Van ilinde engelli vatandaşlar için yapılan çalışmalara ilişkin
Kaynak göster
Pervin Buldan (HDP), 12 Aralık 2023 tarihinde 7/7374 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Millî Eğitim Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 59 gün sonra, 9 Şubat 2024).
Pervin Buldan (HDP, Van). “Van ilinde engelli vatandaşlar için yapılan çalışmalara ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/7374, 12 Aralık 2023. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-7374-van-ilinde-engelli-vatandaslar-icin-yapilan-calismalara-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/67c8e42c-3e66-444f-9244-018c5e3dfcfb
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bakanlığa iletildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 59 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 51 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Milli Eğitim Bakanı Yusuf TEKİN tarafından Anayasanın 98"inci ve TBMM İçtüzüğünün 96'ıncı ve 99"uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandımlmasını arz ederim.
Birleşmiş Milletler (BM) tarafından 1992 yılında 3 Aralık tarihi "Dünya Engelliler Günü" olarak kabul edilmiştir. Türkiye'nin taraf olduğu Birleşmiş Milletler Engelli Hakları Sözleşmesi başta olmak üzere engellilere ilişkin ulusal ve uluslararası düzenlemeler olmasına rağmen Türkiye?de engelli bireyler; eğitimden sağlığa, istihdamdan siyasal katılım ile seyahat hak ve özgürlüklere kadar hayatın her alanında hak ihlallerine maruz kalmaktadır. Engellilerin sorunlarının çözülmesi bir tarafa, engellilere ilişkin güncel veriler dahi paylaşılmamaktadır. Buna bağlı olarak engellilerin ülke nüfusu içindeki oranı net olarak belirlenip bütüncül ve kalıcı çözümler de geliştiril (e)memektedir. Yaşamın her alanında engelli bireylerin maruz kaldıkları insan hakları ihlallerinin yansına. Cezaevlerinin mekânsal dizaynı ile cezaevlerinde yaşanan hak ihlalleri birleşince engelli tutuklu ve hükümlülerin yaşadıkları sorunlar daha da katlanmış durumdadır.
Seçim bölgem Van ilinde yaşayan engelli bireylerin yaşadığı sorunlar sık sık basına da konu olmaktadır. Van'da yaşayan engelli bireyler; yüksek kaldırımların olmasından, kendileri için yapılan rampaların önüne park edilen araçlardan, üst ve alt geçitlerde asansör olmamasından gerek restoran ve kafelerin gerekse iş yerlerinin kendilerine göre dizayn edilmemesinden ve üst geçitlerde asansör olmamasından kaynaklı sorunlar yaşamaktadır. Van ilinde erilebilir olan bina, yol, kaldırım, toplu taşıma aracı, sosyal alan ve benzeri mekan/araç sayısı çok sınırlıdır. Kamu kurumlarının çoğunluğunda işaret dili tercümanı istihdam edilmemektedir. Kamu kurumları yasal istihdam kotalarını doldurmamaktadır. Kayyum politikaları nedeniyle 8 yıldır gasp altında olan Van ili engelliler için de erişebilir ve yaşanılabilir bir kent değildir.
Yine Van'da basına yansıyan haberlere göre; Van Valiliği, Milli Eğitim Bakanlığı Van İl Müdürlüğü ile Aile Sosyal Politikalar İl Müdürlüğü tarafından kentte, "Çözüm Sende" adı altında bir etkinlik düzenlenmiştir. İpekyolu İlçesi sınırlarında bulunan bir düğün salonunda düzenlenen etkinlikte modern geleneksel dans gösterimi ile Zeybek oyunları etkinliği için getirilen biri de 7. Sınıf öğrencisi olan iki öğrenciye gelinlik ve damatlık giydirilerek, düğün salonunda zeybek oynatılmıştır. Bu ve benzeri hak ihlallerinin yaşanmaması amacıyla Van'da ve ülke genelinde okul idarecileri, milli eğitim yetkililerinin ve tüm öğretmenlerin "Engelli Hakları Farkındalığı Eğitimi" alması ve okullar başta olmak üzere tüm eğitim bina ve yapılarının erişilebilir hale getirilmesi gerekmektedir.
Bu bağlamda;
SORULAR
Van ilinde yaşayan engelli bireylerin sorunlarına ilişkin bakanlığınızın yaptığı bir çalışma var mıdır? Yapılan bir çalışma var ise kamuoyu ile ne zaman paylaşılacaktır?
Van ilinde yaşayan toplam engelli birey sayısı kaçtır? Engellilerin toplam nüfusa oranı nedir?
Van'da yoksulluk nedeniyle destek verilen engelli sayısı kaçtır?
Van'da engellilerin işsizlik oranı ve işgücüne katılma oranı ne kadardır?
Van'da kamu kurumlarında istihdam edilen engeli birey sayısı kaçtır? Engelli bireylerin çalıştığı bu kamu kurumları hangileridir? Engelliler hangi birimlerde istihdam edilmektedirler? Bu işyerinin erişilebilirlik koşulları ne düzeydedir?
Van'da kamu kurumlarında istihdam edilen engeli birey sayısı kaçtır? Engelli bireylerin çalıştığı bu kamu kurumları hangileridir? Engelliler hangi birimlerde istihdam edilmektedirler? Bu işyerinin erişilebilirlik koşulları ne düzeydedir?
Van'da engelli bireyler için yaratılan sosyal olanak nelerdir? Kırsal alanda yaşayan engelli bireylere sağlanan bir ulaşım imkânı var mıdır?
Van'da evde bakım desteği alan engelli öğrenci sayısı kaçtır? Engelli bakım desteği alan öğrencilerin cinsiyet dağılımı nedir?
Van merkez ve ilçelerinde eğitim gören engelli birey sayısı kaçtır? Engel durumundan dolayı örgün eğitime devam edemeyen öğrenci sayısı kaçtır? Okullarda bireysel desteğe ihtiyaç duyan öğrenci sayısı kaçtır? Eğitim alanında engelli bireylere sağlanan olanaklar nelerdir?
Van'da milli eğitime bağlı kamu kurumlarında istihdam edilen engelli bireylerin sayısının toplam kamu personeline göre oranı nedir? Van özelinde milli eğitime bağlı kamu kurumlarında engelli istihdam kotası doldurulmuş mudur? Milli eğitime bağlı kamu kurumlarında istihdam edilen engellilerin cinsiyet dağılımı ne şekildedir?
Van'da özel rehabilitasyon merkezlerinden hizmet alan engelli birey sayısı kaçtır? Bu kişilerin yaş ve cinsiyet dağılımı nedir? Bu kişilere ve ailelerine sunulan destekler nelerdir?
Van'da evde bakım desteği alan engellilere ve ailelerine verilen eğitim destekleri nelerdir?
Van'da sertifikalı işaret dili eğitimi alan engelli veya engelsiz birey sayısı kaçtır? Van'da işitme engellilerin iletişim alanlarını çoğaltmak amacıyla işaret dili eğitimlerini geliştirmek için yürütülen çalışmalar nelerdir?
Van merkez ve ilçelerinde eğitim gören engelli öğrenci sayısı kaçtır? Engel durumundan dolayı örgün eğitime devam edemeyen öğrenci sayısı kaçtır? Okullarda bireysel desteğe ihtiyaç duyan engelli öğrenci sayısı kaçtır? Eğitim alanında engelli bireylere sağlanan olanaklar nelerdir?
Van'da taşımalı eğitimin yapıldığı yerlerde engelli bireyler için yaratılan alternatifler nelerdir? Taşımalı eğitimde engelli bireylere ilişkin alınan önlerler ve sağlanan olanaklar nelerdir?
"Çözüm Sende" adı altında Van'da bulunan bir düğün salonunda düzenlenen etkinlikte "engelli çocuklara gelinlik- damatlık giydirilmesi iddiası" nedeniyle başlatılan bir soruşturma var mıdır? Etkinliği hangi kurum düzenlemiştir? Yetkililer hakkında yürütülen bir soruşturma mevcut mudur?
6 Ekim günü Van'ın Beşyol Meydanı'nda yüzde 70 zihinsel engelli 22 yaşındaki M.P'nin darp edilerek göz altına alınmasına ilişkin bakanlığınızın yaptığı bir soruşturma var mıdır? Bakanlığınız şiddet gören engelli birey için herhangi bir çalışma başlatmış mıdır? Bakanlığınızın personellerinin engelli haklarına ilişkin eğitilmesi amacıyla bir çalışma başlatacak mısınız?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Yusuf Tekin, Milli Eğitim Bakanı ·
Bakanlığımıza İlgi?de kayıtlı yazıyla iletilen Van Milletvekili Mahmut DİNDAR"ın 7/7373, Van Milletvekili Pervin BULDAN"'ın 7/7374,Van Milletvekili Gülderen VARLİ'nin 7/7375, Van Milletvekili Zülküf UÇAR'ın 7/7376, Van Milletvekili Gülcan KAÇMAZ SAYYİĞİT'in 7/7377 ve Çanakkale Milletvekili İsmet GÜNEŞHAN"'ın 7/7383 esas numaralı yazılı soru önergeleri incelenmiş olup konuya ilişkin bilgiler Ek'te sunulmuştur.
MillivEğitim Bakanı
T.C. afasay Se Strateji Geliştirme Başkanlığı ÖNERGESİNE İLİŞKİN BİLGİ
Soru önergesinde talep edilen engelli birey sayısı, bireysel desteğe ihtiyaç duyan öğrenci sayısı, eğitim alanında ve taşımalı eğitimde engelli bireylere sağlanan olanaklar ile ilgili | bilgiler, Bakanlığımızın o "https://sgb.meb.gov.tr/www/resmi-istatistikler/icerik/64" internet adresinde yayımlanan 2022-2023 yılı Milli Eğitim Örgün Eğitim İstatistikleri kitabının 1.15 ve 2.8.b tablolarında yer almaktadır.
Fiziksel engelliler için okul binalarında yapılması gereken düzenlemeler, Bakanlığımızın 2009/90 No.lu Genelgesi ile duyurulmuştur.
Genelge gereğince; okul girişlerine rampa yapılması, zemin kaplamalarının kaymayan ve tekerlekli sandalye hareketini güçleştirmeyen malzeme ile kaplanması, birden fazla katlı eğitim yapılarında standartlara uygun engelli asansörü yapılması, dersliklerin eşiksiz ve kot farkı olmaksızın tasarlanması, yazı tahtalarının uygun yüksekliğe asılması, engelliler için tuvalet düzenlenmesi, tören alanlarının fiziksel engelli öğrencilerin ulaşabilirliğini ve hareketini kolaylaştıracak şekilde erişilebilir olması öngörülmüştür.
Bakanlığımıza bağlı kurumlara ait tip projeler 81 İl Valiliği tarafından kullanılmak üzere hazırlanmakta olup güncel mevzuata uygun olarak planlanması, erişilebilirlikle ilgili kriterlerin sağlanması tip projelerdeki öncelikli hedeflerimiz arasında yer almaktadır. Bakanlığımızca yaptırılan tüm tip projelerde ve onaylanan tüm özel projelerde, erişilebilirlikle ilgili kriterler TS 9111 standardına göre düzenlenmekte ve yeni okul inşaatlarında uygulanmaktadır.
Bakanlığımızın 2021/11 No.lu Gayrimenkul Büyük Onarım Genelgesi gereğince, okullarımızda yürütülen büyük onarım ve tadilat işleri kapsamında, engelli erişilebilirliği açısından fiziksel koşulları yetersiz okul binalarında yapılacak iyileştirme çalışmalarına (engelli asansörü, engelli rampası, engelli tuvaleti yapımı) öncelik verilmektedir.
Özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinde özel gereksinimli bireylere 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu'nun "Tanımlar" başlıklı 2'nci maddesinin birinci fıkrasının (k) bendindeki: "Özel eğitim ve rehabilitasyon merkezi: Özel eğitim gerektiren bireylerin konuşma ve dil gelişim güçlüğü, ses bozuklukları, zihinsel, fiziksel, duyusal, sosyal, duygusal veya davranış problemlerini ortadan kaldırmak ya da etkilerini en az seviyeye indirmek, yeteneklerini yeniden en üst seviyeye çıkarmak, temel öz bakım becerilerini ve bağımsız yaşam becerilerini geliştirmek ve topluma uyumlarını sağlamak amacıyla faaliyet gösteren özel öğretim kurumlarını ifade eder." hükmü, Milli Eğitim Bakanlığı Özel Eğitim Kurumları Yönetmeliği'nin "Özel eğitim ve rehabilitasyon merkezinde verilen eğitim hizmetlerinin amacı" başlıklı 5'inci maddesindeki: "(1)/Merkezin amacı, 1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanununda belirtilen Türk Milli Eğitiminin genel amaç ve temel ilkeleri doğrultusunda;
a) Engelli bireylerin Bakanlıkça belirlenmiş destek eğitim programları ile özel yöntem, personel, araç ve gereç kullanarak ilgileri, ihtiyaçları, yetenek ve yeterlilikleri doğrultusunda hayata hazırlanmasını,
b) Toplum içindeki rollerini gerçekleştiren, başkaları ile iyi ilişkiler kurabilen, iş birliği içinde çalışabilen ve çevresine uyum sağlayabilen üretici bireyler olarak yetişmelerini,
c) Dil ve konuşma güçlüğü ile zihinsel, fiziksel, duyusal, sosyal, duygusal ve davranış problemleri olan engelli bireylerin engellilik hâlinin ortadan kaldırılmasını ya da etkilerinin en az seviyeye indirilerek yeteneklerinin en üst seviyeye çıkarılması ve topluma uyumlarının Strateji Geliştirme Başkanlığı sağlanması, temel öz bakım becerilerinin ve bağımsız yaşam becerilerinin geliştirilmesini, sağlamak için destek eğitimi çalışmaları yapmaktır." hükümleri ve ilgili destek eğitim programında belirtilen hedefler doğrultusunda hizmetler sunulmaktadır.
Van ilinde faaliyet gösteren Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezlerinde 5.563'ü erkek, 3.564'ü kadın olmak üzere toplam 9.127 birey eğitim almaktadır.
25.12.2023 tarihinde MEBBİS MEİS Modülünden alınan verilere göre; Van ilinde 175 erkek, 133 kız öğrenci olmak üzere toplam 308 öğrenci evde eğitim hizmetinden yararlanmaktadır.
Bakanlığımız Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğünce hazırlanarak basımı ve üretimi yapılan eğitim araçları ve materyalleri her yıl düzenli olarak özel eğitim öğrencilerimize gönderilmektedir.
Özel eğitim öğrencilerimiz için hazırlanan ve her yıl ücretsiz olarak öğrencilerimize gönderilen eğitim araçlarımızın yanı sıra yardımcı kaynak kitaplarımızda her yıl talep edilmesi halinde öğrencilerimize ücretsiz olarak gönderilmektedir. Bunlar "Ses Temelli Okuyorum Yazıyorum" kitap seti, matematik, hayat bilgisi, fen bilgisi, Türkçe, sosyal bilgiler, din kültürü ve ahlak bilgisi dersleri kazanımlarıyla ilgili uyarlanmış etkinlikler seti ve otizm etkinlik kitabıdır.
OECD tarafından diğer ülkelere örnek gösterilen "ÖzelimEğitimdeyim" mobil uygulaması geliştirilmiştir. Söz konusu uygulama, cep telefonu ve tabletlerde kolaylıkla kullanılabilmektedir.
"EKPSSMEBÖZEL" mobil uygulaması hayata geçirilerek engelli kamu personeli seçme sınavına giren bireylere zengin konu anlatımlarının yanı sıra mobil soru bankası erişimi sağlanmıştır.
Evde eğitim gören özel eğitim ihtiyacı olan öğrencilerimizin eğitim hizmetlerinin kalitesinin artırılması amacıyla taşınabilir eğitim materyalleri hazırlanmıştır. Hafif ve orta ağır düzeyde zihinsel yetersizliği ve otizmi olan, görme, işitme ve bedensel yetersizliği olan bireyler için basılı, mekanik ve dijital materyalleri içinde barındıran bir set olan taşınabilir eğitim materyalleri (EVKİT) evde eğitim hizmeti alan öğrencilerimize ulaştırılmıştır.
İşitme yetersizliği bulunan öğrencilerimizin eğitimine katkı sağlamak amacıyla İÇDEP platformu kurulmuştur. Platform sayesinde işitme yetersizliği olan öğrencilerimize yönelik zengin eğitim içerikleri (sıralama kartları, tek kartlar, aç-kapa kartları vs.) sunulmakta, bu içerikler sayesinde öğrencilere dijital ortamda eğlenceli ve kolay bir şekilde öğrenme alanı yaratmak hedeflenmektedir. İÇDEP platformundan "orgm.meb.gov.tr/icdep" adresi üzerinden ücretsiz olarak yararlanılabilmektedir.
Van ili Edremit ilçesinde 271, Erciş ilçesinde 86, İpekyol ilçesinde 197, Tuşba ilçesinde 167 olmak üzere toplam 721 öğrenci Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğümüne bağlı okullarda eğitim görmektedir.
Van ili Bahçesaray ilçesinde 60, Başkale ilçesinde 204, Çaldıran ilçesinde 237, Çatak ilçesinde 86, Edremit ilçesinde 813, Erciş ilçesinde 986, Gevaş ilçesinde 170, Gürpınar ilçesinde 150, İpekyol ilçesinde 2.203, Muradiye ilçesinde 312, Özalp ilçesinde 230, Saray ilçesinde 55, Tuşba ilçesinde 826 olmak üzere toplam 6.332 öğrenci kaynaştırma eğitimi almaktadır.
Van ilinde 1.031 öğrenci destek eğitim odalarından faydalanmaktadır.
Van ilinde Bakanlığımıza bağlı okul ve kurumlarda işçi statüsünde 50, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu kapsamında 449 olmak üzere toplam 499 engelli personel istihdam edilmektedir.
Strateji Geliştirme Başkanlığı
11.09.2014 tarih ve 29116 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Taşıma Yoluyla Eğitime Erişim Yönetmeliği hükümleri doğrultusunda özel eğitim okul/kurumlarına devam eden öğrenciler ile yaygın eğitim hizmetinden yararlanan özel eğitim kursiyerleri kayıtlı oldukları resmi okul/kurumlara ücretsiz taşınmaktadır.
Ücretsiz taşıma hizmeti verilen özel eğitim ihtiyacı olan öğrenci/kursiyerlerden tekerlekli sandalye kullanan veya yürüme güçlüğü yaşayanlarda hizmet verecek servis araçlarında liftli donanım, standartlara uygun seyyar rampa ve ihtiyaç duyulacak diğer teknik özellikler aranmakta olup engel durumuna uygun araçlar ile taşıma hizmeti sağlanmaktadır.
Van Valiliğince konuya ilişkin olarak:
İlde engellilerin sorunlarına yönelik 2022 yılında tüm paydaşların katılımıyla bir değerlendirme çalıştayının yapıldığı, hazırlanan "Özel Eğitim Van" projesinin hem engellilere hem de veli ve öğretmenlere yönelik aylık olarak takvimlendirildiği, özel gereksinimli bireylere yönelik toplum ve sosyal çevre kaynaklı sorunları en aza indirmek amacıyla tüm okullarda öğrenci-öğretmen-veli farkındalık çalışmaları ile sosyal-kültürel ve sportif aktivitelerin planlandığı ve proje çalışmalarının devam ettiği, halk eğitimi merkezlerinde sertifikalı işaret dili eğitimi için 5 kursun açıldığı, bu kurslarda 75 kursiyerin bulunduğu ve 24 kişinin ise bu kurslardan sertifika aldığı,
"Çözüm Sende" adı altında Van ilinde bir düğün salonunda düzenlenen etkinlikle Van İl Milli Eğitim Müdürlüğünün herhangi bir ilgisinin bulunmadığı, belirtilmiştir.