İçeriğe atla

28. DÖNEM · 592 VEKİL · SON GÜNCELLEME

Ara
YAZILI SORU ÖNERGESİ · 7/6690 GEÇ CEVAPLANDI · 39 GÜN

Kalıcı yaz saati uygulamasına ilişkin

Kaynak göster

Celal Fırat (DEM Parti), 24 Kasım 2023 tarihinde 7/6690 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 39 gün sonra, 2 Ocak 2024).

Celal Fırat (DEM Parti, İstanbul). “Kalıcı yaz saati uygulamasına ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/6690, 24 Kasım 2023. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-6690-kalici-yaz-saati-uygulamasina-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/249ea5ad-2793-4a18-bc55-018c01ae4037

Sade metin (Markdown) →

ÖNERGENİN YOLCULUĞU

  1. TBMM'ye verildi
  2. Bakanlığa iletildi
  3. 15. gün
  4. Bakanlık cevapladı

Verilişten cevaba 39 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 27 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.

Önerge metni

PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)

Aşağıda belirtilen sorularımın Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan BAYRAKTAR tarafından Anayasanın 98. ve TBMM İçtüzüğünün 96. ve 99. Maddeleri uyarınca yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.

Celal FIRAT Istanbul Milletvekili

Her yıl Ekim ayının son pazar günü saatlerin bir saat geri alınması şeklinde uygulanan "kış saati" uygulamasına 2016 yılında Bakanlar Kurulu Kararı ile son verilmiş ve o tarihten bu yana saatler ileri veya geri alınmadan "yaz saati" uygulamasına devam edilmektedir. Dönemin Enerji Bakanı Berat Albayrak tarafından kalıcı hale getirilen bu uygulamanın gerekçesi olarak enerji tasarrufu sağlamak, gün ışığından daha fazla faydalanmak olduğu ileri sürülmüştür.

Gerekçenin tamamını göster (10 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt

Böylece 1973'ten bu yana her yıl Mart'ta | saat ileri alınan saatlerin, Ekim'de bir saat geri alınması uygulamasına son verilmiştir. Bu uygulama ile daha önce | saat fark olan Orta Avrupa ülkeleriyle Türkiye arasındaki saat farkı 2 saate, İngiltere ile 3 saate çıkarken, Suudi Arabistan ile aynı saat dilimi kullanılmaya başlanmıştır.

Diğer taraftan, kış aylarının büyük çoğunluğunda gecenin zifiri karanlığında okula gitmek zorunda kalan çocuklar, işe gitmek için erkenden kalkan çalışanların yıllardır sürdürdükleri itirazlar dikkate alınmamaktadır.

Elektrik Mühendisleri Odası (EMO), saat diliminin kalıcı hale getirilmesinin enerji tüketimini azaltacağı yerde arttırdığını öne sürerek, Kasım ayı tüketiminin bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 6,5 düzeyinde rekor artış gösterdiğini ve 22,7 milyar kilowat saat ile en yüksek düzeye ulaştığını açıklamıştır. (2017)

EMO tarafından "Elektrik enerjisinde verimliliği kolaylaştıran ve talep üzerinde doğrudan etkisi olan en önemli uygulamaların başında gerek ısınmada gerekse aydınlatmada güneş enerjisinden azami oranda yararlanma başat rol oynamaktadır. Bir taraftan ısınma ve aydınlanma açısından binaların mimari tasarımlarında güneş enerjisinden azami ölçüde yararlanılması ön planda tutulmaya çalışılırken, diğer taraftan yaz saati uygulaması ile batı illerimizde sabah saatlerinde yaşam karanlığa mahkum edilmiştir.

Toplum üzerindeki psikolojik etkileriyle birlikte, uygulamanın can, mal ve trafik güvenliği açısından sorunlu olduğu uzmanlar tarafından da birçok platformda gündeme getirilmiştir. Ayrıca, nüfus yoğunluğu açısından olduğu kadar mesken, ticarethane ve sanayi tüketimindeki talebin yüksekliği bakımından da uygulamanın enerji verimliliği ile ilgisinin olmadığı açıktır. Kaldı ki 2016 yılında başlayan bu uygulama sonunda geçen süre içinde tasarruf yapılıp yapılmadığı belli değildir. Bu uygulamaya esas teşkil eden ancak ne hikmetse gizli tutulan raporun da kamuoyu ile paylaşılmamış olması düşündürücüdür." denilmektedir.

Türkiye'de 1973 yılından 2016 yılına kadar yapılan bilimsel açıklamalara göre kış ve yaz saati uygulamasının ülkemizin enerji tasarrufuna katkı sağladığı açılanırken, 2016 yılında bunun tam tersi bir açıklama ile kış saati uygulamasından vazgeçilmesi halinde daha fazla tasarruf edileceği söylenmeye başlanmıştır. Taban tabana zıt son tezi o günden bu yana doğrulayan bir çalışma mevcut değildir. İTÜ'nün sonuçlarına göre 901,95'lik tasarruf sağlandığı açıklansa da bu diğer bilimsel çalışmalarla teyit edilememiştir.

Bu durum kış aylarının erken saatlerinde okula ve işe gitmenin zorlukları yanı sıra, elektriğin ve ısınma aletlerinin sabah ve akşamın erken saatlerinde daha çok kullanmasına sebep olmaktadır. Öte yanda, Avrupa ile saat farkı 3'e çıkarken, borsa, bankacılık, uçak seyahatleri gibi birçok teknolojik etkileşimde dünya ile senkronizasyon sorunları yaşandığı bilinmektedir.

Çocukları kış günlerinin soğuğunda ve karanlıkta okula gidiş gelişleri nedeniyle yaşadığı psikolojik travmadan kurtarmak, ailelerin bu zorluğu yaşamalarının önüne geçmek, aynı zamanda işe gitmek için sabahın karanlık saatlerinde trafik nedeniyle erken yola çıkmak zorunda kalan işçilerin bu sorununu hafifletmenin yanı sıra gerek ısınma gerek aydınlanma giderlerinin düşürülmesi ile enerji tasarrufunun sağlanması açısından Türkiye'nin tekrar kış saati uygulamasına geçmesi gerekmektedir.

Bütün bunlara göre;

I- Yaz saati uygulaması nedeniyle, kış aylarının büyük çoğunluğunda güneş doğmadan okula gitmek zorunda kalan çocukların ve işe gidenlerin itirazları Bakanlığınız tarafından neden dikkate alınmamaktadır?

SORULAR

  1. Yaz saati uygulamasına devam edilerek "enerji tasarrufu yapıldığı" iddia ediliyorsa; yıllar itibariyle 2016 yılından bu yana ne kadar enerji tasarrufu sağlanmıştır? Böyle bir tasarruf yapılmışsa bunun ne kadarı tüketicilere indirim olarak yansıtılmıştır?

  2. Yaz saati uygulamasının kalıcı hale getirilmesi enerji tüketimini azaltmakta mıdır? Artırmakta mıdır? En son 2021-2022 yıllarının Kasım aylarında enerji tüketimi değişkenliği rakamları nedir?

  3. Kış aylarının erken/karanlık saatlerinde okula ve işe gitmenin zorlukları nedeniyle özellikle çocukların ruh sağlığına etkileri üzerine bakanlığınızca yapılan bir araştırma var mıdır?

  4. Kış aylarında elektriğin ve ısınma aletlerinin sabahın ve akşam erken saatlerinde daha çok kullanıldığı gözetildiğinde "enerji tasarrufu yapıldığı" nasıl iddia edilmektedir?

  5. Yaz saati uygulamasının enerji tasarrufu sağladığına dair İTÜ raporu dışında bilimsel bir rapor var mıdır? Varsa kamuoyuna neden açıklamamaktadır?

  6. Yaz saati uygulamasına devam edilmesinin "yandaş enerji dağıtım şirketlerinin karlılığını artırdığı" iddiaları doğru mudur?

  7. Kalıcı saat uygulamasına devam edilmesinin kamuoyunda yer alan "Greenwich'e göre değil Mekke saatine göre" ayarlanmak istendiği iddiaları doğrumdur?

  8. Yaz saati uygulamasına devam edilmesi nedeniyle; sabahın ve akşamın karanlığında çocukların okula, çalışanların işe gidiş gelişlerinin önüne geçilmesi açısından bu uygulamadan vazgeçilecek midir?

Bakanlığın cevabı

Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)

Alparslan Bayraktar, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı ·

kabul edilen teklif ile üye ülkelere tek saat uygulamasına geçmeyi tavsiye etmiştir.

DÖNEM ' ESASNO

28-2 7-6690

İTÜ tarafından yapılan analizler sonucunda; Ülkemizin batısındaki nüfus, kentleşme, sanayileşme ve enerji yoğunluğu dikkate alındığında, ülkemizde uygulanmakta olan saat diliminin GMT43'de sürekli bulunmasının nüfusun büyük bölümünün gün ışığından daha uzun süre faydalanmasına ve enerji verimliliğine kayda değer katkı sağladığı, saat değişimlerinin getirdiği kaygı, stres, depresyon gibi olumsuzlukların daha az yaşanacağı ortaya konulmuş ve bu analiz sonuçları doğrultusunda sabit saat uygulamasına geçilmiştir. Uygulamanın başlamasından bu yana elde edilen tasarruf miktarı yaklaşık .10 TWh olup, bu tasarrufun parasal karşılığı üç zamanlı tarifeye göre 15,48 milyar TL'dir.

Bununla birlikte; sabit saat uygulamasına ilişkin olarak, Avrupa Parlamentosu 26 Mart 2019 tarihinde

Metin otomatik okundu. Yanlış okunan bir yer görürseniz bildirin. Hata bildir