Güneş Altın, Bakanlığa telif hakları ve dil çalışmalarını sordu

DEM Parti Mardin Milletvekili Beritan Güneş Altın, 6 Kasım 2026 tarihinde Plan ve Bütçe Komisyonu toplantısında söz alarak Kültür ve Turizm Bakanlığının kültürel çeşitliliğe yaklaşımını eleştirdi. Altın, Bakanlığın tek tipçi bir tarih anlayışını benimsediğini belirterek, bütçeden tüm halkların ve dillerin adil bir şekilde faydalanması gerektiğini ifade etti.

Bakanlıkta tek tipçi tarih anlayışı hakim

Anadolu ve Mezopotamya'nın kültürel çeşitliliğinin Bakanlık bürokrasisinde yer bulamadığına dikkat çeken Güneş Altın, "Anadolu'nun kadim dillerinin ahenk ve enerjisini Kültür ve Turizm Bakanlığı bürokrasisinde de görmeyi çok arzu ederdik, Sayın Bakan -dinlerseniz size hitap edeceğim. ama maalesef halkların ve kültürlerin kadim enerjisinin Bakanlığınızda çok da yer edinmediğini, bu farklılıklar karşısında ne yazık ki betonlaşmış, tek tipçi bir tarih anlayışının ve onun yansımasını karşımızda gördüğümüzü ifade edelim, Sayın Bakan, 57'nci Kültür Bakanı olarak karşımızdasınız. 57 devirdir Bakanlığınız Mezopotamya ve Anadolu halklarının gülistan gerçekliği karşısında tek tipçiliği kuşanmış durumda." dedi.

Dillerin yok olması Bakanlığın sorumluluğundadır

Kültürel mirasın ortak bir üretim alanı olduğunu vurgulayan Güneş Altın, dillerin yok olma tehlikesiyle karşı karşıya kalmasına değinerek, "Bu tek tipçilik karşısında Sayın Bakan, konuşmanızı hayretle dinledik çünkü konuşmanızda bahsettiğiniz eşsiz kültürel miraslar bu topraklarda yaşayan Türklerin, Kürtlerin, Arapların, Alevilerin, Ermenilerin, Süryanilerin, Rumların, Çerkezlerin, Lazların, Romanların yüzlerce yıllık ortak üretim alanı, somut ve somut olmayan mirasıdır. Sizin Bakanlığınıza yöneltilecek en kritik soru ise bu ortak mirasın halklarını ne kadar temsil ettiğiniz ve güç verdiğiniz, bütçenizden ne kadar pay ayırdığınızdır? Az önce sizi selamladığım 5 dilin 4'ü Sayın Bakan ne yazık ki UNESCO koruma listesinde yer alan yok olmaya yüz tutmuş diller arasında olan Kurmanci, Zazaki, Süryanice ve Ermeniceydi. Oysa yüz yıl önce bu diller bu toprakların en güçlü kültürel varlıklarıydı. Yüzyılın sonunda eğer bu diller yok olmaya yüz tutmuşsa Sayın Bakan bu tam olarak sizin sorumluluğunuzdadır." ifadelerini kullandı.

Kültürel çalışmalar demokratik şekilde entegre edilmeli

Çözüm önerilerini dile getiren Güneş Altın, "Kapıların üzerine kapatıldığı kimlikler, gözlerin görünmez olduğu kültürler, kulakların sağır kesildiği diller, kamu kurumları ve kamusal yaşam da demokratik bir şekilde entegre edilmelidir. Bakın Sayın Bakan, "Çokluğun ruhuna uygun tarihî ve kültürel çalışmalar demokratik entegrasyon için neden gereklidir?"i açıklayayım: Son bir araştırmaya göre en az 4.971 Kürtçe eser bizzat Kültür Bakanlığımızca desteklenen kimi derlemelerle Türkçeleştirildi. Bakanlığınızca desteklenen bu çevirirler, mesela "Keleşo Nobedaro" "Vay Le Le Vay" oluvermiş, "Geliye Zilan" "Uçun kuşlar Medine'ye" dönüşmüş durumda ve elbette bu aymazlığın bütçeyle bir alakası var çünkü siz de -az önce bahsettiğiniz gibi- telif hakkı meseles, hukuki ihtilaflar eşit ve makul koşullarda bitirildiğini ifade ettiniz ama Türkçeleştirilen Kürtçe şarkılara dair hukuk yolu dahi söz konusu değil." dedi.

Bütçe tüm diller ve kültürler için adil kullanılmalı

Bütçe dağılımındaki eşitsizliklere değinen Güneş Altın, "Zazalar, Kürtler bu ülkenin eşit yurttaşı değil mi? Bütçeden Türk Dil Kurumuna 407 milyar lira, Türk Tarih Kurumuna 481 milyon lira ayırmışsınız. Helalühoş olsun elbette; faize, yandaşa kaynak ayrılacağına dile ve kültüre kaynak aktarılmalıdır ama tek tipçilik de ısrarla olmaz. Sanki ülkede tek bir dil, tek bir tarih varmış, Kürt'ün, Roman'ın, Çerkez'in dili ve kültürü için çabalamak bu Bakanlığın işi değilmiş gibi davranamazsınız. Zazacanın yok olması karşısında sessiz kalamazsınız. Gelin, herkesin hakkı olan bu bütçeden herkesin adil bir şekilde faydalanması için Kültür Bakanlığına bağlı tüm dil ve tarih çalışmalarını "Anadolu ve Mezopotamya Dilleri ve Kültürleri Yüksek Kurumu" adı altında birleştirelim. Bu çatı altındaki "Türk Çalışmaları Başkanlığı" gibi "Kürt Çalışmaları Başkanlığı" "Alevi Çalışmaları Başkanlığı" ve daha birçoğu kurulsun, bütçeden eşit bir şekilde faydalansın. O zaman bu bütçe hepimize helalühoş olsun Sayın Bakan." açıklamasında bulundu.

Kaynak: TBMM tutanağı · https://www.tbmm.gov.tr/milletvekili/UyeKomisyonKonusmaTutanakDetay?tutanakId=91722

TBMM kayıtlarından derlenmiştir · Vekilpedia