Bir motosikletli kuryenin yaralandığı trafik kazasına ilişkin
Kaynak göster
Cengiz Çiçek (DEM Parti), 4 Aralık 2023 tarihinde 7/7080 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 291 gün sonra, 20 Eylül 2024).
Cengiz Çiçek (DEM Parti, İstanbul). “Bir motosikletli kuryenin yaralandığı trafik kazasına ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/7080, 4 Aralık 2023. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-7080-bir-motosikletli-kuryenin-yaralandigi-trafik-kazasina-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/8fda5970-a033-4e00-b429-018c38c713f9
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 291 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıda belirtilen sorularımın Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat IŞIKHAN tarafından Anayasa'nın 98'inci ve TBMM İçtüzüğünün 96'ncı ve 99'uncu maddeleri uyarınca
Cengiz ÇİÇEK İstanbul Milletvekili yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.
Gerekçenin tamamını göster (5 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
30 Kasım 2023'te İstanbul Avrasya Tüneli'nin Aksaray çıkışında arkadan gelen bir otomobil seyir halindeki moto kurye Yunus Emre Göçer'e arkadan çarparak ağır yaralanmasına sebep olmuştur. Göçer, yoğum bakımda yaşam mücadelesi verirken araç sürücüsünün gözaltına alınmaması kurye gruplarında infiale yol açmıştır.
Moto kuryeler; artan iş cinayetlerini protesto ederek Çağlayan Adliyesi önünde yaptıkları açıklamada Yunus Emre Göçer'i vuran araç sürücüsünün diplomat olduğunu, Göçer yerde can çekişirken failin herhangi bir müdahalede bulunmadığını, dokunulmazlık zırhıyla tutanak dahi tutulmadığını, savcılık ve karakoldan yeterli bilgi alamadıklarını belirtmişlerdir. İş güvencesi olmadan, hız baskısı, niteliksiz ekipman ve trafikte yok sayılmaları ile ölümle burun buruna çalışmak zorunda bırakılan kuryeler "sadece paket değil, can da taşıyoruz" diyerek adalet taleplerini yinelemişlerdir.
Kurye Hakları Derneği'nin Moto Kurye Ölümleri Raporuna göre 2022 yılında 58 moto kurye iş cinayetlerinde yaşamını kaybetmiştir. Moto kurye Yunus Emre Göçer örneğinde olduğu gibi hız, zaman, psikolojik ve ekonomik baskı, uzun çalışma süresi ve koşulları, dayatılan sefalet ücretler, işverenler tarafından hayatlarına değer verilmemesi, trafikte yok sayılmaları, mobbing ve puanlama sistemi gibi sorunlar trafik kazalarına zemin hazırlamakta, ölümlere ve yaralanmalara sebebiyet vermektedir. Aslında hızlı dağıtım ile kazalar arasındaki dolaysız ilişki ve ölümlere yol açan nedenler bu kazalarının önlenebilir kazalar olduğu dolayısıyla iş cinayetleri olduğunu göstermektedir.
Hiçbir paket insan canından daha değerli değildir, moto kuryelerin canına kasteden hız ve puan baskısından vazgeçilmesi ve trafikte varlıklarının kabul edilmesi için acilen politikalar geliştirilmeli ve etkin uygulanmalıdır.
Bu bağlamda;
SORULAR
Moto kurye Yunus Emre Göçer'e otomobiliyle çarparak ağır yaralanmasına sebebiyet veren ve diplomat olduğu iddia edilen şahıs kimdir?
Sosyal medyada yayınlanan "kaza" kaydı apaçık ortadayken ilgili kurumlar kamuoyunu neden bilgilendirmemektedir?
Diplomat olduğu belirtilen failin aracında fren izine rastlanmadığı, araçla seyir halindeyken telefon kullandığı doğru mudur?
Moto kurye ölümlerinin önlenemediği, vahim boyutta devam ettiği görülmektedir. Artan moto kurye ölümlerinde, sermaye odaklı politika ve uygulamalarınızın etkisini değerlendirmekte misiniz? Durdurulamayan moto kurye ölümleri ve yaralanmalarını nasıl engelleyeceksiniz?
Esnaf kuryeler başta olmak üzere moto kuryelerin var olan sorunlarının çözümü için güvenceli bir yaşam ve iş talepleri karşılanacak mıdır? Yoksa hız baskısı ve puanlama sistemi adı altında dayatılan kölelik koşullarına göz yummaya devam mı edeceksiniz? Moto kuryelerin sorunlarının tespiti ve çözümü için moto kurye dernekleri, sendikaları ve diğer örgütlenmeleri ile düzenli bir istişare zeminini oluşturmak için beklenen nedir? İş Yeri Tehlike Sınıflar Listesi'nde "Az Tehlikeli" olarak yer alan moto kuryeliğin "Çok Tehlikeli" meslekler sınıfına alınması için ne zaman harekete geçeceksiniz? Mesleki Yeterlilik Belgesi'nin zorunlu hale getirilip kuryelere ücretsiz verilmesi planlanmakta mıdır?
Olumsuz hava şartlarında çalışamayan moto kuryelerin ücretli izinli sayılması için gerekli düzenleme yapılacak mıdır?
Bakanlık olarak işverenlerin hileli iş kolu değiştirmesinin önüne geçecek misiniz? Moto kuryelerin yaşamları için kullanmaları gereken ekipmandan ÖTV alınmaması için bir girişiminiz olacak mıdır?
Trafik Şube Müdürlüğü'nün kaza istatistiklerinin ve risk analizlerinin verileri üzerinden önceliklendirme yaparak ilgili bakanlıklar ve yerel yönetimlerle iş birliği temelinde bariyerlerin motorcu dostu bariyerlere çevrilmesi için bir girişiminiz olacak mıdır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Vedat Işıkhan, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı ·
İlgi (o : 14.12.2023 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1341166 sayılı yazınız.
İlgi yazınız ile İstanbul Milletvekili Sayın Cengiz ÇİÇEK tarafından yöneltilen 7/7080 Esas Numaralı yazılı soru önergesine ilişkin cevap aşağıda sunulmuştur.
"İşyerlerinin iş sağlığı ve güvenliği açısından yer aldığı tehlike sınıfları İş Sağlığı ve Güvenliğine İlişkin İşyeri Tehlike Sınıfları T: ebliğinin ekinde yer alan İşyeri Tehlike Sınıfları Listesinde belirtilmiş olup bir işyerinin tehlike sınıfı belirlenirken, işyerinin esas faaliyeti dikkate alınmaktadır.
6336 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu'nun 5 inci maddesinde işkolu tespitine ilişkin "Bir işyerinin girdiği işkolunun tespiti Bakanlıkça yapılır. Bakanlık, tespit ile ilgili kararını Resmi Gazete' de yayımlar. Bu tespite karşı ilgililer, kararın yayımından itibaren on beş gün içinde dava açabilir. Mahkeme iki ay içinde kararını verir. Karar hakkında istinaf yoluna başvurulması hâlinde bölge adliye mahkemesi iki ay içinde kararını verir. Bu karara karşı temyiz yoluna başvurulması hâlinde Yargıtay, uyuşmazlığı iki ay içinde kesin olarak karara bağlar." hükmü yer almaktadır.
6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamında işveren, çalışanların işle ilgili sağlık ve güvenliğini sağlamakla yükümlü olup Kanunun 10 uncu maddesine göre işveren çalışanların işle ilgili sağlık ve güvenliğini sağlamak amacıyla risk değerlendirmesi yapmak veya yaptırmakla ve her türlü tedbiri almakla yükümlüdür.
Bununla birlikte, moto-kuryeler, bir iş sözleşmesiyle işverene bağlı olarak çalışmaları durumunda, İş Kanunu'na tabi olmaktadır. Bu bakımdan, Kanunda yer alan hükümler çerçevesinde çalışmalarını gerçekleştirmektedirler. Kanuna aykırılık halinde yapılan denetimlerde idari yaptırımlar uygulanmaktadır. Diğer tarafları, kendi nam ve hesabına çalışan moto-kuryelerin çalışma düzenleri tamamen kendileri tarafından belirlenmektedir.
Bakanlığımızca yıl içinde yürütülen iş teftişi faaliyetleri, geçmiş yıllara ait istatistiki veriler, ulusal politikalar ve ihtiyaçlar göz önünde bulundurularak, çalışma hayatının riskleri ve öncelikleri ile Bakanlığımızın kaynakları dikkate alınarak programlı teftişler ve program dışı teftişler şeklinde yürütülmektedir. Programlı teftişler, çalışma hayatındaki sorunların değerlendirilmesi ve önceliklendirilmesi sonucu belirlenen alanlarda veya sektörlerde yahut özel bir risk grubu hedeflenerek belirlenen işyerlerinde çalışma hayatı ile ilgili mevzuat hükümlerinin uygulanmasının denetlenmesi amacıyla gerçekleştirilen teftişlerdir. İncelemelerden oluşan program dışı teftişler ise programlı teftişler dışında kalan ihbar, şikâyet vb. talepler üzerine veya Bakanlığa intikal eden evraklardan teftiş hizmetiyle bağdaşır nitelikte olanların teftiş programına alınması sonucu gerçekleştirilmektedir.
Motosiklet kullanıcılarının kullandığı kişisel koruyucu donanımların uygun ve güvenli olarak piyasada satışının gerçekleşmesinin sağlanması için ürün grubuna ilişkin denetimler yürütülmektedir. Yapılan denetimlerde uygunsuz olduğu tespit edilen ürünlere idari para cezası uygulanmaktı. "
Prof. Dr. VedatİŞIKHAN
Bakan Çankaya / ANKARA Tel: (0312) 296 71 68