65 Yaşını Doldurmuş Muhtaç, Güçsüz ve Kimsesiz Türk Vatandaşlarına Aylık Bağlanması Hakkında Kanunda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi

Dz IBMM. i, DM CIJMHURİYET HALK PARTİSİ a Grup Başkanlığı

Tarih 22 RAalık 17223

Sayı Lİ 3 Babana aamerankararanreznara

65 Yaşını Doldurmuş Muhtaç, Güçsüz ve Kimsesiz Türk Vatandaşlarına Aylık Bağlanması Hakkında Kanunda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi gerekçesi ile birlikte ekte sunulmuştur.

Nail

Tali Komisyon

Sağlık, Aile, Çalışma ve Sosyal İşler

Esas Komisyon

Plan ve Bütçe

Tarih: 8-12-2023

Esas No:2/18354

GENELEVRAK No: 119 837

Engelliler için savunduğumuz bağımsız yaşam hakkı, ancak ve ancak devletin engellilere bakış açısının değişmesiyle gerçekleşebilir. Uluslararası engelli kriterlerine dayalı, kriterlerin sürekli değişmediği, özlük haklarının tam verildiği, hane içindeki kişi başı gelir seviyesinin bir asgari ücret tutarının 1/3*ünün değil, engellinin bizzat kendisinin gelirinin değerlendirildiği, en az bir asgari ücret üzerinden hesaplanacak ve dayanağı olan istihdam kriterlerinin uygulandığı bir düzenle gerçekleşebilir.

Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığının yayınladığı son raporda; Ulusal Engelli Veri Sisteminde kayıtlı ve hayatta olan engelli sayısı; 1.414.643'ü erkek, 1.097.307'si kadın olmak üzere 2.511.950" dir. Ağır engeli olan kişi sayısı 775.012'dir.

Yine aynı raporda 9670 ve üzeri engeli olup engelli maaşı alan kişi sayısı 2022 yılı itibari ile 279 Bin'dir. 96 40 ve 96 69 arasında engel oranı olup engelli maaşı alan kişi sayısı 348 bin olarak gerçekleşirken engelli yakını aylığı alan kişi sayısı 2020 ve 2021 yıllarında 98 bin, 95 bin gerçekleşirken son yayınlanan raporda düşüş eğilimi göstermiş ve 82 bine inmiştir. Son yapılan zam oranları ile yüzde 40-69 arası engelli aylığının 1.594" TL den 1.874 TL'ye, yüzde 70 ve üzeri engelli aylığı 2400 TLden 2.811 TL'ye çıkmıştır.

Diğer yandan 18 yaş altı engelli yakını olan vatandaşlara ödenen engelli yakını aylığı 1.594 TLden 1.874 TL'ye, hafif silikozis aylığı 3.445 TLden 4.050 TL'ye, orta silikozis aylığı 3.938TL"'den 4.629 TI. ye, ağır silikozis aylığı ise 4.388 TL'den 5.158 TL'ye getirilmiştir.

Yukarı da özetle vermiş olduğum rakamlarda ortaya koymaktadır ki tepeden tırnağa her şeye yılda yüzde 100'ün üzerinde zam meydana gelirken engellilerimizin aylıklarında yapılan artış oranı yüzde 26-30 arasında kalmaktadır. Bugünün şartlarında asgari ücret 11.400 TL, açlık sınırı 13 Bin TP iken bu rakamlarla engellilerimizin hayatını ikame etmeleri beklenemez.

Bu kadar az bir maaşla yetinmek durumunda kalen engelli vatandaşlar aylık miktarı belirlenirken bir de "hanedeki kişi başına düşen gelirin asgari ücretin üçte birinden az olması" kriterine takılmaktadır. Bu kriterin varlığı; engelli yurttaşlarımızı yoksullaştıran ve mağdur eden sebeplerden biridir. Bu kanun teklifi ile bu mağduriyetin giderilmesi amacıyla; engelli aylığı bağlanırken "hane içindeki kişi başına düşen gelir "kavramı kaldırılmalı; yerine "kişinin kendi gelirinin esas alınması "ibaresi eklenmesi amaçlanmıştır.

Yine kanun teklifi ile başkasının yardımı olmadan hayatını idame ettiremeyen ve engellilik durumunu ilgili mevzuat çerçevesinde belgeleyen; Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları tarafından muhtaç olduğuna karar verilenlere muhtaçlık hali devam etiği sürece aylık olarak en az asgari ücret tutarında bir ücret ödenmesi bu şekilde; engelli vatandaşların yaşadığı mağduriyetinin giderilmesi ve engelli bireylerin hak kayıplarının önüne geçilmesi hedeflenmektedir.