Besilik hayvan ithalatına ilişkin
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bakanlığa iletildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 260 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 256 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıda sorularımın Tarım ve Orman Bakanı İbrahim YUMAKLI tarafından Anayasa'nın 98. ve TBMM İç Tüzüğü'nün 96. ve 99, Maddeleri gereğince yazılı olarak yanıtlanmasını saygılarımla arz ederim.
Ahmet ŞIK İstanbul Milletvekili
Tüm dünyada tarımsal üretimin önemi her geçen gün artarken, ülkemizde ise üretim maliyetleri katlanarak artan çiftçiler için üretim sürdürülemez bir hal almıştır. Bunun son örneğini geçtiğimiz haftalarda açıklanan 600 bin baş besilik sığır ithalatı kararında ve Ulusal Süt Konseyi tarafından açıklanan 13,5 TL'lik referans süt fiyatında görmek mümkündür. Litresi marketlerde 40 TL'yi bulan sütü üreten çiftçiye ise 13,5 TL."lik fiyat verilmiştir.
Gerekçenin tamamını göster (3 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Bunun yanında hayvancılıkta küçük işletmelerin korunmasının kritik öneme sahip olduğu uluslararası birçok kurum tarafından çeşitli araştırmalar ve raporlar ile kabul edilmektedir. Birleşmiş Milletlerin (BM) 57 farklı ülkede, 1000 değişik noktada ve 5 yıl süren araştırmasının 4600 sayfalık sonuç raporu göstermiştir ki; küçük işletmelerin endüstriyel tarıma göre verimliliği bazı ürünlerde başa baş, bazılarında 9030, bazılarında "0170'den daha verimli olmaktadır. Hatta bu rapor sonrası BM 2011 yılını "Küçük İşletmeler Yılı" olarak ilan etmiş ve endüstriyel tarımın dünyayı açlığa ve kıtlığa götürdüğünü istatistikler ile açıklamıştır. Hayvan ve hayvansal ürün ihracatının aynı zamanda birçok hastalığın ülkemize taşınması riskini barındırdığı da herkes tarafından bilinmektedir.
Bakanlığınız tüm bu gerekçeleri göz ardı ederek geçtiğimiz günlerde 2024 yılı için 600 bin baş besilik hayvan ithalatı yapılacağını açıklamıştır. 2010 yılından beri toplamda 11 milyar ABD Dolarını bulan ve kırmızı et fiyatları gerekçe gösterilerek yapılan ithalatlar soruna çözüm olmadığı gibi her ithalat kararı ülkemizdeki hayvancılık faaliyetlerine ve çiftçilerimize zarar vermektedir.
Bu bağlamda;
SORULAR
Bakanlığınızca ithalatın payını azaltacak şekilde kısa ve uzun vadeli hayvansal ve bitkisel gıda üretimi planlaması yapılmakta mıdır? Bu planlamaların detayları kamuoyu ile paylaşılacak mıdır?
TÜİK verilerine göre son 5 yıldır sığır sayısı neredeyse hiç artmamış, 2021 ve en son veri bulunan 2022 yılında ise azalmıştır. 2022 yılındaki kayıp 90 6'yı bulmuştur. Bakanlığınız sığır sayısındaki bu azalışı nasıl açıklamaktadır?
Bakanlığınız tarafından 600 bin baş besilik sığır ithalatına yönelik hazırlanan "Besilik Sığır İthalatı Uygulama Talimatı" nın 4. Maddesi gereği besi hayvanı kapasitesi 200 baş ve üzerinde olan işletmelere 450 bin baş, 200 başın altındaki işletmelere ise 150 bin baş ithalat izninin verilecek olması desteklenmesi gereken küçük işletmeler için yeni bir sorun oluşturmayacak mıdır?
Aynı talimatın 5.Maddesinde 200 baş ve üzerindeki işletmelerin başvuruları İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüklerine, 6. Maddesinde ise 200 baş altındaki işletmelerin başvurularını Türkiye Kırmızı Et Üreticileri Merkez Birliği'ne yapacakları ifade edilmektedir. Bu farklılığın nedeni nedir?
Aynı talimatın 9. Maddesinde ise, fiili ithalat işlemleri tamamlanıp millileşinceye kadar hayvanlarda görülen her türlü hastalık, mecburi kesim veya ölüm durumunda idari ve mali tüm sorumluluğun yetiştiriciye ait olacağı belirtilmektedir. İthalatın Et ve Süt Kurumu tarafından yapılacağı belirtilmişken, yetiştiricinin sorumluluğunun bulunmadığı bir aşamada bu sorumluluk neden üreticiye yüklenmektedir?
Uluslararası kabul görmüş süt-yem paritesi 1,5 litre olarak ifade edilmektedir. Yani süt üreticisin üretimini ekonomik olarak sürdürebilmesi için satmış olduğu | litre süt karşılığında en az 1,5 kg yem alabilmesi beklenmektedir. Bu genel kabule göre Ulusal Süt Konseyi tarafından açıklanan 13,5 TL'lik bir litre süt ile çiftçiler kaç kg yem alabilmektedir ve 1,5 olması gereken parite kaçtır?
Yurttaşların ve üreticilerin sorunlarının kalıcı çözümü için Bakanlığınızca herhangi bir adım atılacak mıdır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)İbrahim Yumaklı, Tarım ve Orman Bakanı ·
Hayvancılıkta sürdürülebilirliğin sağlanması, geliştirilmesi, verimliliğin artırılması, üreticinin korunması, hayvansal ürün piyasalarında istikrarın sağlanarak tüketicinin yeterli ve sağlıklı gıdaya erişimi sağlamak Bakanlığımızın öncelikleri arasında yer almaktadır.
8760 sayılı 2024-2026 Yıllarında Yapılacak Hayvancılık Desteklemelerine İlişkin Cumhurbaşkanı Kararı kapsamında hayvansal üretim, su ürünleri üretimi, tarımsal araştırma ve geliştirmenin desteklenmesine ilişkin hususlar düzenlenmiştir.
Küçük aile işletmelerinin, kadın ve genç çiftçilerin, Bakanlığımızca belirlenen et ve süt üretim havzalarında hayvancılık yapanların ve ari işletmelerin önceliklendirildiği Bakanlığımızca oluşturulan yeni destekleme modeli ile yetiştiricilere, besilik erkek sığır, hastalıktan ari işletme, onaylı süt çiftliği, atık ve sözleşmeli besicilik konularında destekleme ödemeleri yapılmaktadır.
Bakanlığımızca hazırlanan Hayvansal Üretimin Planlanması kapsamında; hayvansal üretim, maliyet, kapasite ve pazarlama imkanları doğrultusunda planlanarak, doğal kaynakların da korunduğu yeni bir üretim modeli oluşturulmaktadır.
Tarımda sözleşmeli üretimin yaygınlaştırılması sağlanacaktır. Sözleşmeli üretim ile izlenebilir, öngörülebilir, sürdürülebilir üretiminin ve arz güvenliğinin sağlanması, üreticilerin gelirinin artırılması, girdi ve finansman kaynağı oluşturması, fiyat dalgalanmalarına karşı korunması ve alım garantisine kavuşması, alıcılar için de sürdürülebilir hammadde temini sağlanması hedeflenmektedir.
Hayvancılıkta temel amacımız verimli, kaliteli, sağlıklı üretimi artırmaktır. Bu amaçla, Hayvansal Üretimin Planlanması Kararı alınmış olup 06.06.2024 tarihinde 3 yıllık olarak üretim planlaması uygulanmaya başlanmıştır.
Bu kapsamda ilk önce; Kaliteli, sağlıklı, yeterli hayvansal gıda arzının sağlanması amacıyla, stratejik öneme haiz kırmızı et, beyaz et, süt ve yumurtanın nerede ne kadar üretileceğine dair üretim modelleri oluşturulmuştur.
Hayvansal üretim planlanırken;
Değişen iklim koşulları ve yağış rejimi nedeniyle oluşan 11 ilimizdeki 52 ilçenin tarımsal yer altı su kısıtı bölgesi olması, Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli (IPCC) tarafından ülkemizi de içine alan Akdeniz havzasındaki çölleşme riski nedeniyle suyu merkeze alan bir yaklaşımla, e Hayvancılığın en önemli ihtiyaç maddesi olan yem üretimi, e Meravarlığı ve botanik yapısı, e Üretilen ürünün işlenmesi ile iç ve dış piyasalardaki pazarlama durumu değerlendirilmiştir.
Bütün bu unsurlar dikkate alınarak; e Kırmızı et üretiminin planlanmasında besilik materyal temininin sağlanabilmesi, e Süt üretiminde oluşan yoğun bölge ve su kısıtı bölgelere alternatif bölge oluşturulması, e Kanatlı eti üretiminde kümeleşmeden kaynaklı yoğunluğun azaltılması, aktif kesimhane kapasitelerinin değerlendirilmesi ve Ortadoğu pazarlarının daha etkin kullanımı amacıyla süt, besilik materyal ve kanatlı eti üretim bölgeleri oluşturulmuştur. Strateji Geliştirme Başkanlığı
Üretim planlaması ile üreticilerimize planlama bölgelerinde ilave destek, bu bölgelerde üretim yapacak mevcut işletmelerimize ve yeni yatırımcılarımıza Ziraat Bankası A.Ş. tarafından tarımsal kredilerde ilave 9020 faiz indirimi ve Bakanlığımız tarafından yeni yatırımlara destek sağlanacaktır.
Ülkemizde 200 baş altında besi kapasitesine sahip olan işletmeler sütçülük ve besiciliğin beraber yapıldığı kombine işletmeler olduğundan besi materyali ihtiyaçlarının bir kısmını işletmelerine doğan erkek buzağılardan karşılamaktadır. 200 baş üzeri kapasiteye sahip besi işletmeleri ise sadece besicilik yapılan işletmeler olduğundan besi materyali ihtiyacının tamamına yakını işletme dışından karşılamaktadır. Bu nedenle, Besilik Sığır İthalatı Uygulama Talimatı'nın 4'üncü maddesinde böyle bir ayrıma gidilmiştir.
Ülkemizde 200 baş altında besi kapasitesine sahip olan işletmeler sütçülük ve besiciliğin beraber yapıldığı kombine işletmeler olduğundan yetiştiricilerin çiftlik faaliyetleri daha yoğun geçmektedir. Bu yetiştiricilerin ithalat işlemlerinin birlikler tarafından takip edilmesi yetiştiricilerin işlerini kolaylaştıracak ve örgütlenmeyi geliştirecektir.
İthal edilen besilik sığırlarda millileşme işlemi tamamlana kadar ortaya çıkacak her türlü hastalık, mecburi kesim veya ölüm durumlarında idari ve mali sorumluluğun yetiştiriciye ait olması durumu, Et ve Süt Kurumu tarafından yapılan sözleşmeler ile düzenlenerek yetiştiricilerin bu konuda mağduriyeti giderilmiştir.
Çiğ sütün tavsiye fiyatı Ulusal Süt Konseyince belirlenmekte ve ilan edilmektedir. Konseyin yapısında üretici, sanayici ve STK temsilcileri yer almaktadır.
19-21 Ocak 2024 tarihinde Ulusal Süt Çalıştayı düzenlenmiş olup çalıştayda tüm tarafların kabul edeceği 3 ayda bir maliyetin hesaplanması kararı alınmıştır.
Bu kapsamda Ulusal Süt Konseyi tarafından 9 Ağustos 2024 tarihinde yapılan yönetim kurulu toplantısında; Nisan ayında çiğ süt tavsiye fiyatı ile ilgili alınan karar gözden geçirilmiştir ve mevcut piyasa şartları ve maliyetler dikkate alınarak yapılan değerlendirmede güncel çiğ süt tavsiye fiyatının devamına karar verilmiştir.
Ulusal Süt Konseyi tarafından alınan karar tavsiye niteliğinde olup serbest piyasa şartlarında sütün yağı, proteini kuru maddesi ve diğer kalite kriterlerine göre 14,65 TI./It fiyatın üzerinde de fiyatlanabilmektedir.
Çiğ sütün alım satımına ilişkin üreticinin gerek üyesi/ortağı olduğu kooperatif/birlik kanalıyla, gerekse şahıs olarak çiğ sütü satmış olduğu işleme tesisleri ile karşılıklı satış/tedarik sözleşmesi düzenleyerek süt fiyatını belirleme imkânı bulunmaktadır. Çiğ süt üretim maliyetleri işletmeden işletmeye, mevsimlere işletmenin büyüklüğüne, işletmenin bulunduğu bölge/il/lilçeye ve kaba yem üretimi gerçekleştirip gerçekleştirmediği gibi birçok parametreye göre değişiklik göstermektedir.
Bakanlığımızca sürdürülebilirliğin devamı için; çiğ süt üretim maliyetleri, çiğ süt fiyatları, üretim miktarı arz talep dengesi yakından titizlikle takip edilmektedir.
2023 yılında süt üreticilerimize ürettikleri yaklaşık 10 milyon ton çiğ süt için 4 milyar 700 milyon TL destek primi ödenmiştir.
2024 yılı itibarıyla çiğ süt desteği Ocak-Şubat-Mart dönemi kapsamında destekleme ödemesi üreticilerimize yapılmış olup üretici örgütleri üzerinden pazarlanan soğutulmuş çiğ inek sütü için 0,50 LitreTL ödeme yapılmıştır. İlerleyen dönemde ödenecek prim miktarı Bakanlığımızca piyasa şartları göz önüne alınarak belirlenecektir.
Strateji Geliştirme Başkanlığı
ESK tarafında çiğ süt fiyatlarının Ulusal Süt Konseyi tarafından belirlenen tavsiye fiyatın altına inmesini engellemek ve sektörde oluşan arz fazlası sütü değerlendirmek amacıyla yapılan çiğ süt regülasyonu kapsamında 2016-2023 yıllarında piyasadan toplanan yaklaşık 1,2 milyon ton arz fazlası çiğ sütten 98 bin ton yağsız süt tozu üretilerek üreticilerimize 1,3 milyar TL ödeme yapılmıştır. Ayrıca 2024 yılında yaklaşık 24.000 ton çiğ sütten üretilen yaklaşık 2.000 ton yağsız süt tozu üretilmiş olup piyasa ihtiyaçları ve üreticilerin desteklenmesi doğrultusunda çiğ süt regülasyon faaliyetlerine devam edilmektedir.
2025 yılında uygulanmaya başlanacak yeni destekleme modeli ile çiğ süt desteğinde temel desteklerin yanında; kaliteli çiğ süt üretimin artırılması, spekülatif piyasa hareketliliğinin önlenmesi, hayvancılık işletmelerinin gençleştirilmesi, kadınların üretimde aktif rol oynaması, belirlenen üretim bölgelerinde üretim planlamasının teşvik edilmesi amacıyla, kadın üreticilerimize/genç üreticilerimize kalite kriterlerini sağlayan üreticilerimize ve özellikle ari işletmelerden elde edilen çiğ süte ilave destek primi ödenecektir.
Sözleşmeli Üretim Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik kapsamında tip sözleşmeler (https://Wwww.tarimorman.gov.tr/HAYGEM/Link/55/Hayvansal-Üretim-Tip-Sözleşmeleri) yayımlanmış olup üreticiler veya ortağı/üyesi olduğu tarımsal amaçlı örgütler tarafından üretmiş olduğu sütlerle ilgili olarak sözleşme zorunluluğu gelmiştir.
Söz konusu sözleşmelerde fiyat; e Ulusal Süt Konseyinin, Gıda ve Tarımsal Ürün Piyasaları İzleme ve Değerlendirme Komitesi'nin görüşünü alarak ilan ettiği tavsiye fiyatına göre, e Kaliteye, içeriğe ve miktara göre, " Pariteye göre, " Pazarlıkla belirlenebilmektedir.
İbrahim YUMAKLIBakan