Kaya: Milyonlarca çocuğun eğitim sisteminin dışına itildiğini söyledi

DEM Parti Diyarbakır Milletvekili Adalet Kaya, 12 Kasım 2026 tarihinde Plan ve Bütçe Komisyonu toplantısında yaptığı konuşmada eğitimdeki yoksulluk, okul imkanları ve eğitim hakkına erişim sorunlarını dile getirdi. Kaya, çocukların beslenme ihtiyaçlarından özel eğitim kontenjanlarına kadar pek çok alanda ciddi sorunlar yaşandığını belirterek mevcut eğitim politikalarını eleştirdi.

Okullarda beslenme ve hijyen sorunu

Eğitim politikalarındaki eksikliklere ve ekonomik gerçekliklere dikkat çeken Kaya, "Bugün konuştuğumuzda dedi ki: 'Lütfen, Bakan Beye söyler misin; evet, sınıfımızda akıllı tahta var ama okulda tuvalete gitmemek için gün boyunca su içmemeye çalışıyoruz çünkü tuvaletler pislik içerisinde ve o kokuya katlanamıyoruz. Sabun yok, temizlik yok.' Yani şimdi böyle bir gerçeklikle karşı karşıyayız, Diyarbakır'daki bütün okullar bu durumda Sayın Bakan. Yani gerçekten, hani abartmadan söylüyorum. Diğer yandan da hakikaten, 'Bunca gelişmeye rağmen neden bugün çocuklara ücretsiz beslenme talep etmek zorunda kalıyoruz?' diye bir soru gerçekten çok yanlış yani sorulmaması gereken bir soru çünkü toplumun çok büyük bir kesimi büyük bir yoksulluk içerisinde. Bakın, tek öğünlük beslenme çantası hazırlamanın aylık maliyeti 2.147 lira, 2 çocuğu olsa 5 bin liraya yaklaşıyor meblağ. Yirmi beş yıllık iktidarınızda çocuklar okula hâlâ aç gidiyor. Yani biz de ücretsiz 1 öğün beslenme için ısrar etmeye devam edeceğiz çünkü gerçekten biliyoruz ki çocuklar okullarda açlıktan bayılıyor, fiziksel ve zihinsel gelişmelerinde ciddi anlamda sorunlar yaşanmaya başlandı ve çok geniş toplumsal kesimler açısından böyle bir gerçeklik var, bunu görmek zorundasınız." dedi.

Özel eğitim ve kontenjan sorunları

Eğitim hakkına erişimde yaşanan engelleri vurgulayan Kaya, "Nöroçeşitliliği olan öğrenciler için okullarda yeterli kontenjan yok. Öğrenciler eğitimden mahrum kalıyorlar. Dönem başında Sayfa: 30 Diyarbakır'ın Bismil ilçesinden oğlu otizm spektrumlu olan bir yurttaş bana ulaştı. Bismil'deki okulda kontenjan olmadığı için çocuğunu okula kaydettiremiyor yani çocuk ortaokula geçmiş, devam edecek ama devam edemiyor çünkü okul buna uygun değil. Ancak kayıt yaptırmak istedikleri okulda özel eğitim sınıfı yok, ilçede başka okul da bulunamadı. En son telefonla görüştük, Bakanlığa bilgi verdik, ne Bismil'de ne de Diyarbakır'da başka bir okul bulunamadı. Dolayısıyla ek sınıf da açılmadı. İki gün önce veliyle tekrar görüştük, Millî Eğitim İl Müdürlüğü resmen çocuğun bu sene okula gidemeyeceğini söylemiş. Bu, eğitim hakkının ihlal edilmesi demek, bu kabul edilemez Sayın Bakan. Bir çocuğun eğitim hakkını nasıl olur da 'Kontenjan yok.' gerekçesiyle Millî Eğitim Müdürlüğü reddeder. Bir çocuğun koskoca bir eğitim yılını kaybetmesi kabul edilemez. Bu bir yılı kim geri verecek?" ifadelerini kullandı.

Örgün eğitim dışındaki çocuklar

Eğitim sistemindeki kitlesel kopuşa dair verileri paylaşan Kaya, "Eğitim sisteminden kitlesel bir kopuş yaşandığı açıkça bu verilerle görünüyor. Açık lise ve MESEM dâhil edildiğinde örgün eğitim dışında kalan çocuk sayısı 2025-2026 eğitim öğretim yılında 3 milyon 478. Yalnızca bir yılda ortaokuldan mezun olan 295.924 çocuk liseye hiç kayıt yaptırmamış yani bu 295 bin çocuk nerede? Gerçekten bunu soruyorum. TÜİK verilerine göre çocukların yüzde 36,8'inin derin yoksulluk ve dışlanma riski altında olduğu bir ülkede yaşıyoruz. Artan ulaşım, beslenme, kırtasiye harcamalarını karşılamayan aileler çocuklarını okulda tutamıyorlar. Ya, siz ise bu çocukları eğitim sistemine kazandırmak yerine ucuz iş gücü piyasasının insafına terk ediyorsunuz. MESEM kapsamındaki öğrenci sayısının 385 binden 492 bine çıktığını yani bu tabloyu görmek gerekiyor. Çocukların olması gereken yer okul sıraları; eğitim hakkını güvence altına almak yerine, çocukları çalışma hayatına yönlendiren bir sistemle lütfen övünmeyin. Çocuk işçiliğini devlet eliyle yaygınlaştırmak yani buna da 'mesleki eğitim' demek gerçekten adaletli değil." açıklamasında bulundu.

Deprem, göçmen ve Roman çocukların durumu

Farklı grupların yaşadığı sorunları sıralayan Kaya, "Deprem bölgesindeki okul öncesi çocuklara sağlanan bir öğün ücretsiz yemek desteğini bile kaldırmışsınız. ... Mevsimlik tarım işçisi ailelerin çocukları tarımsal göç nedeniyle aylarca eğitimden kopuyorlar; okullarına geç başlamak, eğitimlerini yarıda bırakmak ve arkadaşlarından geri kalmak zorunda kalıyorlar Sayın Bakan. Bakanlığınız 2025-2026 eğitim öğretim yılında mevsimlik tarım işçisi olarak göç ettiği tespit edilen öğrenci sayısını yalnızca 26.920 olarak açıklamış ama TÜİK verileri 221 binin üzerinde bir rakam veriyor bize, aradaki bu büyük farkı yani 200 binlik farkı nasıl açıklayacaksınız, gerçekten bunu merak ediyorum. Ve son olarak Roman çocuklardan bahsetmek istiyorum. ... Bu çocuklar eğitim politikalarınızda görünmüyor Sayın Bakan; sorunları ölçülmüyor, ihtiyaçları tespit edilmiyor. Bir anlamda onları istatistiklerin dışında bırakarak görünmez kılıyorsunuz." dedi.

Kaynak: TBMM tutanağı · https://www.tbmm.gov.tr/milletvekili/UyeKomisyonKonusmaTutanakDetay?tutanakId=92339

TBMM kayıtlarından derlenmiştir · Vekilpedia