Erzincan'ın İliç ilçesinde faaliyet gösteren maden şirketinin ruhsatına ve yapılan denetimlere ilişkin
Kaynak göster
Müzeyyen Şevkin (CHP), 21 Şubat 2024 tarihinde 7/9807 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 40 gün sonra, 1 Nisan 2024).
Müzeyyen Şevkin (CHP, Adana). “Erzincan'ın İliç ilçesinde faaliyet gösteren maden şirketinin ruhsatına ve yapılan denetimlere ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/9807, 21 Şubat 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-9807-erzincan-in-ilic-ilcesinde-faaliyet-gosteren-maden-sirketinin-ruhsatina-ve-yapilan-denetim (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/18c14ac9-2605-4577-81d4-018dcb9a3f2a
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bakanlığa iletildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 40 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 33 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Sayın Alparslan Bayraktar tarafından yazılı olarak yanıtlandırılmasını saygılarımla arz ederim.
Dr: Müzeyyen ŞEVKİN CHP/Adana Milletvekili
Erzincan İliç'te, 2008 yılından bu yana işletilmekte olan Çöpler altın madeni işletmesinde 13.02.2024 tarihinde "akma duyarsızlığı" sonucu meydana gelen çamur akması sonucu, çamur molozu altında kalan dokuz işçi için arama çalışmalarının sürdüğü bilinmektedir. Mevsimsel koşullar ve yığın liçindeki stabilite sorunları nedeniyle risk artmış ve arama kurtarma ekiplerinin işi daha da zorlaşmıştır. Çamur molozu altında kalan maden emekçilerine ulaşabilmek için hangi tür yöntemlerile arama çalışmaları yürütülmektedir?
Gerekçenin tamamını göster (4 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Erzincan İliç Çöpler Altın madeni işletmesinde olduğu gibi Türkiye'de uluslararası norm ve standartlara aykırı bir şekilde, yoğun bir madencilik faaliyetine devam edildiği görülmektedir. Madencilikte en büyük sorunlardan biri de "Arama ve İşletme Proje ve Raporlarıdır". Raporların ve projelerin gelişigüzel uzman olmayan, ilgili meslek örgütlerine üyeliği dahi bile bulunmayan kişi ve kuruluşlar tarafından hazırlandığı, yeterli inceleme ve değerlendirme yapılmadan onay verildiği ve sıklıkla madencilikte yaşanan ölümlü kazalara ve üretim kayıplarına neden olduğu bilinmektedir.
Altın madeninin bulunduğu Erzincan, deprem kuşağı üzerindedir. Ayrıca İliç'te bulunan maden işletme sahasının ortasından geçen aktif fay segmentinin bulunduğu, bunun büyük bir deprem üretme potansiyeline sahip olduğu konusunda bazı meslek örgütleri ile bilim insanları tarafından ifade edilmektedir. Basit bir pasayı sağlıklı bir şekilde depolayamayıp dokuz insanın belki canına mal olacak bir tedbirsizliği yaparken, /ve üstü büyüklüğündeki bir depremde siyanürlü kimyasallar ve ağır metallerce zenginleşmiş yığın liçi veya atık depolama barajlarının yıkılması durumunda derelere, yeraltı ve yüzey sularına, Karasu Nehri'ne ve oradan da bütün Fırat nehri havzasına gidecek bir zehirlenmenin önüne geçilemeyeceği açıktır.
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı'nın maden arama ve işletme ruhsatlarını verdiği ve bu işletmelere ait arama ve işletme projeleri ile uygulama sonuçlarını kamu adına dentlediği bilinmektedir.
Bu kapsamda;
SORULAR
Türkiye'de 2000 yılından önergenin yanıtlandığı tarihe kadar kaç adet madene ruhsat verilmiştir? Çeşitlerine göre açıklar mısınız?
Türkiye'de ruhsatlı kaç adet maden sahası bulunmaktadır? Ruhsatsız çalışan maden ocakları var mıdır? Varsa önlem için ne gibi tedbirler alınmaktadır? Cezai müeyyideleri nelerdir?
Son 24 yılda ruhsat verilen madenler hangi illerdedir?
Anagold Madencilik Sanayi ve Ticaret AŞ'ye ait Erzincan İliç'teki Çöpler Altın Madeni'ne ait ruhsat ne zaman verilmiştir? Son yaşanan vahim olaydan sonra şirketin ruhsatının iptal edildiği doğru mudur?
Bakanlığınız, tüm uyarılara rağmen Erzincan İliç Çöpler Altın Madeni sahasında büyük bir çevre felaketine neden olacak şekilde faaliyetlerine devam eden Anagold Madencilik firması ile ilgili bugüne kadar idari bir inceleme yapmış mıdır, yapmış ise incelemenin sonuçları nelerdir? Şirkete herhangi bir ceza sistemi uygulamış mıdır?
İşletme projesi ve buna altlık teşkil eden raporlarda yığın liçi, pasa ve açık maden işletmesinde olası stabilite sorunlarının önlenmesi amacıyla şev stabilite analizleri yapılmış mıdır? Yapıldı ise bunlar kimler tarafından yapılmıştır? Böylesi önemli ve riski yüksek alanda bulunan bir maden işletmesinde olası şev stabilite çözümlerini yapan ve projelerini hazırlayan kişi veya kuruluşlarının yetkinlikleri sorgulanmış mıdır? Sorgulanmadı ise neden? Yığın Liçi sahası için şev stabilite analiz ve projeleri yeterli midir? yeterli ise uygulama, projesine göre yapılmış mıdır? Hem proje, hemde uygulamada sorun görülmüyor ise yığın liçi de yaşanan yıkımın nedenleri nelerdir?
Söz konusu işletmede Bakanlığınızca izleme, kontrol ve denetim faaliyetleri yapılmakta mıdır? Yapılıyor ise hangi sıklıkla yapılmaktadır. Bu kontroller esnasında uygulama veya projesinden kaynaklı sorunların varlığı tespit edilmiş midir? Edildi ise ilgili firmaya bildirilmiş midir? Bildirildi ise buna ilişkin dokümanları açıklayabilir misiniz?
Bakanlığınız tüm maden alanlarında yaşanacak olası felaketlere karşı acil eylem planı hazırlamış mıdır? Açıklar mısınız?
Türkiye'nin tüm enerji alanlarında yıllık olarak toplam ithalatı ne kadardır? 11-Ülkemizin yerli kaynaklarından elde edilen enerji ve altın miktarı ne kadardır?
Üretim ile ihracat ve ithalat dengesini karşılaştırır mısınız?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Alparslan Bayraktar, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı ·
Adana Milletvekili Sayın Müzeyyen ŞEVKİN'in tarafıma tevcih ettiği 7-9807 esas numaralı yazılı soru önergesi, Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü'nün 99 uncu maddesi gereği ekte cevaplandırılmaktadır.
Bilgilerinizi arz ederim.
ŞEVKİN'İN YAZILI SORU ÖNERGESİNE İLİŞKİN (O! DÖNEM | ESASNO CEVAPLAR i 282 |! 79807
Ülkemizdeki madencilik faaliyetlerine ilişkin istatistiki bilgilere Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'nün (MAPEG) www.mapeg.gov.ir internet adresindeki "Bilgi Merkezi" sekmesinden, enerji alanına ilişkin istatistiki bilgilere ise Bakanlığımızın https://enerji.gov.tr/eigm-raporlari internet adresinde yer alan "Ulusal Enerji Denge Tabloları" sekmesinden ulaşılabilmektedir.
Erzincan ili, İliç ilçesi sınırları dahilinde ve Anagold Madencilik San. ve Tic. A.Ş. ye ait Sicil:847 sayılı işletme ruhsat sahası 06.11.1986 tarihinde düzenlenmiştir.
MAPEG tarafından verilen ruhsat sahaları için düzenlenen işletme projeleri 3213 sayılı Maden Kanunun ve Maden Yönetmeliği çerçevesinde Yetkilendirilmiş Tüzel Kişi (YTK) tarafından hazırlanıp MAPEG"e sunulmaktadır.
Madencilik faaliyetlerinin tüm aşamaları; çevreye etkileri bakımından 2872 Sayılı Çevre Kanunu kapsamında Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, iş sağlığı ve güvenliği bakımından 6331 Sayılı İş, Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamında Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ve madencilik faaliyetleri bakımından 3213 sayılı Maden Kanunu kapsamında MAPEG tarafından periyodik olarak denetlenmektedir.
Bakanlığımız tarafından yapılan denetimlere bakıldığında; 3213 sayılı Maden Kanunu ve ilgili Maden Yönetmeliği hükümleri kapsamında maden ocaklarına verilen ruhsatlar 4 ayrı gruba ayrılmış olup, çok az riskli ruhsatlar 24 ay, az riskli ruhsatlar 12 ay, riskli ruhsatlar 6 ay ve çok riskli ruhsatlar ise 3 ayda bir periyodik olarak MAPEG tarafından denetlenmektedir. Bu çerçevede önergeye konu maden sahası MAPEG tetkik ekibi tarafından en son 05.08.2023 tarihinde mahallinde tetkik edilmiştir.
Yapılan bu denetimlere ek olarak ilgili diğer kamu kurum/kuruluşlarının mevzuatları gereği yapacakları inceleme ve denetimlerde Kanun'a uygun çalışılmadığının tespiti halinde mevzuat çerçevesinde yapılacak işlemler yine MAPEG'e bildirilmekte, MAPEG tarafından çevre ve insan sağlığına zarar verdiği tespit edilen madencilik faaliyetleri de gerekli önlemler alınıncaya kadar durdurulmaktadır. Bu ihlallerin tekrarlanması halinde ise 3213 sayılı Maden Kanunu çerçevesinde ruhsat iptali yaptırımı gündeme gelmektedir.
Kaçak maden sahalarıyla ilgili olarak ise; ruhsat alınmadan açılan veya çalıştırılan ocaklar "kaçak madencilik" olarak nitelendirilmekte ve bu ocakların tespiti mülki idare amirlikleri tarafından yapılmaktadır. Yanı sıra konuya ilişkin herhangi bir şikâyet olması halinde Bakanlığımızca da yerinde incelemeler yapılarak kaçak olarak çalıştırıldığı tespit edilen ocaklar 3213 Sayılı Maden Kanunu kapsamında durdurulmakta olup, ayrıca kaçak üretim faaliyetinde bulunan şahıs ya da firmalara ilgili kanun hükümlerine göre idari işlem tesis edilerek konu adli Makamlara bildirilmektedir. Bununla birlikte Valiliklere verilen yetki devri çerçevesinde gerekli idari işlemler mülki idare amirlikleri tarafından da yapılabilmektedir.
Şubat ayında yığın liç alanında meydana gelen kayma sonrasında ilgili kurum/kuruluşlar tarafından yeraltı sularından ve yüzeyden düzenli olarak numuneler alınarak kontroller gerçekleştirilmekte olup, gerçekleştirilen bu kontrollerin sonuçları da kamuoyu ile paylaşılmaktadır. Şu ana kadar yapılan analizlerde herhangi bir olumsuzluğa rastlanmamıştır.
Öte yandan İliç'te yaşanan kaza gerek Bakanlığımız ile ilgili diğer kamu kurum/kuruluşları tarafından ayrı ayrı yürütülen idari soruşturmalara, gerekse de adli makamlarca yürütülen adli soruşturmaya konu edilmiş bulunmaktadır. Atılacak adımlar mezkur soruşturmalar çerçevesinde yapılacak hukuki tespit ve değerlendirmelere göre belirlenecek ve sorumlular hakkında gerekli işlemler tesis edilecektir.