MESEM aracılığıyla çalıştırılan öğrencilere ve bunların uğradığı iş kazalarına ilişkin
Kaynak göster
Sevda Karaca Demir (EMEP), 11 Ocak 2024 tarihinde 7/8231 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Millî Eğitim Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 60 gün sonra, 11 Mart 2024).
Sevda Karaca Demir (EMEP, Gaziantep). “MESEM aracılığıyla çalıştırılan öğrencilere ve bunların uğradığı iş kazalarına ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/8231, 11 Ocak 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-8231-mesem-araciligiyla-calistirilan-ogrencilere-ve-bunlarin-ugradigi-is-kazalarina-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/4677985e-607a-43ff-8519-018cfc88bb5e
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bakanlığa iletildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 60 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 59 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Milli Eğitim Bakanı Yusuf Tekin tarafından Anayasanın 98, TBMM İç Tüzüğü'nün 96 ve 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.
Bakanlığınıza bağlı Mesleki Eğitim Merkezleri (MESEM) kapsamında çalıştırılan 10. sınıf öğrencisi Ömer Çakar, klima montajı için götürüldüğü Diyarbakır Oto Galericiler sitesinde iş güvenliği tedbiri alınmaksızın çalıştırılması nedeniyle çatı katından düşerek 27 Aralık 2023 günü yaşamını yitirdi. Yine MESEM kapsamında çalıştırılan 11. sınıf öğrencisi Zekai Dikici de Manisa'nın Alaşehir ilçesinde, çalıştığı inşaatta 5'inci katından düşerek 25 Eylül 2023 günü yaşamını yitirmişti.
MESEM-"ler; çocukların bedava iş gücü olarak kullanılarak kamu kaynaklarının sermayedarlara aktarılmasının bir yolu olması başta olmak üzere yine sermayeye iş güvenliksiz, kuralsız, güvencesiz eleman yetiştirme alanları yaratılması gibi pek çok sorun barındırmaktadır. Meslek lisesi öğrencilerinin staj uygulamalarının işverenin insafına bırakıldığı uygulamaların yarattığı en büyük sorunsa yukarıda örnekleri verilen can kayıpları, kazalar ve meslek hastalıklarıdır.
Bu bağlamda;
SORULAR
MESEM"lerin açıldığı günden bugüne kadar MESEM aracılığıyla çalıştırılan kaç öğrenci iş kazası sonucu hayatını kaybetmiştir? Yaş ve cinsiyet dağılımı nasıldır? Bu olaylar hangi sektörlerde yaşanmıştır?
MESEM"lerin açıldığı günden bugüne kadar MESEM aracılığıyla çalıştırılan kaç öğrenci iş kazası sonucu yaralanmıştır? Yaş ve cinsiyet dağılımı nasıldır? Bu olaylar hangi sektörlerde yaşanmıştır?
MESEM"lerin açıldığı günden bugüne kadar MESEM aracılığıyla çalıştırılan kaç öğrenci meslek hastalığına yakalanmıştır? Yaş ve cinsiyet dağılımı nasıldır? Bu olaylar
• hangi sektörlerde yaşanmıştır?
MESEM"ler aracılığıyla çalıştırılan öğrencilerin işyerlerinde ölümlü ve yaralamalı iş kazalarına uğramaları halinde işverenin hukuki ve adli sorumluluğunun kapsamı nedir? Yaşanan iş kazalarından sonra haklarında dava açılan ve cezalandırılan işveren sayısı kaçtır?
İş kazalarının gerçekleştiği işyerlerine bu kazalardan sonra öğrenci gönderilmeye devam edilmekte midir?
Öğrencilerin çalıştırıldıkları işyerlerinde işçi sağlığı ve güvenliğine ilişkin denetimler nasıl sağlanmaktadır? Servis, bakım, montaj gibi sabit işyerinde çalışmayan öğrencilerin denetimleri nasıl sağlanmaktadır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Yusuf Tekin, Milli Eğitim Bakanı ·
b) 17.01.2024 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1363141 sayılı yazınız.
c) 22.01.2024 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1363964 sayılı yazınız.
Bakanlığımıza İlgi (a-b-c)'de kayıtlı yazıyla iletilen İzmir Milletvekili İbrahim AKIN'ın 7/8110, Zonguldak Milletvekili Deniz YAVUZYILMAZ"ın 7/8230, Gaziantep Milletvekili Sevda KARACA'nın 7/8231 ve Adıyaman Milletvekili Abdurrahman TUTDERE'nin 7/8365 esas numaralı yazılı soru önergeleri incelenmiş olup konuya ilişkin bilgiler Ek'te sunulmuştur.
Strateji Geliştirme Başkanlığı YAZILI SORU ÖNERGESİNE İLİŞKİN BİLGİ
3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu'nun "Aday çırak ve çırakların statüleri" başlıklı Ilinci maddesinde: "Aday çırak ve çırak; öğrenci statüsünde olup, öğrencilik haklarından yararlanır. Bunlar işyerinde çalışan işçi sayısına dahil edilmezler" hükmü yer almaktadır.
3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu ve Milli Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği hükümlerine göre çırak almak için işyerinde usta öğretici bulunması şarttır.
Mesleki eğitim merkezi (çıraklık) programı öğrencileri, usta öğretici gözetiminde ve bir program dâhilinde işletmede beceri eğitimi alırlar.
Öğrencilerin işletmede aldıkları beceri eğitimleri, Milli Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği'nin "Koordinatör öğretmen görevlendirilmesi" başlıklı 88'inci maddesi kapsamında görevlendirilen koordinatör öğretmenler tarafından düzenli olarak kontrol edilmektedir. 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu hükümlerine göre; mesleki eğitim merkezi (çıraklık) programı öğrencilerinin iş kazası ve meslek hastalığı ile hastalık sigortası primleri Bakanlığımız tarafından ödenmektedir.
Öğrencinin işletmede bulunduğu süre içinde tüm sorumluluk işletme yetkilisinde olup 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu'nun "Ücret ve Sosyal Güvenlik" başlıklı 25'inci maddesinde: "Aday çırak, çırak ve öğrencinin eğitimi sırasında işyerinin kusuru halinde meydana gelecek iş kazaları ve meslek hastalıklarından işveren sorumludur." hükmü yer almaktadır. 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'nun "Kapsam ve istisnalar" başlıklı 2'nci maddesinde de: "Bu Kanun; kamu ve özel sektöre ait bütün işlere ve işyerlerine, bu işyerlerinin işverenleri ile işveren vekillerine, çırak ve stajyerler de dâhil olmak üzere tüm çalışanlarına faaliyet konularına bakılmaksızın uygulanır." hükmü yer almaktadır.
3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu'nun "Denetleme ve ceza" başlıklı 41'inci maddesinde: "Bu Kanun hükümlerine göre Bakanlığa bağlı eğitim kurumlarının dışında kamu ve özel kurum ve kuruluşlarında yapılan aday çırak, çırak ve kalfaların eğitimi ile işletmelerde yapılan mesleki eğitim, öğrencilerin bu eğitiminden sorumlu işletmelerin bağlı olduğu oda veya birliklerin temsilcilerinin katılımı ile Bakanlıkça; iş ortamı, sosyal güvenlik, iş güvenliği ve sağlık şartları bakımından ise Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca denetlenir. Denetimle ilgili raporlar valiliğe verilir. Raporlarda belirtilen hususlar valilikçe değerlendirilir ve gereği yapılır." hükmü yer almakta olup yükümlülüklerini yerine getirmeyen işletmelere para cezası, meslekten men cezası veya kapatma cezası verilebilmektedir. Bununla birlikte, koordinatör öğretmenlerin işletme kontrolleri sırasında gördükleri uygunsuzluk nedeniyle okul müdürlüğü tarafından veya öğrenci velisi tarafından sözleşme tek taraflı olarak feshedilebilmektedir.
Mesleki eğitim merkezi programının işletmeler ile kurulmuş olan organik bağı ve iş birliği neticesinde öğrencilerin mesleki bilgi, beceri ve yetkinliklerinin gelişmesine büyük ölçüde olumlu etkisi olduğu değerlendirilmektedir. Bakanlığımızın ilgili sektör temsilcileriyle yapmış olduğu paylaşımlarda, mesleki eğitim merkezi programının bireylerin meslek edinmeleri ve istihdamları bakımından yararlı bir program olduğuna ilişkin dönütler alınmaktadır Mesleki eğitim merkezlerinde, bu okul türüne ilişkin ilk yasal düzenlemenin yapıldığı 1977 yılından bugüne 10 milyondan fazla kişi eğitim almış 2016 yılından bugüne ise yaklaşık bir milyon kişi mezun olmuş ve farklı sektörlerde istihdam edilmiştir. Strateji Geliştirme Başkanlığı
2018 yılından 23.01.2024 tarihine kadar 1.146 MESEM öğrencisi iş kazası geçirmiş, 6 MESEM öğrencisi ise hayatını kaybetmiştir. Meslek hastalığına yakalanan MESEM öğrencisi bulunmamaktadır.