR GÖKTAŞ Bakan Ek: 7/6419 Cevap Metni (3 Sayfa) Telefon No:(312) 705 58 09

Diyarbakır Milletvekili Sayın Sevilay ÇELENK ÖZEN"'e Ait 7/6419 Esas Numaralı Yazılı Soru Önergesine İlişkin Cevap Metni

Bakanlık olarak; kadına yönelik şiddetle mücadele alanında koruyucu, önleyici, eğitici, geliştirici, rehberlik ve rehabilite edici sosyal hizmet faaliyetlerini yürütme ve koordine etme görevlerimiz çerçevesinde, doğru müdahalenin bireyin durumuna ve ihtiyaçlarına uygun yapılandırılmış kurumsal yapı ve programlar ile sağlanabileceği bilinci ile faaliyetlerimizi sürdürmekteyiz. Bu kapsamda ihtisaslaşmış hizmet birimlerimizin ve bu birimlerde hizmet veren personelin niceliksel ve niteliksel bakımdan kapasitesinin artırılmasına yönelik çalışmalar yürütülmektedir.

Emniyet Genel Müdürlüğü ve Jandarma Genel Komutanlığı bünyesindeki uzman personel tarafından incelenerek tasnif edilen kadına karşı kasten öldürme fiilleri, konuyla ilgili çalışmalar yürüten paydaş kamu kurumlarıyla düzenli olarak paylaşılmaktadır. Kadın cinayetleri vakalarına ilişkin bilgiler, Emniyet Genel Müdürlüğü, Jandarma Genel Komutanlığı, Polis Akademisi ve Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi başta olmak üzere ilgili kurumlarca istatistiki ve vaka bazlı olarak detaylı nicel-nitel analizler gerçekleştirilmekte ve kadın cinayetlerini önleyebilmek için tedbirlerin alınmasına yönelik gerekli çalışmaların yapılmasına yol gösteren kanıtlar oluşturulmaktadır. Bu kanıtlar baz alınarak şiddetin en uç boyutu olan kadın cinayetleri başta olmak üzere kadına yönelik şiddetin her türlüsünün önlenmesine dair çalışmalar, ilgili tüm paydaşlarla iş birliği ve koordinasyon içerisinde planlanmakta ve uygulanmaktadır. Bu kapsamda merkezi düzeyde olduğu gibi yerel düzeyde de Kadına Yönelik Şiddetle Mücadele İl ve İlçe Koordinasyon, İzleme ve Değerlendirme Komisyonlarımız öncülüğünde çalışmalar yürütülmektedir.

6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun kapsamında alınan koruyucu ve önleyici tedbir kararlarının etkin olarak uygulanmasını temin etmek üzere ilgili kurumlar ile Bakanlığımız arasında imzalanan protokoller ile veri entegrasyon çalışmaları gerçekleştirilmiştir. Bu kapsamda Adalet Bakanlığı ile 2012 yılında, İçişleri Bakanlığı Emniyet Genel Müdürlüğü ile 2018, Jandarma Genel Komutanlığı ile 2019 ve Nüfus ve Vâtandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü ile 2022 yıllarında elektronik bilgi yönetim sistemleri arasında veri akışı sağlanmıştır. Bu çalışmalar sonucunda ilgili Kanun kapsamında alınan tedbir kararları anlık olarak Bakanlığımıza iletilmekte olup vakanın bulunduğu ildeki Şiddet Önleme ve İzleme Merkezi ve Sosyal Hizmet Merkezleri Şiddetle Mücadele İrtibat Noktaları tarafından vakaya ulaşılarak şiddet mağdurlarına yönelik hızlı müdahale ve etkin koruma sağlama noktasında çalışmalar yürütülmektedir.

Bakanlığımız çağrı merkezlerinden Alo 183 Şiddetle Mücadele Hattı aracılığı ile aile, kadın, çocuk, engelli, yaşlı, şehit yakınları ile gaziler ve gazi yakınlarına yönelik hizmetlere ilişkin çağrılar değerlendirilerek rehberlik ve danışmanlık hizmeti sunulmaktadır. Ayrıca ihmal, istismar ve şiddet vakaları veya töre ve namus cinayetlerinin önlenmesi için tedbir mahiyetindeki ihbarlar da alınmakta, durumun aciliyeti göz önünde bulundurularak vakanın bulunduğu ilde görevli Acil Müdahale Ekip Sorumlusuna ve/veya kolluk kuvvetlerine bildirilmektedir. Acil Müdahale Ekibi vakayı değerlendirmekte, gerekli durumlarda emniyet veya jandarma birimleri ile koordinasyon sağlayarak, en kısa zamanda müdahale edilmesi sağlanmaktadır. 2023 yılı Haziran ayından itibaren ALO 183 Şiddetle Mücadele Hattına, kadın hizmetleri konusunda gelen çağrıların yaklaşık 9013'ü kadına yönelik şiddet içerikli olup, müdahale edilmesi için kolluk kuvvetlerine ve il müdürlüklerimize iletilmiştir.

Emniyet Genel Müdürlüğü ve Jandarma Genel Komutanlığı tarafından tutulan ve Bakanlığımız ile kadına karşı kasten öldürme fiilleri, basına yansıyan veya sivil toplum kuruluşları tarafından paylaşılan kadın cinayeti ve şüpheli kadın ölümü vakaları Bakanlığımız bünyesinde uzman personel tarafından gerek maktul ve failin sosyodemografik özellikleri; gerek biçim, aleti, gerekçe gibi olay özellikleri; gerekse sosyal hizmetler perspektifinden olmak üzere çeşitli boyutlarda vaka bazlı detaylı analizlere tabi tutulmaktadır. Bu kapsamda bahsi geçen boyutlara ilişkin çıkarımlar yapılarak ilgili kurum ve kuruluşlar ile iş birliği ve koordinasyon içerisinde çalışmaların yürütülmesi için gerekli adımlar atılmaktadır.

Bakanlığımız avukatlarınca 6284 sayılı Kanun kapsamında bulunan tüm davalar hassasiyetle takip edilirken, bunların içerisinde yer alan cinsel istismar vakalarına ilişkin davalar ayrıca yakından takip edilmektedir. Özellikle küçük çocukların mağdur olduğu davalarda bu küçüklerin ailesinin şikâyetlerinden vazgeçtikleri görülebilmekte, böyle durumlarda mağdur küçüklerin ve baskı ve tehdit altında eşine karşı şikâyetinden vazgeçen kadınların haklarının savunulması açısından Bakanlığımızın davayı takibi büyük önem arz etmektedir.

Ayrıca ceza yargılamalarında sürelerin kısıtlı olması nedeniyle istinaf veya temyiz sürelerinin hak sahipleri tarafından kaçırıldığı durumlarla karşılaşılmaktadır. Ancak Bakanlığımız avukatlarınca tüm kanun yollarına müracaat edilerek yargılama süreci, sonuna karar titizlikle takip edilmektedir. Hatta Bakanlığımız avukatları basın yoluyla öğrenmiş olduğu olaylarda dahi henüz dava açılmamışken, olay soruşturma aşamasında iken bu süreci takip ettiklerini yazılı olarak makamlara bildirmektedirler.

Tutukluluk gerektiren suçlarda şüphelilerin tutukluluğa sevk edilmesi savcılıklardan talep edilmektedir. Ayrıca somut olayın gerektirdiği koruyucu ve önleyici tüm tedbirler de derhal alınabilmekte, mağdur çocukların üstün yararı gözetilerek onlara yönelik psikososyal destek de ivedilikle sağlanabilmektedir.

Kadına yönelik şiddetle mücadele alanında kanıta dayalı politikaların geliştirilmesi ve mevcut politikaların izlenmesi ve değerlendirilmesi kapsamında temel dayanak kadına yönelik şiddet ve kadına yönelik şiddetin en uç boyutu olan kadın cinayetlerine ilişkin olarak geçerli ve güvenilir yollarla elde edilmiş veri ve istatistiklerdir. Bu kapsamda gerekli veri ve istatistiklerin elde edilmesi için hem idari kayıtlar derlenerek analiz edilmekte hem de konuya ilişkin olarak alan araştırmaları gerçekleştirilmektedir.

Hukuk, şiddetle mücadelede önemli bir araçtır. Uluslararası sözleşmeler ise uygulama kanunları olmaksızın hukuki alanda sonuçlar oluşturmamaktadır.

Öte yandan, kadına yönelik şiddetle mücadelemizin lokomotifini oluşturan ve 2012 yılında yürürlüğe giren 6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun Türkiye'de kadına yönelik şiddetle mücadeleye ilişkin yasal altyapının güçlendirildiğinin ve bu mücadelenin bir üst seviyeye taşındığının en önemli göstergesidir.

Ayrıca, 25.11.2023 tarihinde 2023/16 sayılı "Kadına Yönelik Şiddetle Mücadele" konulu Cumhurbaşkanlığı Genelgesi yayınlanmıştır. 2023/16 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi ile 2006/17 sayılı Genelge?'de yer alan ve 2006 yılından itibaren düzenli toplanan Kadına Yönelik Şiddet İzleme Komitesi "Kadına Yönelik Şiddetle Mücadele Koordinasyon Kurulu" olarak yeniden teşekkül ettirilmiştir. Kurul için hazırlık toplantısı 03.01.2024 tarihinde ilgili tüm tarafların katılımlarıyla gerçekleştirilmiştir. Kurul toplantısı ise 11.01.2024 tarihinde Bakanımız başkanlığında, İçişleri ve Adalet Bakanlarımızın teşrifleriyle ilgili kamu kurum kuruluşların, STK ve üniversitelerin üst düzey temsilcilerinin katılımlarıyla gerçekleştirilmiş; toplantıda hazırlık toplantısı sonuç ve önerileri ile katılımcılar tarafından öne çıkarılan hususlar, sorunlar ve çözüm önerileri değerlendirilmiştir.

Mahinur ÖZDEMİR GÖKTAŞBakan