Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanunda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi

Söz konusu kanunun amacı; "afet riski altındaki alanlar ile bu alanlar dışındaki riskli yapıların bulunduğu arsa ve arazilerde, fen ve sanat norm ve standartlarına uygun, sağlıklı ve güvenli yaşama çevrelerini teşkil etmek üzere iyileştirme, tasfiye ve yenilemelere dair usul ve esasları belirlemektir." şeklinde ifade edilmiştir.

6 Şubat Kahramanmaraş depremleri ile birlikte afet riski altındaki alanların tespiti ve dönüştürülmesi çok daha önemli ve öncellikli hale gelmiştir. Yukarıda amacını zikrettiğimiz kanunun yetersiz kaldığı, idarenin hareket alanının dar olduğu, uygulama tarafının ağır ilerlediği, kaynak sorunlarının ortaya çıktığı gibi kaygılarla söz konusu kanunda 21 maddelik bir değişiklik teklifi hazırlanmıştır. Teklif iyi niyetle hazırlanmış olsa dahi yeterince tartışılmamış, toplumsal uzlaşı ve ortak akıl aranmamış, mevcut durumun da etkisiyle hem komisyondan hem de genel kuruldan jet hızıyla geçirilmiş ve kanunlaşmıştır.

Değişiklik teklifinin 6. maddesinde rezerv alan tanımından "yeni yerleşim yeri olarak" ibaresi çıkarılması, tüm yapı stokunun hatta sadece yapılı çevre değil doğal çevrenin de bu kapsama girdiği anlamı taşımaktadır. Yani bir şarta bağlı kalınmaksızın, şehir merkezinde yüksek rantlı alanlar rezerv alan olarak ilan edilebileceği gibi afet riski taşımadığı halde ev ve iş yerlerine de el konulabilmesi ve mülkiyet haklarının ihlal edilebilmesi söz konusu olmaktadır.

Bununla birlikte tanımda belirtilen TOKİ'nin veya İdarenin odaktan kopması, riskli yapı üzerinde yoğunlaşamaması ve kaynakların bu alana aktarılmaması gibi sonuçlar getirmesi muhtemeldir.

Ayrıca sayın Bakan beyanlarında "rezerv alan olarak boş ve kamu arazilerini kast ettiklerini, özel araziler içinde kamu arazileri varsa, oraları da rezerv alan ilan etmek istediklerini, illa da dışardan bir alan zorunluluğu anlaşılmasın, mahkemeler bizi zorlamasın, yürütmeyi durdurma kararı verilmesin, ivedilikle dönüşümü sağlayalım istiyoruz" sözlerine yer vermiştir.

16/5/2012 tarihli ve 6303 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanunun 2. Maddesi c bendi, (Ek:7/11/2023-7471/6 md.) ile "Rezerv yapı alanı: Bu kanun uyarınca gerçekleştirilecek uygulamalarda kullanılmak üzere, TOKİ'nin veya İdarenin talebine bağlı olarak veya resen Bakanlıkça belirlenen alanlar" şeklinde çok geniş ve suiistimale açık olarak yeniden tanımlanmıştır.

Bu kapsamda yukarıda belirtilen gerekçeye istinaden ilgili maddeye, alan tanımının odağını daha belirgin ve anlaşılır kılmak üzere "afete karşı dirençli olmayan yapı stoku ya da kamu arazi alanları" ibaresi eklenerek alan sınırlandırılması gerekmektedir. Adres: Halkla İlişkiler Binası 3.Kat B-312 TBMM-ANKARA

Cem AVŞAR Tekirdağ Milletvekili DEVA Partisi Genel Başkan Yardımcısı Yerel Yönetimler ve Şehircilik Politikaları Başkanı