Diyanet İşleri Başkanlığının hutbelerin yayımlanacağı diller arasında Kürtçeye yer vermemesine ilişkin
Kaynak göster
Gülcan Kaçmaz Sayyiğit (DEM Parti), 11 Aralık 2023 tarihinde 7/7161 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Cumhurbaşkanı Yardımcılığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 53 gün sonra, 2 Şubat 2024).
Gülcan Kaçmaz Sayyiğit (DEM Parti, Van). “Diyanet İşleri Başkanlığının hutbelerin yayımlanacağı diller arasında Kürtçeye yer vermemesine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/7161, 11 Aralık 2023. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-7161-diyanet-isleri-baskanliginin-hutbelerin-yayimlanacagi-diller-arasinda-kurtceye-yer-vermeme (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/a4af8903-7244-42cf-808c-018c5db3f351
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bakanlığa iletildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 53 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 45 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıda belirtilen sorularımın Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet YILMAZ tarafından Anayasa'nın 98'inci ve TBMM İçtüzüğünün 96'ıncı ve 99'uncu maddeleri uyarınca yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.
Gülcan KAÇMAZ SAYYİĞİT Van Milletvekili
Türkiye'de yaşayan Kürtlerin anadili talepleri karşılanmadığı için Kürtçeye yönelik tabular varlığını sürdürmektedir. Özellikle Kürtçenin devlet kurumlarının dışında bırakılması ve anadilin Anayasal güvenceye kavuşturulmaması öngörülmez yasakları da beraberinde getirmektedir. Bilindiği üzere; Sağlık Bakanlığı tarafından e-reçete sistemine Almanca, Rusça, Arapça, İngilizce ve Fransızca dilleri eklenirken Kürtçeye (Kurmancca, Zazaca) yer verilmemiştir. Benzer şekilde Cumhurbaşkanlığı Dijital Dönüşüm Ofisi iş birliğiyle gerçekleştirilen çalışmayla başkanlığın cuma ve bayram hutbelerinin 8 dil seçeneği ile e-Devlet Kapısı'nda yer alacağı belirtilmiştir. Bu kapsamda; dil seçenekleri arasında Türkçe, Arapça, Almanca, Fransızca, İngilizce, İspanyolca, İtalyanca ve Rusçaya yer verilirken Kürtçe (Kurmancca, Zazaca) bunun dışında bırakılmıştır. İslami değer ve öğretiye aykırı bir şekilde Kürtçenin yok sayıldığı görülmektedir. Çünkü Kürtçe hutbe okuduğu gerekçesiyle gözaltına alınan ve kullandıkları Kürtçe kelimeler üzerinden hakkında iddianame hazırlanan Kürt din alimleri de bulunmaktadır. İktidarın, kamusal alanda ve sosyal hayatta anadiline karşı sürdürdüğü tutarsız politikalar nedeniyle Kürtçeye yönelik önyargılar da sona ermemektedir. Bu sebeple anadilin Anayasal bir güvenceye alınarak statü kazanması, eğitimin anadilinde yapılmasının önündeki engellerin kaldırılması ile kamusal hizmetlerde anadiline yer verilmesi hâlâ güncel bir talep olmaktadır.
Bu bağlamda;
SORULAR
Diyanet tarafından e-Devlet Kapısı'nda 8 dilde Cuma ve Bayram hutbesi seçeneği eklenirken neden milyonlarca yurttaşın kullandığı Kürtçeye (Kurmancca, Zazaca) yer verilmemiştir?
Cuma ve Bayram hutbelerine farklı dillerde erişim imkânı sağlanırken Kürtçenin bunun dışında tutulması kararı kimler tarafından alınmıştır?
E-Devlet Kapısı'nda farklı dillerde hutbe seçeneğinin sunulması süreci nasıl yürütülmüştür? Hangi kıstaslar esas alınarak dil seçenekleri belirlenmiştir?
Diyanet'in Kürtçeye yaklaşımı nedir? Hutbelerde ve temel dini hizmetlerde Kürtçenin de kullanılmasının önü açılacak mıdır?
Kürtçe hutbe seçeneğinin e-Devlet Kapısı sistemine eklenmesi yönünde bir adım atılacak mıdır? Eğer atılmayacaksa, bunun gerekçesi nedir?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Cevdet Yılmaz, Cumhurbaşkanı Yardımcısı ·
Diyanet İşleri Başkanlığı, Anayasanın 136 ncı maddesi uyarınca, lâiklik ilkesi doğrultusunda, bütün siyasi görüş ve düşüncelerin dışında kalarak ve milletçe dayanışma ve bütünleşmeyi amaç edinerek; İslam Dininin inançları, ibadet ve ahlak esasları ile ilgili işleri yürütmek, din konusunda toplumu aydınlatmak ve ibadet yerlerini yönetmek üzere 633 sayılı Diyanet İşleri Başkanlığı Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun ile görevlendirilmiştir.
Diyanet İşleri Başkanlığı, halkı din konusunda aydınlatmak için yaşayan bütün dil ve lehçeleri değerlendirmeye gayret etmektedir.
Bu kapsamda 35 farklı dil ve lehçede yapılan Kuran- Kerim Mealleri ve 50 dil ve lehçede yaptığı dini faaliyetleri arasında Kürtçe de yer almaktadır.
Bu çerçevede biri Latin diğeri Arap alfabesiyle olmak üzere iki ayrı Kürtçe Meal, Hz. Muhammed'in Hayatı, Hadislerle İslam, Serlevha Hadisler ve Kur'an Öğreniyorum (Elif-Ba) yayımlanmıştır.
Telefon No : (0312)525 55 55 Fax : (0312) 525 5831
Cevdet YILMAZCumhurbaşkanı Yardımcısı