Aydın'da bulunan JES'lerin çevreye etkilerine ilişkin
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bakanlığa iletildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 38 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 28 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı tarafından Anayasanın 98. ve TBMM içtüzüğünün 96. Maddelerine göre yazılı olarak yanıtlandırılmasını dilerim. 08.02.2024 vale Su; tarımsal faaliyetleri etkileyen en önemli faktördür. Küresel ısınma ve iklim değişikliği ile birlikte tüm ülke genelinde düzenli yağışlar azalırken haliyle barajların su doluluk oranları da düşmüştür. Dolayısıyla tarımda sıkça artezyen kuyularından çekilen yer altı suları kullanılmaktadır.
Aydın'da Jeotermal Santrallerin ağır metalleriyle kirlenen yerüstü ve yeraltı suları ve bu sularla sulanan topraklarda yetişen tarımsal ürünleri tüketen insanlar ciddi sağlık problemleri ile karşı karşıyadır. Aydın'daki JES ve JES kuyularının çoğunluğu ya yerleşim yerlerine yakın ya da yerleşim yerlerinin tam içindedir. Aydın'da Buharkent ve Söke arasında 40 kadar JES, 1000 kadar da JES kuyusu bulunmaktadır.
Jeotermal sular açısından zengin olan Alangüllü ve Hıdırbeyli'de JES"lere 300-400 metre mesafe uzaklıktaki incir ve zeytin bahçelerinin içinde bulunan ve sulamada kullanılan artezyen kuyularından su numuneleri alınmıştır.
Bu Bağlamda;
SORULAR
Alangüllü ve Hıdırbeyli"de artezyen kuyularından en son ne zaman su numunesi alınmış ve ölçüm yapılmıştır? Yapılan ölçümler neticesinde demir, alüminyum, arsenik ve kurşun değerleri nasıl çıkmıştır? Değerler yüksek çıktıysa bakanlık olarak tarım alanlarının bu sularla sulanmaması için hangi önlemleri aldınız?
Germencik'te JES'lere ait kuyulardan çıkan akışkanların sulama sularına karışmaması için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ile birlikte yaptığınız çalışmalar ve aldığınız önlemler nelerdir? Akışkanların tarımsal sulamada kullanılan sulara karıştığı yönündeki iddiaların araştırılması için diğer bakanlıklarla görüştünüz mü?
Küresel ısınma ve iklim değişikliğinin etkileri ve barajların doluluk oranları ve JES"lerin yeraltı ve yerüstü sularına verdiği etkiler biliniyorken bakanlık olarak tarımsal sulamanın önemine dikkat çeken ve her bir damla suyun korunması adına hangi çalışmaları yapmaktasınız?
Jeotermaller nedeniyle Aydın'da tarım alanlarında ve tarımsal sulamada yaşanan sorunların çözümü için Bakanlığınızın öngördüğü stratejiler, hedefler ve planlamalar nelerdir?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)İbrahim Yumaklı, Tarım ve Orman Bakanı ·
Belirtilen bölgede kurak ve yağışlı dönem olmak üzere her yıl, yılda 2 kez olmak üzere periyodik olarak yer altı suyu kalite izleme çalışması yapılmaktadır. Demir, alüminyum, arsenik ve kurşun değerlerinde yağışlara bağlı olarak değişimler gözlenebilmektedir. İlgili alanda jeotermal faaliyet başlamadan önceki yıllarda da belirtilen parametreler jeolojik ortam özelliklerine göre değişiklik göstermektedir. Önlem olarak bu tür alanlarda yer altı suyu tahsisi yapılmamaktadır.
Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğümüz (DSİ) tarafından sulama amacı ile inşa edilen baraj ve göletler ile bu tesislerde depolanan suların tarım arazilerine ulaştırılması amacıyla inşa edilen sulama kanallarına herhangi bir akışkanın deşarjına müsaade edilmemektedir. Ancak; tesislerimize kaçak deşarjların olması ve tespiti durumunda, diğer kurumlarla koordineli olarak ilgili kanun ve yönetmelik hükümleri çerçevesinde yasal işlemler yapılmakta ve gerekli tedbirler alınmaktadır.
Sulama suyu ihtiyacının sürdürülebilir şekilde temini için tarımsal sulamada verimliliğin sağlanması son derece önemlidir. 03.05.2023 tarihli ve 32180 sayılı Resmi Gazete ile 2023/9 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi olarak ilan edilen "Değişen İklime Uyum Çerçevesinde Su Verimliliği Strateji Belgesi ve Eylem Planı (2023-2033)" kapsamında tarımsal su kullanım verimliliğini artıran uygulamaların yaygınlaştırılmasıyla sulama randımanının 2030 yılına kadar 9060, 2090 yılına kadar "065 seviyesine yükseltilmesi hedeflenmekte olup tarımsal su verimliliği konusunda 10 adet ulusal strateji ve "Tarımsal Su Verimliliği Eylem Planı"nda önümüzdeki 10 yıl için takvimlendirilmiş 26 adet eylem yer almaktadır.
Bölgenin su varlığına uygun tarım planlaması yapılması ve ürün deseni belirlenmesi, kapalı sistemlerle suyun iletilmesi ve dağıtılması, verimli ve modem yöntemlerle sulama yapılması, yağmur suyu ve kullanılmış suların yeniden tarımda kullanılması, su verimliliğinin destekleyen çevre dostu iyi tarım uygulamalarının yaygınlaştırılması tarımsal sulama verimliliğini artıran uygulamaların başında gelmektedir.
Söz konusu çalışmaların ve tarımsal sulamada verimlilik tedbirlerinin ülkemiz çapında yaygınlaştırılması için rehberler, afişler, billboard ve benzeri bilgilendirici ve kamuoyu farkındalığını destekleyici çalışmalar yapılmış ve su verimliliği resmi internet adresi olan www.suverimliligi.gov.tr adresinde yayımlanmıştır.
Ayrıca; tarımda kullanılan suyun etkin kullanımı için Bakanlığımızca 2007 yılından beri modem basınçlı sulama sistemlerine 9050 hibe desteği verilmektedir.
Yer üstü ve yer altı sularının bütüncül bir yaklaşımla korunması ve planlanması maksadıyla nehir havza yönetim planlarının hazırlanması ve uygulanmasına yönelik usul ve esasları içeren; "Havza Yönetim Planlarının Hazırlanması, Uygulanması ve Takibi Yönetmeliği" 17.10.2012 tarihli ve 28444 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Söz konusu Yönetmelik hükümlerince Bakanlığımızca, su kaynaklarının korunması, iyileştirilmesi ve sürdürülebilir o kullanımının sağlanması maksadıyla nehir havza yönetim planları hazırlanmaktadır.
2014-2018 yılları arasında yürütülen "Havza Koruma Eylem Planlarının Nehir Havza Yönetim Planlarına Dönüştürülmesi AB Teknik Destek Projesi" kapsamında "Büyük Menderes Nehir Havza Yönetim Planı (NHYP)" hazırlanmıştır. Söz konusu nehir havza yönetim planı kapsamında her bir su kütlesi üzerindeki baskı ve etkiler tespit edilmiş; ayrıca su durumlarını ortaya koyabilmek maksadıyla izleme çalışmaları gerçekleştirilmiştir. Tüm bu veriler ışığında TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı su kütlelerinin iyi su durumuna ulaşabilmesi maksadıyla ilgili kurum/kuruluş/tesislerce alınması gereken tedbirler belirlenmiştir. Söz konusu tedbir başlıklarından bir tanesi olan jeotermal deşarjlarda; "Su Kirliliği ve Kontrolü Yönetmeliği" hükümlerine de uygun olarak ilgili tesislerin reenjeksiyon yapması veya yeni atık su arıtma tesisleri (AAT) kurulumu gerçekleştirmesine ilişkin tedbirlere yer verilmiştir.
İbrahim YUMAKLIBakan