Bakırlıoğlu, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığına BYD'ye sağlanan vergi avantajını sordu

Yeni Parti Manisa Milletvekili Ahmet Vehbi Bakırlıoğlu, 2 Kasım 2026 tarihinde Plan ve Bütçe Komisyonu'nda yaptığı konuşmada sanayideki daralma ve teşviklerin etkinliği konularına değindi. Bakırlıoğlu, imalat sanayisinin milli gelir içindeki payının düştüğünü ve sanayisizleşme sürecinin yaşandığını ifade etti.

İmalat sanayisinde daralma yaşanıyor

İmalat sanayisinin milli gelir içindeki payının düştüğüne dikkat çeken Bakırlıoğlu, "İmalat sanayisinin gayrisafi yurt içi hasıladaki payı -arkadaşlarımız bahsetti- 2022 yılında 21,8'den 2026 birinci çeyreğinde yüzde 15,4'e düşmüş. Peki, 2053 hedeflerimiz vardı hatırlandığı gibi, 2053 hedeflerimizde bu oran yüzde 30'du yani 2021 yılının Eylül ayında açıklanmıştı bu hedefler, yüzde 30 hedefi açıklandığı tarihte imalat sanayisinin millî gelire oranı yüzde 22'ydi; hedef yüzde 30, bugün yüzde 15,2'deyiz. 2022 yılında imalat sanayisinin yüzde 6,1 büyüme sağladığını görmekteyiz, 2026 Ocak-Temmuz döneminde büyüme sadece yüzde 0,3 yani büyüme yok; büyüme olmayınca istihdamda azalmalar söz konusu. 2022 yılında imalat sanayisinde istihdamda yüzde 8,8 artış varken 2026'nın birinci yarısında eksi 2,7; 2,7 küçülmüş. 2025 yılındaki daralma yüzde eksi 3,2. Bilhassa emek yoğun sektörlerde ciddi bir daralma söz konusu -arkadaşlarım da bahsetti- giyim üretimi, istihdamı 2025 yılında yüzde 14,4 düşmüş; deride yüzde 8,7; makinede yüzde 6." dedi.

Teşvik sisteminin gözden geçirilmesi gerektiğini belirtti

Verilen desteklere rağmen sanayinin küçüldüğünü vurgulayan Bakırlıoğlu, "Bu kadar teşvik ve desteğe rağmen sanayimizin küçüldüğünü ve teknoloji üretemediğimizi görmekteyiz. O hâlde, burada, bu politikalarımızı gözden geçirmemiz gerekir yani teşvik sistemimizi, her geçen yıl artan vergi harcamalarını tekrardan gözden geçirmemiz lazım. Vergi harcamaları yatırımlara teşvik kapsamında 1 trilyon 40 milyar lira, AR-GE, yenilik, tasarım alanında da 368 milyar lira; toplam 1 trilyon 408 milyar lira. Gerçekten de çok ciddi bir rakamdan bahsetmekteyiz, bu ülke için gerçekten de büyük bir rakam. Yatırımları teşvik etmek için ve AR-GE için yapmış olduğumuz fedakârlık 1,4 trilyon lira ama buna karşılık sanayi küçülüyor, istihdam üretemiyoruz, teknoloji üretemiyoruz ve bu kadar büyük bir kaynak ne yazık ki Sayıştay denetiminin dışında olmakta. Kimlere ne kadar bu vergi istisnası tanınıyor, indirim yapılıyor bu konuda herhangi bir şeffaflık yok." ifadelerini kullandı.

BYD yatırımı ve vergi avantajları hakkında soru sordu

BYD firmasına sağlanan avantajları hatırlatan Bakırlıoğlu, "Geldiler, anlaşmayı imzaladınız, daha sonra burada, Genel Kurulda ve Plan ve Bütçede adrese teslim bir vergi düzenlemesi yapıldı, kanun düzenlemesi yapıldı. Bu firmanın en çok satmış olduğu aracın ÖTV'sini yüzde 80'den yüzde 30'a indirdik, artı, üzerine ilave yüzde 40 vergi de kaldırılmış oldu, satış rekorları kırıldı. 45.537 tane araç satmış 2025 yılında ancak bir çivi dahi çakmadı. Sonradan, askıya aldığını söyledi, siz de dediniz ki: "Biz de teşvikleri kaldırdık." Yapılan hesaplamalar var, biz size defaatle sorduk fakat siz buna cevap vermediniz. Bu şirkete sağlanan avantajlar neydi? Vergi avantajlarını neydi, toplam miktar ne kadardı? Yapılan hesaplamalar 800 milyon dolar yani bu firma gerçekten de yatırım yapmış olsaydı 1 milyar dolarlık bir yatırım yapmış olacaktı fakat bir yıl içerisinde sağlamış olduğu vergi avantajı 800 milyon dolar. Peki, bu rakamlar doğru mudur? Ya, inşallah, bugün bu rakamları verirseniz... Teminat aldığınızı söylediniz. Ne kadar teminat aldınız? Bu rakamları karşılıyor mu ve herhangi bir tahsilat da yaptınız mı?" diye konuştu.

Yapay zekâ ve bölgesel kalkınma bütçelerini eleştirdi

Yapay zekâ ve bölgesel kalkınma konularındaki bütçe yetersizliklerine değinen Bakırlıoğlu, "Bu eylem planında şu söylemekte: "Kamu yatırımlarından yapay zekâ projelerine yüzde 2 pay ayrılacak ve bu projeler desteklenecek." 2027 yatırım bütçesi 1 trilyon 851 milyar lira, bunun yüzde 2'si 37 milyar lira yapıyor. Bu bütçede bu 37 milyar lira var mı? Ne kadar var daha doğrusu? Bu planı hazırlayan ve yürütecek olan genel müdürlük Millî Teknoloji ve Yapay Zekâ Genel Müdürlüğü. Bu Genel Müdürlüğün 2025 bütçesi 520 milyon liraymış, harcama ise 209 milyon lira yani bütçesini harcamamış. 2027 yılındaki bütçesi de 864 milyon lira ve bu Müdürlüğün yürüttüğü 4 tane önemli program var. Bu 4 programın 2025 yılı başlangıç ödeneği 845 milyon lira, sonra ödenek 1,2 milyar liraya çıkarılmış, yıl sonu harcamaya baktığımız zaman ancak yüzde 5,2'si yani 65 milyon lirası kullanılmış. Neden bu ödenekler kullanılmıyor onu sormak istemiştim. Bir de bu bölgesel kalkınmadan bahsedildi, bölgesel eşitsizlik önemli konulardan bir tanesi. Bütçenize baktığımız zaman ne yazık ki bu konuda herhangi bir çaba veyahut da ayrılmış bütçe göremiyoruz. Bölgesel kalkınma programına ayrılan tutar 5,5 milyar lira sadece, Bakanlık bütçenizin yüzde 2,2'si oluyor. Kalkınma ajanslarına aktarılan 2008-2025 yıllarındaki tutar 2026 fiyatlarıyla sadece ve sadece 109 milyar lira yani bu bütçelerle bu ülkedeki bölgesel adaletsizliği ortadan kaldırmak imkânsızdır diyorum." açıklamasında bulundu.

Kaynak: TBMM tutanağı · https://www.tbmm.gov.tr/milletvekili/UyeKomisyonKonusmaTutanakDetay?tutanakId=90989

TBMM kayıtlarından derlenmiştir · Vekilpedia