Motosikletli kuryelerin sorunlarına ilişkin

Aşağıdaki sorularımın Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat IŞIKHAN tarafından Anayasa'nın 98. ve İçtüzüğünün 96. ve 99. Maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.

Motosiklet araçlarının kullanımı son sekiz seneye oranla iki kat artmıştır. Tafikte her 5 araçtan biri motosiklet olup 1983 tarihinde yürürlüğe girmiş olan Karayolları Trafik Kanunu'nda bu husus ile ilgili yeni bir düzenleme yapılmamıştır.

Türkiye'de motosiklet kullanımının artışı ile beraber motosiklet kazaları da her geçen gün devam etmektedir. Trafik Şube Müdürlüklerinin kaza verileri özellikle ölümlü kazalardaki artışın vehametini de ortaya koyar niteliktedir. Kazaların bir çoğu önlenebilir sebepten gerçekleşirken; kazaların artışındaki bir diğer büyük etmen ise moto kurye olarak istihdam edilenlerin iş güvenliği önemlerinin iş verenler tarafından sağlanmaması, moto kuryelerin zaman sınırlamasına maruz "bırakılarak olması gerekenden fazla siparişi teslim etme zarureti altında bırakılması olarak karşımıza çıkmaktadır.

Gerekçenin tamamını göster (9 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt

Yanı sıra; moto kuryeler başta olmak üzere motosiklet sürücüleri; alt yapı eksiklikleri, trafikte fark edilmemek, bilinçsiz araç sürücüleri gibi bir çok etmenin de kazalara sebep olduğunun altını çizmektedir.

Yüksek akaryakıt maaliyetleri ve toplu taşıma ücretlerindeki artışllar, özellikle büyükşehirlerde artan trafik yoğunlukları, daralan ulaşım alanları zaman tasarrufu açısında motosikleti zamanla daha cazip kılmıştır. E- ticaretin büyümesi, özellikle pandemi döneminde başlayan ve giderek 'yaygınlaşan yemek ve market alışverişinin online olarak yapılmasına olanak sağlayan uygulamalar; motokuryelerin iş yüklerini orantısız olarak arttırmıştır.

2023 yılında seksen dokuz binden fazla motosiklet kazası yaşanmışken bu kazlar 1301 kişinin yaşamına mal olmuştur.

Kurye Hakları Derneği verilerine göre; 2022'de en az 58, 2023'te en az 68 ve 2024'ün ilk 10 ayında ise 45 moto kurye iş cinayetlerinde hayatını kaybetmiştir.

LAMA

Moto kuryeler için yukarıda izah ettiğimiz koşullar önlenebilir kazaları adeta iş cinayetlerine döndürmektedir. Teslimat zaman sınırlaması, aşırı teslimat yükü gibi işverenden kaynaklanan hatalar olduğu gibi yerel yönetimlerin önleyebileceği yol kusurları ve en nihayetinde ise motosiklet sürücülerinin güvenli sürüş hakkının tesisi için 1983 yılından bu yana düzenleme yapılmayan Karayolları Trafik Kanunu'nda düzenleme eksiklikleri de güvenlik zaafiyetlerini - doğurmaktadır.

Moto Kuryelerin ise talepleri açıktır:

"Motorcu dostu bariyerlerin yaygınlaştırılması, bilbordlarda motosikletleri fark edin temalı kamu spot çalışmalarının yaygınlaştırılması, ileri sürüş ve deprem eğitimleri verilmesi, tehlikeli sulamalara son verilmesi, çöp araçlarından yollara dökülen sıvıların önlenmesi, çok tehlikelei meslekler statüsü alanında sayılmak, mesleki yeterlilik belgelerinin zorunlu ve ücretsiz olması, market ve yemek paket teslimlerinin 3 km ile sınırlandırılması, kazaya sebebiyet veren bonus ve puanlama uygulamaları kaldırılarak hız baskısına son verilmesi, fahiş fiyatlarda satılan koruyucu ekipmanların KDV ve ÖTV'den muah tutulması, motosikletler için Avrasya Tüneli'ne yapılan X187 Zam'ın geri alınması olarak sıralanmaktadır.

Bu bağlamda;

SORULAR

1. Moto kuryelerin son 3 yıl içinde yaşamış oldukları kazalara ilişkin veriler nelerdir? Bu kazaların sebepleri ve-bu sebepleri ve alınan önlemler hangileridir;?

2. Moto kuryelerin yaşadıkları kazaların iş kazası olarak nitelendirilebilmesi için yürüttüğünüz bir çalışma mevcut mudur?

3. Moto kuryelere iş sağlığı ve güvenliği hususunda herhangi bir eğitim verilmekte midir? İleri sürüş tekniklerinin içeren kaza önleyici tekniklerin çalışanlara sunulabilmesi adına bir planınız var mıdır?

4. Bünyesinde moto kurye çalıştıran iş yeri sayısı kaçtır?

5. Bünyesinde moto kurye çalıştırmakta olan iş yerlerinin denetimine ilişkin olarak izlediğiniz özel bir yöntem mevcut mudur?

6. Moto kuryelerin kayıt dışı çalıştırılmalarını engellemek, çalışma koşullarını düzenlemek, sigortasız çalışmayı sonlandırmak ve sendikalaşma önündeki fiili engelleri kaldırmak adına Bakanlığınızca yürütülen çalışmalar nelerdir?

7. Kazaların hız ve teslimat sıklığı sebebiyle gerçekleştiği düşünüldüğünde bünyesinde çalışan moto kuryelere mobbing yapmakta olan işverenlerin tespiti ve önlem alınması hakkında ne gibi çalışmalar yürütmektesiniz?

8. Moto kuryelerin zorunlu ve ücretsiz olarak mesleki yeterlilik belgelesi almalarını sağlayacak bir çalışmanız var mıdır?

9. Moto kuryelerin market ve yemek paketi teslimatlarındaki uzun güzergahları kısaltmak bir sınırlama yapılması hususunda planınız var mıdır?

10. Moto kuryelerin sorunlarının tespit ve çözümüne ilişkin olarak işverenlerin denetimini, çalışma koşullarının iyileştirilmesini, trafik kazalarının önlenmesi adına gerekli değişiklik ve hükümleri içeren ve Türkiye'nin de tarafı olduğu ILO'nun ilgili sözleşmeleri referans alınarak yeni hukuki düzenlemeler yapılacak mıdır?

11. Özellikle moto kuryelerin teminde ekonomik olarak zorlandığı koruyucu ekipmanların KDV ve ÖTV indiriminden muah tutulması adına bir girişimde bulunacak mısınız?

12. Yanlış sulama teknikleri, katil bariyerler çöp araçlarından dökülen sıvılar gibi bir çok etmenin kazalara sebebiyet verdiği düşünüldüğünde önlenebilir bu kazaların sona ermesi adına yerel yönetimlerle birlikte bir çalışma yürütmeyi ve denetimleri sıklaştırmayı düşünüyor musunuz?

13. Günümüzde ölümlü iş kazalarında büyük bir yer kaplayan moto kurye kazalarının önlenmesi adına ilgili Bakanlıklarla birlikte 1983'te yüyürlüğe girdiği tarihten bu yana artan motosiklet araçlarına rağmen hiç değişikliğe uğramamış olan Karayolları Trafik Kanunu'nda ilgili hukuki düzenlemelerin gerçekleştirilmesi adına bir planınız var mıdır?