Terörle Mücadele Kanunu ile Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanunda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi

Anayasa'nın 10. Maddesinde "Herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir," ifadesi yer almaktadır. Bu maddeyle düzenlenen "kanun önünde eşitlik" ilkesi, ceza adaletinin sağlanması ve ceza hukuku çerçevesinde özgürlüğü kısıtlanan herkesin eşit işleme tabi tutulması anlamlarını da içermektedir.

Ancak Terörle Mücadele Kanunu (TMK), terör tanımını belirsizleştirip her türlü muhalefet öznesini bu kapsama dahil ettiği gibi, ceza muhakamesi usulüne istisnalar getirerek infazda eşitsizlik de yaratmaktadır. TMK'nın cezaları yarı oranında artıran 5. Maddesi infazda eşitsizliğe sebep olmakta, 17. Maddesi ise Ceza İnfaz ve Güvenlik Tedbirleri Hakkında Kanun'un "koşullu salıverme" hakkındaki 107. Maddesine atıfta bulunarak koşullu salıvermeyi ağır şartlara bağlamakta ve suçların infazı arasında adaletsizlik ortaya çıkarmaktadır.

Koşullu salıverme, günümüzde özellikle uzun süreli hürriyeti bağlayıcı cezaya mahkum olanlar kişilerin üzerinde, cezaevinin olumsuz etkilerinin azaltılması ve bu kişilerin toplumsal hayata yeniden adapte olmalarını sağlamak amacıyla işlev gösteren bir araç olarak algılanmaktadır. Fakat CİGTHK'un 107. Maddesinde koşullu salıverme için gereken infaz sürelerinin yüksekliği bu amacın gerçekleşmemesi anlamına gelmektedir. Mevcut yasadaoldukça uzun olan infaz süreleri mahkumların umut etme hakkını gasp etmekte ve ceza infaz rejimini sürekli bir kötü muamele ve cezalandırma politikası haline getirmektedir.Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin 9 Temmuz 2013 tarihli Vinter ve Diğerleri/Birleşik Krallık kararında da "insanın özgürlüğünü bir gün yeniden kazanma umudunu tamamen sona erdirerek elinden almak, insan onuru ile bağdaşmaz" ifadesi yer almıştır.

Günümüzde modern ceza infaz rejimleri, suç işlediğine hükmedilen kişilerin yeniden toplum yaşamına katılması ve rehabilite edilmesini bir hedef olarak belirlemiştir. TMK'nın infaz koşullarına getirdiği istisnalar ise hem bu hedeflerin benimsenmediğini göstermekte, hem de siyasi mahkumların adli mahkumlara göre oldukça ağır infaz koşullarına maruz kalmasına sebep olmaktadır. Uzun süreli mahkumiyetin Anayasa, yasalar, AİHS, BM Kişisel ve Siyasal Haklar Sözleşmesi'nde yer alan "kişi onuru"nu zedeleyen bir uygulama olduğu bugün pek çok insan hakları hukukçusu tarafından dile getirilmektedir. Kişiyi umutsuz bırakmak, hayatının sonuna kadar sürebilecek ölçüde uzun bir cezaya mahkum etmek, toplum yaşantısından tamamen tecrit edilmiş olarak yaşamak zorunda bırakmanın işkence ve kötü muamele bağlamında bir hak ihlali olduğu tespiti de hukukçular tarafından paylaşılmaktadır. İnfaz sisteminin güvenlik kaygısı ekseninde şekillendiği bir ortamda, bireyin iyileşmesi geri plana atılmakta ve mahkum kişinin bütün hakları elinden alınabilirmiş gibi davranılmaktadır.

Adli mahkumlar ile siyasi mahkumlar arasında ceza infaz rejimi bağlamında yaşanan eşitsizlik yalnızca bu alanla sınırlı değildir. Ceza infaz kurumlarında yaşanan hak ihlalleri, keyfi disiplin cezaları, cinsel şiddet vakaları ve özellikle de hasta, yaşlı ve çocuk mahkumların yaşadığı mağduriyetler ceza infaz sistemimizin temel sıkıntıları olarak kendini göstermektedir. Pozantı, Sincan ve ŞakranCezaevleri'nde çocuklara cezaevi personeli tarafından uygulanan işkence ve tecavüz vakaları ülke gündemine yansımış, ancak sorunu çözebilmek adına somut bir adım atılmamıştır. Bununla beraber, cezaevi koşullarından ya da yaşlılıktan dolayı ölümcül hastalıklara yakalanan pek çok hükümlünün son günlerini ailesinin yanında geçirmesine müsaade edilmemektedir. Ceza ve Tevkif Evleri Genel Müdürlüğü'nün Nisan 2014'te açıkladığı rapora göre cezaevlerinde bulunan yaşlı mahpus sayısı 2 bin 138'e ulaşmış durumdadır. Cezaevlerindeki sağlık hizmetlerinin ne kadar eksik olduğu göz önünde bulundurulduğunda, hasta mahkumların cezaevinden çıkmasına izin verilmemesinin onları ölüme yollamak amacını taşıdığı anlaşılacaktır. Uzun mahkumiyet sürelerinin kısaltılarak daha insancıl bir ceza politikasının uygulanmaya başlanması, hasta ve yaşlı mahkumlar açısından da umut verici olacaktır.

Özellikle siyasi mahkumlara uygulanan ceza infaz rejimi bu denli ağır ve insan onuruna aykırı koşullar barındırmaktayken, cinsel suçların faillerinin yargılanmaması ya da caydırıcı olmayacak denli hafif cezalara çarptırılmaları hukuk sisteminin içindeki başka bir çarpıklığa işaret etmektedir. Özellikle çocuklara ve kadınlara yönelik cinsel şiddetin çok boyutlu bir sorun olması, devlete bu suçları önleme görevi yüklemektedir. Sorunun toplumsal boyutu kadının ikincilleştirildiği ataerkil sisteme karşı yürütülecek topyekün bir mücadeleyi gerektirmekte, adalet sistemi ise bunun bir ayağını oluşturmaktadır. Cinsel suçların git gide arttığı bir ortamda, suça verilecek cezanın artırılması, bu konuda siyasi iradenin atacağı diğer adımlarla birleştiği noktada anlamlı olacaktır. Bununla beraber, sorunun özü itibariyle politik bir mesele olmasından hareketle, kadın örgütlerinin çalışmaları ve talepleri doğrultusunda kadına yönelik şiddetle bir bütün olarak mücadele etmeyi esas alan kapsamlı yasal değişikliklerin yapılması da zorunludur.

Türkiye'deki mevcut ceza rejimi içinde barındırdığı eşitsizlik ve adaletsizliklerden dolayı kapsamlı bir yenilemeyi gerektirmektedir. İnfazda ikilik yaratan düzenlemelerin ortadan kaldırılması. mahkumların umut etme koşullarının saklı kalması için infaz için öngörülen sürelerin kısaltılması. o yaşlı hükümlülerin çoğu kez cezaevinde yaşlılığa bağlı hastalıklara maruz kalmalarının önüne geçilmesi ve cinsel suçların ceza sürelerinin artırılarak bu konuda bir caydırıcılığın sağlanabilmesi amacıyla bu kanun teklifi hazırlanmıştır. MADDE GEREKÇELERİ

3713 sayılı kanunun 5. Maddesinde yapılan değişiklikle mevcut ceza artırımlarının önüne geçilerek infaz rejiminde eşitliğin sağlanması ve ikili düzenin ortadan kaldırılması amaçlanmıştır.

3713 sayılı kanunun 17. Maddesinde yapılan değişiklikle koşullu salıvermenin belli suçlar kapsamında alınan cezalarda uygulanmamasına son verilerek infazda adaletin sağlanması amaçlanmıştır.

5275 sayılı kanunun 107. Maddesinde yapılan değişiklikle koşullu salıverme için cezaevinde geçmesi gereken süre azaltılarak uzun mahkumiyetin ortaya çıkardığı insan onuruna aykırı durumların ortadan kaldırılması, bununla birlikte cinsel dokunulmazlığa karşı suçlarda koşullu salıverme için gereken süre artırılarak cinsel şiddetle mücadele etmek amaçlanmıştır.

Yürürlük maddesidir.

Yürütme maddesidir.