Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun Bazı Maddelerinde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununda yer alan bazı sigorta kollarının uygulanacağı sigortalılar başlıklı maddede; meslek liselerinde okumakta iken veya yükseköğrenimleri sırasında staja tabi tutulan öğrenciler hakkında iş kazası ve meslek hastalığı sigortası uygulanacağı, bunların 5510 sayılı Kanunun Sigortalı sayılanlardan hizmet akdi ile bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılanlar maddesi kapsamında sigortalı sayılacakları ve bunlardan bakmakla yükümlü olunan kişi durumunda olmayanlar hakkında ayrıca genel sağlık sigortası hükümlerinin uygulanacağı belirtilmiştir.

Ayrıca 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununda yer alan uzun vadeli sigorta kolları bakımından sigortalılık süresi maddesinde de malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarının uygulanmasında dikkate alınacak sigortalılık süresinin başlangıcının; sigortalının mülga 5417, mülga 6900, 506, 1479, 2925, 2926 ve 5434 sayılı kanunlar ile 506 sayılı Kanunun geçici 20'nci maddesi kapsamındaki sandıklara ve bu Kanuna tabi olarak malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına tabi olarak ilk defa kapsama girdiği tarih olacağı ifade edilmiştir. Bu itibarla, lise ve üniversite öğrenciliği döneminde yapılan staj süreleri için ödenen sigorta primleri, ilgililere sadece staj döneminde iş kazalarına ve meslek hastalıklarına ilişkin güvence sağlamakta; bu kişilerin daha sonra uzun vadeli sigorta kollarında görev almaları durumunda, sigortalılık süresinin başlangıcı olarak staja başladıkları tarih değil, adlarına ilk defa uzun vadeli sigorta kolları (malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları) primi yatırılma tarihi alınmaktadır. Bu durum, çırak veya stajyer öğrenci olarak çalışanların sigortalı sayılmalarına ve haklarında iş kazası ve meslek hastalığı sigortası uygulanmasına rağmen, çırak veya stajyer olarak çalışmaya başladıkları tarihin uzun vadeli sigorta kolları bakımından sigortalılık başlangıç tarihi olarak kabul edilmemesi sonucunu doğurmak suretiyle eşitsizliğe ve mağduriyete neden olmaktadır.

Sigortalıların borçlanabileceği süreler bölümünde 5510 sayılı Kanuna göre sigortalı sayılanların hükümleri uyarınca doğum, askerlik, aylıksız izin, doktora veya uzmanlık eğitimi ve avukatlık stajı gibi süreler, bazen bir çalışma hali bile söz konusu olması borçlanılmak suretiyle emeklilik hakları bakımından değerlendirilmektedir.

Mevcut düzenlemelere göre mağduriyet yaratan bu durumun ortadan kaldırılması ve mesleki eğitimin özendirilmesine katkı sağlanması bakımından, fiilen bir çalışmaya dayanan çıraklık ve staj dönemlerine ilişkin olarak ilgililere borçlanma hakkı tanınması amaçlanmaktadır.