Engelli vatandaşlara yönelik yürütülen çalışmalara ilişkin
Kaynak göster
Kamuran Tanhan (DEM Parti), 6 Aralık 2023 tarihinde 7/6966 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 133 gün sonra, 17 Nisan 2024).
Kamuran Tanhan (DEM Parti, Mardin). “Engelli vatandaşlara yönelik yürütülen çalışmalara ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/6966, 6 Aralık 2023. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-6966-engelli-vatandaslara-yonelik-yurutulen-calismalara-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/95c0332d-8d79-41cb-bd71-018c3f9e4d89
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 133 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki soruların Aile ve Sosyal Hizmet Bakanı Mahinur ÖZDEMİR GÖKTAŞ tarafından Anayasanın 98'inci ve TBMM İçtüzüğünün 96'ncı ve 99*uncu maddeleri gereğince yazılı olarak yanıtlanmasını arz ederim.
Kamuran TANHAN Mardin Milletvekili
Engelliler tüm insanlar gibi onurlu bir yaşamın öznesi olmak istemektedir. Türkiye'de milyonlarca engelli, temel yurttaşlık haklarına dahi ulaşamayarak, yaşamak zorunda bırakılmaktadır.
Gerekçenin tamamını göster (3 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Türkiye'de engellilere kanunen verilmesi zorunlu temel hizmetler arasında ulaşım, çevresel mimari erişim, eğitim, kültür, çalışma, sağlık, sosyal güvenlik ve sosyal yardım hakları bulunmaktadır. Bu temelde ekonomik güçlük içinde olan engelli bireylere verilen bir aylık destek maaşı da bu kapsamdadır.
Engelli maaşı, engelli bireylerin 9040 veya daha yüksek oranda engel raporuna sahip olmaları durumunda verilmekte olup, başvuru sahibinin hiçbir sosyal güvenlik kurumuna tabi olmaması ve muhtaçlık durumunun ilgili Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı tarafından belgelenmiş olmalıdır. Engelli maaşı tutarı, engelli bireyin engellilik oranına göre değişmektedir. 2023 yılı itibariyle, en düşük engelli maaşı tutarı 1.874,56 TL, en yüksek engelli maaşı tutarı ise 2.811,84 TL'dir. Bakıcıların maaşı, Türkiye'de evde bakım hizmeti veren kişilere ödenen bir ücrettir. 2023 yılı itibariyle, bakıcıların maaşı, engelli bireyin engellilik oranına göre değişmekle birlikte, en düşük ve en yüksek engelli maaş tutarlarına denktir. Halihazırda ihtiyacı karşılamanın çok uzağında olan engelli sosyal ödenekleri, asgari ücrete göre adeta erimiştir. Engelli bireyler ve ailelerinin temel gereksinimlerini karşılayabilmeleri için daha fazla gelire ihtiyaç duymaktadır.
Bu bağlamda;
SORULAR
2023 yılı itibarıyla Türkiye'de engelli birey sayısı kaçtır?
Engelli maaşı engelli bireye bakmakla yükümlü bireylere verilen bir aylık destektir. Ancak, bu maaşların yetersizliği, engelli bireylerin ve bakıcıların yaşamlarını oldukça zorlaştırmaktadır. Engelli bireylere bakmakla yükümlü kişilere verilen ekonomik desteği artırmayı düşünüyor musunuz?
Engelli maaşı, engelli bireylerin 9040 veya daha yüksek oranda engel raporuna sahip olmaları durumunda verilir. Daha düşük engel grubunda olanlar bu haktan faydalanmamaktadır. Bakanlığınız tarafından bu oranların yeniden düzenlenmesine yönelik yapılan bir çalışma var mıdır?
Engelli maaşı ve bakıcı maaşı tutarları, engelli bireyin engellilik oranına göre değişmektedir. Türkiye'de engellilik oranlarına göre kişi sayısı kaçtır?
Engelli maaşı ve bakıcı maaşı, başvuru sahiplerinin hiçbir sosyal güvenlik kurumuna tabi olmamaları durumunda verilmektedir. Engelli bireylerin ve ailelerinin sağlık masrafları bakanlığınızca karşılanmakta mıdır?
Engelli bireylere bakmakla yükümlü aile bireylerinin yaşamlarını kolaylaştırmak amacıyla bakanlığınızca verilen psikolojik destek çalışmaları nelerdir?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Mahinur Özdemir Göktaş, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı ·
İlgi (o : 13.12.2023 tarihli ve 1339794 sayılı yazınız.
İlgi yazı ekinde alınan Mardin Milletvekili Sayın Kamuran TANHAN tarafindan Bakanlığımıza yöneltilen 7/6966 Esas Numaralı yazılı soru önergesine, Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün 99 uncu maddesi uyarınca hazırlanan cevabi yazımız ekte sunulmuştur.
Mahinur ÖZDEMİR GÖKTAŞ Bakan Ek: 7/6966 Cevap Metni (2 Sayfa)
Mardin Milletvekili Sayın Kamuran TANHAN'a Ait 7/6966 Esas Numaralı Yazılı Soru Önergesine İlişkin Cevap Metni
Bakanlığımız tarafından kapsayıcı, eşitlikçi ve sürdürülebilir hizmetler ile eğitimden sağlığa, bakımdan erişilebilirliğe, ekonomiden sosyal hayata her alanda engelli bireylere yönelik politika ve hizmetler geliştirilmekte ve uygulanmaktadır. Engelli bireylerin ve ailelerinin ihtiyaçlarının çeşitliliği, özgünlüğü ve farklılığı göz önünde bulundurulmakta, hayat standartlarını yükseltmeye dönük çalışmalarımız ise aralıksız sürdürülmektedir.
Bakanlığımız engelli vatandaşlarımıza yönelik yardım programlarıyla yıllar içerisinde daha fazla ihtiyaç sahibi engelli vatandaşımıza ulaşırken yardım programlarının tutarlarında da iyileştirmeler yapmaya devam etmektedir.
Bakanlığımızca Sosyal Yardımlaşma Dayanışma (SYD) Vakıfları aracılığıyla ihtiyaç sahibi vatandaşlarımıza yönelik olarak başta 3294 sayılı Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Kanunu olmak üzere 2022 sayılı 65 Yaşını Doldurmuş Muhtaç, Güçsüz ve Kimsesiz Türk Vatandaşlarına Aylık Bağlanması Hakkında Kanun ve diğer mevzuat hükümleri doğrultusunda çeşitli sosyal yardım programları yürütülmektedir.
2022 sayılı Kanun kapsamındaki yaşlı ve engelli aylıklarının aylık tutarları, Kanunda belirtilen gösterge rakamı ile memur maaş katsayısının çarpımından bulunacak tutara 5454 sayılı Kanuna göre © 5 yada W 4 ek ödeme eklenerek belirlenmektedir. Bu çerçevede memur maaşlarındaki artışlar aynen yaşlı ve engelli aylıklarına da yansıtılmaktadır.
Bu itibarla; 2024 yılı itibarıyla tarihinden geçerli olmak üzere 9640-69 Arası Engelli Aylığı 1.874,58 TL'den 2.797,80 TL'ye ; 9070 ve Üzeri Engelli Aylığı 2.811,86 TL'den 4.196,70 TLye; Engelli Yakını Aylığı 1.874,58 TL'den 2.797,80 TL'ye yükseltilmiştir.
Evde Bakım Yardımı 2828 sayılı Sosyal Hizmetler Kanununun Ek 7 inci maddesine dayalı olarak çıkarılmış olan 26.05.2023 tarih ve 32202 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Evde Bakım Yardımı Yönetmeliği Hükümleri çerçevesinde yürütülmektedir. Bu bağlamda Bakanlığımız tarafından mevzuat gereği, evde bakım ücreti olarak (10.000) gösterge rakamı ile memur aylık katsayısının çarpımı sonucu bulunacak tutar kadar aylık yardım ödemesi yapılmaktadır. 2024 yılı Ocak ayı itibarıyla bir engelli için her ay ödenen yardım 7.608,71 TW'dir.
Diğer taraftan, tüm sosyal araştırmalarda olduğu gibi engellilikle ilgili verilerin toplanmasında nüfus sayımları, örneklem araştırmaları ve idari kayıtlardan yararlanılmaktadır. Engelli bireylere ilişkin verilerin anket aracılığı ile uygulanan sıklık araştırmalarının yanı sıra en güncel ve hizmet odaklı veriler, idari kayıtlarla Sağlık Bakanlığınca tutulmaktadır. Bakanlığımız ile Sağlık Bakanlığı arasından imzalanan protokol ile Ulusal Engelli Veri Sistemi oluşturulmuş olup; Engelliler İçin Sağlık Kurulu Raporu olan tüm bireylere ilişkin verilere Ulusal Engelli Veri Tabanı'ndan ulaşılabilmektedir. Sağlık Bakanlığı ile Bakanlığımız arasında imzalanan veri paylaşım protokolü kapsamında oluşturulan Ulusal Engelli Veri Sisteminde Sağlık Bakanlığınca yetkilendirilen hastanelerden alınan sağlık kurulu raporu olan 2024 yılı Ocak ayı itibarıyla 3.4 Milyon engelli vatandaşımız kayıtlıdır.
Engelli bireylere ve bakım verenlere yönelik Bakanlığımızca sunulan psikolojik destek hizmetleri şu şekildedir:
"Evde bakım yardımından yararlanan engelli bireylere düzenli olarak hane ziyaretleri yapılarak bakım verene ve engelli bireye yönelik psikososyal destek hizmeti verilmektedir.
• Evde bakım yardımından yararlanan kişiler Bakanlığımız hizmet modellerinden biri olan gündüzlü bakım merkezlerinden yararlanmaktadır.
• Bakım verenleri rahatlamak adına engelli bireylerimiz yatılı merkezlerimizde 30 gün boyunca misafir edilmektedir.
Bakanlığımız ve UNHCR işbirliğinde Adana, Ankara ve İzmir İllerinde yaşayan ve Bakanlığımızca sunulan evde bakım yardımından veya sosyal uyum yardımından yararlanan engelli bireylere ve bakım verenlere ihtiyaç duydukları alanlarda bakım, rehberlik ve psikososyal destek hizmetleri verilmektedir.
Ayrıca, 2022 sayılı Kanun kapsamında aylık alan kişiler ve bu kişilerin bakmakla yükümlü olduğu kişiler Genel Sağlık Sigortalısı sayılmaktadır. Bu vatandaşların Genel Sağlık Sigortası primleri Bakanlığımız tarafından karşılanmaktadır.
Bununla birlikte, 3294 sayılı Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Kanunu hükümlerine göre 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 60/c-3 (2022 sayılı yasa kapsamında olanlar-65 yaş aylığı alanlar) kapsamında tescil edilen GSSli vatandaşların aldıkları hizmet kapsamında ödedikleri katılım payları (hastane katılım payı, ilaç katılım payı, reçete katılım payı, optik katılım payı, şahıs ödemesi katılım payı vb.) talepleri halinde Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıflarınca değerlendirilmekte ve kendilerine geri ödenebilmektedir.
Mahinur ÖZDEMİR GÖKTAŞBakan