Sosyal Sigortalar Ve Genel Sağlık Sigortası Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi

5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 5 inci maddesinin b bendine göre; 05/06/1986 tarihli ve 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanununda belirtilen aday çırak, çırak ve işletmelerde mesleki eğitim gören öğrenciler hakkında iş kazası ve meslek hastalığı ile hastalık sigortası; mesleki ve teknik ortaöğretim ile yükseköğrenimleri sırasında staja tabi tutulan öğrenciler, mesleki ve teknik ortaöğretim sırasında tamamlayıcı eğitim ya da alan eğitimi gören öğrenciler, kamu kurum ve kuruluşları tarafından desteklenen projelerde görevli bursiyerler ile 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 46 ncı maddesine tabi olarak kısmi zamanlı çalıştırılan öğrencilerden aylık prime esas kazanç tutarı, 82 nci maddeye göre belirlenen günlük prime esas kazanç alt sınırının otuz katından fazla olmayanlar hakkında ise iş kazası ve meslek hastalığı sigortası uygulanmaktadır.

5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 7. Maddesi'nin a bendi, aynı kanunun 4. Maddesinin birinci fikrasına atıf yaparak; sigortalı sayılanlar için çalışmaya, mesleki ve teknik eğitime, mesleki ve teknik ortaöğretim sırasında tamamlayıcı eğitim ya da alan eğitimine, staja veya bursiyer olarak göreve başladıkları tarihi sigortalılık başlangıcı olarak kabul etmiştir. Ancak kanunda tanımlanmış sigortalılık başlangıç hali; iş kazası ve meslek hastalığı ile hastalık sigortası türlerini kapsamaktadır. Yani 5510 Sayılı Sosyal sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 5 inci maddesinin b bendinde sayılanlar; malüllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları kapsamına dahil edilmemektedir.

Nitekim 5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 38. Maddesinin 1. Fıkrasına göre Malüllük, yaşlılık ve ölüm sigortalarının uygulanmasında dikkate alınacak sigortalılık süresinin başlangıcı, malüllük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına tabi olarak ilk defa kapsama girdiği tarih olarak kabul edilmektedir. Bu durumdan dolayı 5510 Sayılı Sosyal sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 5 inci maddesinin b bendinde sayılanlar yani kamuoyunda stajyer ve çıraklık olarak bilinen süreçlerden geçmiş vatandaşlarımız malüllük, yaşlılık ve ölüm sigortalarının sağlamış olduğu emeklilik hakkından zamanında faydalanamamaktadır.

Çalışma hayatı ile mesleki eğitim ayrılmaz bir bütündür. Çalışanın hem emek hem de zaman yönünden mesleki sürecine sağladığı katkı, hak sahibi olduğu sigortalılık süreçleriyle ilgili kanuni bir ayrıma tutulamaz. Vatandaşlarımız, iktisadi kaygılardan dolayı çalışma hayatının ayrılmaz parçası olan sosyal güvenlik sisteminden mahrum bırakılamaz. Aynı işte aynı emeği ve zamanı harcayan çalışanların bir kısmına malüllük, yaşlılık ve ölüm sigortalarından faydalanma hakkı tanınırken diğerlerine bu hakkın tanınmaması Anayasa'nın 10. Maddesinde yer alan eşitlik ilkesine aykırı bir tutumdur.

TBMM Halkla İlişkiler Binası 2.Kat, Oda: D-206 Bakanlıklar-Ankara

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 6 Nisan 2016 tarihinde verdiği 2016/481 sayılı kararı (Esas no: 2014/10-454), Almanya'daki gurbetçi vatandaşlarımızın, mesleki eğitim gördükleri dönemde yatırılan zorunlu primlerinin sigortalılık başlangıcı olarak kabul edilmesini sağlamıştır. Uluslararası sosyal güvenlik standartlarına ve yüksek yargı kararlarına da aykırı olan bu durum aynı zamanda Anayasa'ınızın 60. Maddesinde yer alan:"" Herkes, sosyal güvenlik hakkına sahiptir. Devlet, bu güvenliği sağlayacak gerekli tedbirleri alır ve teşkilatı kurar." Hükmüyle de çelişmektedir.

Bu kapsamda, çalışma süresinin emekli olma yaşını etkileyecek derecede önemli bir kısmının malüllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları kapsamına alınmasına engel olan kanuni engelin kaldırılması önem arz etmektedir. Bu doğrultuda vatandaşlarımızın çıraklık ve stajyerlik dönemlerinde geçirdikleri süreleri; malüllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları kapsamında geriye doğru borçlanabilmelerini sağlayacak kanuni düzenlemenin yapılması gerekmektedir.

TBMM Halkla İlişkiler Binası 2.Kat, Oda: D-206 Bakanlıklar-Ankara

Selma Aliye KAVAF DEVA Partisi Genel Başkan Yardımcısı