Sosyal Sigortalar Ve Genel Sağlık Sigortası Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi

GENEL GEREKÇE Türkiye'de emekliler sayıları 12 milyonu aşan en önemli toplumsal gruplardan birini oluşturmaktadırlar. Sosyal Güvenlik mevzuatında yapılan değişiklikler ve özellikle 2008 yılında yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu çalışanlar yanında emeklileri de oldukça olumsuz etkilemiştir. Emekliliğe erişim hakkı 2008 yılından sonra daha da zorlaşmış, emeklilik yaşı yükselmiş, emekli aylığı elde etme koşulları zorlaşmış ve emekli aylığı düşmeye başlamıştır. Türk-İş'in hesaplamasına göre Türkiye'de 2023 yılında açlık sınırı 10 bin 373 TL'ye, yoksulluk sınırı 33 bin 788 TL'ye yükselmiştir. Hâlihazırda şu anda Türkiye'de net asgari ücret 11 bin 402 TI.'dir. Tüm veriler ışığında Türkiye'de şu anda en düşük emekli aylığı 7 bin 500 TL'dir. Bu rakam Türkiye'de yaşanan ekonomik kriz ve yüksek enflasyon temel alındığında çok düşük kalmaktadır. Öyle ki, asgari ücretteki emekli aylığı seviyelerine aynı oranda yansımamaktadır.

Asgari ücret tespit yönetmeliği asgari ücreti işçilere normal bir çalışma günü karşılığı ödenen işçinin gıda, konut, giyim, sağlık, ulaşım ve kültür gibi zorunlu ihtiyaçları üzerinden asgari düzeyde karşılamaya yetecek ücret olarak tanımlanmıştır. Tanıma göre asgari ücret altında alınan her ücret temel ve zorunlu ihtiyaçları karşılamasının mümkün olmadığını göstermektedir. 2023 yılında yüzde 5,33'lük bir refah payı artışıyla emekli aylıklarına yüzde 25'lik bir zam yapıldı ama bu zam yaşanan hayat pahalılığı, yüksek enflasyon ve vergi ve harçlara gelen devasa zamlardan sonra bir anlam ihtiva etmemektedir. Emekli aylıklarının asgari ücretin altında olmaması gerekir. SGK verilerine göre asgari emekli aylıklarının net asgari ücrete oranı giderek düşmektedir. Yine TÜİK ve SGK verilerine göre asgari ücret ve büyüme oranları ile emekli aylıkları arasında makasın açıldığı görülmektedir. 2002 yılından itibaren GSYH'den emeklilerin aldığı pay azalmaktadır. Türkiye'de zorunlu ve temel ihtiyaçların giderilmesi için taban ücret olarak belirlenen asgari ücrete yapılan zam karşısında da emekli aylıkları küçülmektedir. Bu durum Türkiye'de 12 milyonu aşkın emekli ve hak sahibi olduğu göz önüne alındığında ailelerle birlikte daha fazla kişiyi etkilemekte ve bu durumu kabul etmek mümkün değildir.

Bu Kanunla en düşük emekli maaşının net asgari ücret tutarına yükseltilmesi ve bundan sonra en düşük emekli maaşının yürürlüğe girecek her yeni net asgari ücret tutarından az olmaması amaçlanmıştır.