5490 Sayılı Nüfus Hizmetleri Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi

Kadınların erkeklerle eşit haklara sahip olamaması, 21. Yüzyıl dünyasının halen en önemli sorunları arasında yer almaktadır. Bunun bir yansıması olarak, Türk Hukukunda gelişmiş ülkelerin aksine bir biçimde kadının nüfus hanesi evlilik sonrasında erkeğin nüfus hanesine taşınmaktadır. Kadın, yalnızca evlendiği için kimliğine yabancılaştırılmakta, kendini tanımladığı değerleri ani bir biçimde kaybetmektedir. Bilindiği üzere, sosyal kimlik ve benlik, bireyin kendisi ve etrafındakilerini algılamasını, davranış biçimlerini, neyi başarıp neyi başaramayacağını ve sosyal ilişkilerini etkilemektedir. Kadının bu uygulama sebebiyle ait olduğu yöreden başka bir yöreye aktarılması, ait olduğu çevreye dair benliğinin kanun eliyle değiştirilmesine sebebiyet vermektedir.

Öte yandan bu durum, kanun hükmü ile korunan hukuki menfaatin tüm yükünün kadın üzerine bırakılmasına yol açmaktadır. Şayet kanuni düzenleme ile aile birliğinin dağınık olmaması, nüfus kayıtları bakımından tek bir hanede toplanabilmesi amaçlanmışsa da hanenin neden eşlerin ortak kararı neticesinde belirledikleri yere aktarılmadığına herhangi bir mantıklı açıklama getirilmemektedir. Türkiye'nin taraf olduğu Uluslararası Antlaşmalar ve Türk Anayasası ile güvence altına alınan ayrımcılık yasağını ihlal eden bu kanuni düzenleme, modem dünyada kadınların yer bulabilmek için verdiği savaşa da ağır bir darbedir.

İlgili kanun maddesi, "Evlenen kadının kaydı kocasının hanesine taşınır." demek suretiyle ilkel ve ayrımcı bir lisan kullanmıştır. Bu hükme benzer bir başka düzenleme ise kadının evlilik nedeniyle kocasının soyadını kullanmak zorunda olmasıdır. Anayasa Mahkemesi birçok kararında, Türkiye'nin taraf olduğu sözleşmelerden doğan, "eşlerin evlenirken, evlilik sürecinde ve evlilik sonlandığında kadın ve erkeğin eşit haklarının sağlaması için gerekli tedbir alma" yükümlülüğünü de hatırlatmıştır. Anayasa Mahkemesinin vurguladığı bir diğer husus, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 8. maddesiyle korunan "özel hayatın korunması" ve muadili olan Anayasanın 17. maddesi ile düzenlenen kişinin maddi ve manevi varlığını geliştirme hakkıdır. Bu bağlamda, evlilik sebebiyle kadının benliğine yabancılaşması, kimliğinin kaybettirilmesi kabul edilemez bir durumdur.

Bu itibarla, kadının uğratıldığı cinsiyet temelli ayrımcılığın mümkün olduğu ölçüde ortadan kaldırılması ve kadının benliğine ait değerlerinden uzaklaştırılmaması amacıyla kanuni düzenleme yapılması gerekmektedir.

Adres: Yeni Halkla İlişkiler Binası 4. Kat F424 TBMM-ANKARA