1/7/1976 Tarih ve 2022 Sayılı 65 Yaşını Doldurmuş Muhtaç, Güçsüz ve Kimsesiz Türk Vatandaşlarına Aylık Bağlanması Hakkında Kanunda ve 24/5/1983 Tarih ve 2828 Sayılı Sosyal Hizmetler Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi

01.07.1976 tarihli ve 2022 Sayılı 65 Yaşını Doldurmuş Muhtaç, Güçsüz ve Kimsesiz Türk Vatandaşlarına Aylık Bağlanması Hakkındaki Kanunun 1. Maddesinin 1. Fıkrasında yapılan değişiklik ile 65 yaş üzeri yurttaşlara ilişkin muhtaçlık kararı verilmesinde aranan "nafaka bağlanmış veya nafaka bağlanması mümkün olanlar" engeli kaldırılmıştır. Bu değişiklikle hak sahiplerinin bağımsız birer birey olduğu anlayışından yola çıkılarak, bu kişileri diğer aile bireylerine ya da birlikte yaşadığı kişilere bağımlı kılan düzenlemeden geri dönülmesi amaçlanmaktadır. Ayrıca bu değişiklik ile 65 yaşını doldurmuş kişinin, akrabalarının bakımına zorlanması suretiyle aile içinde yaşanabilecek sorunların ve ailenin topyekün yoksullaşmasının da önüne geçilmesi sağlanacaktır.

Aynı maddenin 2. Fıkrasında yapılan değişiklik ile de uluslararası sözleşmelere uygun olacak şekilde bireyin bağımsız yaşama ilkesini gözetecek bir düzenleme yapılmış ve haneye giren toplam gelirin değil, bireyin fiilen elde ettiği gelirin belirtilen nakdi eşiğin altında olması kriteri getirilmiştir. Ayrıca hak sahibi bireyin bakmakla yükümlü olduğu kişilerin olması halinde gelirin paylaşım sonrası değerlendirilmesi gerektiği özel olarak vurgulanmış, böylece aile içinde yaşanabilecek olumsuzlukların ve paylaşımın göz ardı edilmesi durumunda olası yoksullaşmanın önüne geçilmek amaçlanmıştır. Ayrıca 2828 Sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu hükümlerince kurumda bakılan engelli ve yaşlı bireylerin 2022 Sayılı Kanun hükümlerinden yararlanamayacağına ilişkin yasak kaldırılarak, yaşanan mağduriyetlerin sonlandırılması amaçlanmıştır.

01.07.1976 tarihli ve 2022 Sayılı 65 Yaşını Doldurmuş Muhtaç, Güçsüz ve Kimsesiz Türk Vatandaşlarına Aylık Bağlanması Hakkındaki Kanunun 2. Maddesi |. Fıkrasının a ve b bentlerinde yapılan değişiklik ile muhtaçlık tespitinde "nafaka bağlanmış Veya nafaka bağlanması mümkün olanlar" kriteri kaldırılarak halihazırda yaşanan hak kayıplarının önlenmesi amaçlanmıştır. Böylece 18 yaşından büyük engellinin muhtaçlık durumunda salt nafaka alması ya da alabilecek durumda olmasının bireyi gelir desteğinden yoksun bırakması yanlışlığı düzeltilerek, engellinin yaşamını bağımsız bir birey olarak sürdürmesine imkân sağlanmaktadır.

Aynı maddenin 2. Fıkrasında yapılan değişiklik ile ise hak sahipliğinin tespitinde 18 yaşından küçük engelli bireyin bakımını üstlenen Türk vatandaşlarının nafaka almama ya da alabilecek durumda olmama şartı kaldırılmış böylece bakımı üstlenen kişinin nafaka alması, e e alabilecek durumda olmasının yaşam aylığını etkileyen bir durum olması; düzeltilmek istenmiştir. Böylece nafaka miktarına bakılmaksızın hak sahipliğinin ortadan kaldırılması durumunda oluşan hak kayıplarının ve mağduriyetlerinin önüne geçilmesi amaçlanmıştır.

Ayrıca aynı maddenin 3. Fıkrasında yapılan değişiklik ile aylık bağlanma şartlarında yer alan hanenin tümünün elde ettiği gelir yerine, hak sahibi adayının bireysel ve fiilen eline geçen gelirine bakılması ve böylece bireyin bağımsız yaşayabilme ve başkasına muhtaç olmadan sosyal yaşamını devam ettirebilmesi amaçlanmış, ayrıca ihtiyaç sahibinin de bağımsız ve sosyal hayata müdahil bir kişi olduğu fikrinden yola çıkılarak bakmakla yükümlü olduğu kişilerin olabileceği de göz önüne alınmış ve bu kişilerin giderleri de kanun metniyle düzenlenmiştir.

24.05.1983 tarihli ve 2828 Sayılı Sosyal Hizmetler Kanununun Ek.7. maddesinin

1. Fıkrasında yapılan değişiklik ile hak sahiplerinin tespitinde, yalnızca bireyin elde ettiği ya da edebileceği gelirin esas alınması ve bu yolla yurttaşların insan onuruna yaraşır bir yaşam sürdürebilmeleri için gereken nakdi desteğin sunulabilmesi amaçlanmaktadır. Kanun teklifinin genel gerekçesinde de değinilen uluslararası sözleşmeler, ilkeler ve Anayasanın ilgili maddelerince engelli bireyin, bağımsız bir birey olarak kabul edilmesi yönündeki bu düzenleme ile engelli yurttaşların sosyal, ekonomik ve kültürel her tür alanda başkasına bağımlı olmadan varlığını sürdürebilmesinin sağlanması amaçlanmaktadır.

24.05.1983 tarihli ve 2828 Sayılı Sosyal Hizmetler Kanununun Ek.7. Maddesinin son fıkrasında gerçekleştirilen değişiklik, gelir ölçütünde oluşabilecek değişiklik sonucunda geçmişte ödenen aylıkların yasal faizi ile birlikte geri ödenmesinin talebiyle oluşan mağduriyetlerin giderilmesi amaçlanmaktadır. Bakım desteğine ihtiyaç duyan bireylerin, karşı karşıya oldukları sorun ve sıkıntıların yanısıra, bu artış hakkında bildirim yükümlülüğüyle sorumlu kılınmaları gündelik yaşam gerçekleri ile uyuşmamaktadır. Günümüzdeki teknolojik gelişmeler ve e-devlet uygulamaları göz önüne alındığında, bu sorumluluğun hak sahibinin üzerinden alınması ve gelir artışındaki olası değişikliklerin devlet tarafından takibinin yapılması toplum vicdanını da rahatlatan bir uygulama olacaktır. Yine geriye dönük ödemelerin iadesinin talep edilmesine yönelik düzenleme de kanun metninden kaldırılmış ve yukarıda değinilen sebeplerle oluşabilecek maddi mağduriyetlerin önüne geçilmek istenmiştir. Madde 5 — 24.05.1983 tarihli ve 2828 Sayılı Sosyal Hizmetler Kanununun Ek.10. maddesinde yapılan değişiklik ile hizmetin sunumunda hak sahipliğinin tespitinde hane toplam geliri yerine bireyin gelirinin temel alınması ve böylece kanunun genel gerekçesinde Madde 6 — Bu madde yürürlük maddesidir.

Madde 7 — Bu madde yürütme maddesidir.

1/7/1976 TARİH VE 2022 SAYILI 65 YAŞINI DOLDURMUŞ MUHTAÇ, GÜÇSÜZ VE KİMSESİZ TÜRK VATANDAŞLARINA AYLIK BAĞLANMASI HAKKINDA KANUN'DA VE 24/5/1983 TARİH VE 2828 SAYILI SOSYAL HİZMETLER KANUNU'NDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR KANUN TEKLİFİ Madde 1 - 01.07.1976 tarihli ve 2022 Sayılı 65 Yaşını Doldurmuş Muhtaç, Güçsüz ve Kimsesiz Türk Vatandaşlarına Aylık Bağlanması Hakkındaki Kanunun 1. Maddesinin 1. ve 2.

Fıkraları aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:

"Sosyal güvenlik kuruluşlarının herhangi birisinden her ne nam altında olursa olsun bir gelir veya aylık hakkından yararlananlar ile uzun vadeli sigorta kolları açısından zorunlu olarak sigortalı olunması gereken bir işte çalışanlar hariç olmak kaydıyla, Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları tarafından muhtaç olduğuna karar verilen 65 yaşını doldurmuş Türk vatandaşlarına, muhtaçlık hâli devam ettiği müddetçe (1.620) gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımından bulunacak tutarda aylık bağlanır.

Birinci fıkra kapsamına girenlerden, her ne nam altında olursa olsun fiilen eline geçen her türlü gelirler toplamı esas alınmak suretiyle, gelirin engellinin bakmakla yükümlü olduğu kişilerle paylaşımından sonra engelliye kalan aylık gelir tutarı asgari ücretin aylık net tutarının

1/3*ünden fazla olan kimseler muhtaç kabul edilemez ve kendilerine aylık bağlanamaz."

Madde 2 - 01.07.1976 tarihli ve 2022 Sayılı 65 Yaşını Doldurmuş Muhtaç, Güçsüz ve Kimsesiz Türk Vatandaşlarına Aylık Bağlanması Hakkındaki Kanunun 2. Maddesi 1. Fıkrasının a ve b bendi ile 2. ve 3. Fıkraları aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:

"a) Başkasının yardımı olmaksızın hayatını devam ettiremeyecek şekilde engelli olduklarını ilgili mevzuatı çerçevesinde alınacak sağlık kurulu raporu ile kanıtlayan, 18 yaşını dolduran Türk vatandaşı engellilerden; sosyal güvenlik kuruluşlarının herhangi birisinden her ne nam altında olursa olsun bir gelir veya aylık hakkından yararlananlar ile uzun vadeli sigorta kolları açısından zorunlu olarak sigortalı olunması gereken bir işte çalışanlar hariç olmak üzere, Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları tarafından muhtaç olduğuna karar verilenlere muhtaçlık hâli devam ettiği müddetçe (4.860) gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımından bulunacak tutarda,

b) İlgili mevzuatı çerçevesinde alınacak sağlık kurulu raporu ile engelli olduklarını kanıtlayan, 18 yaşını dolduran ve talebine rağmen Türkiye İş Kurumu tarafından işe LAR A al Şaş 2 a ni da aray vadeli sigorta kolları açısından zorunlu olarak sigortalı olunması gereken bir işte çalışanlar hariç olmak üzere, Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları tarafından muhtaç olduğuna karar verilenlere muhtaçlık hâli devam ettiği müddetçe (3.240) gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımından bulunacak tutarda, aylık bağlanır.

Sosyal güvenlik kuruluşlarının herhangi birinden her ne nam altında olursa olsun gelir veya aylık hakkından yararlanan durumunda ya da uzun vadeli sigorta kolları açısından zorunlu olarak sigortalı olunması gereken bir işte çalışan durumunda kendisine bakmakla yükümlü bir yakını bulunan engelli çocuklar hariç olmak kaydıyla; Türk vatandaşı olan, 18 yaşını tamamlamamış ve ilgili mevzuatı çerçevesinde alınacak sağlık kurulu raporu ile engelli oldukları (o kanıtlanmış durumdaki engelli oyakınlarının bakımını üstlenen Türk vatandaşlarından, her ne nam altında olursa olsun engelli bireye bakmakla yükümlü anne veya babanın fiilen elde ettiği her türlü gelirler toplamı esas alınmak suretiyle hane içinde kişi başına düşen ortalama aylık gelir tutarı, asgari ücretin aylık net tutarının 1/3*ünden daha az olan ve Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları tarafından muhtaç olduğuna karar verilenlere muhtaçlık hâli devam ettiği müddetçe ve bakım ilişkisini fiilen gerçekleştirmeleri kaydıyla, (3.240) gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımından bulunacak tutarda aylık bağlanır.

Birinci fıkranın (a) ve (b) bentleri kapsamına giren engellilerden veya ikinci fıkra gereğince aylık bağlanacak engelli yakınlarından, engelli bireyin her ne nam altında olursa olsun her türlü fülen eline geçen gelirler toplamı esas alınmak suretiyle, engelli bireyin bakmakla yükümlü olduğu kişiler de dikkate alınarak kişi başına düşen ortalama aylık gelir tutarı, asgari ücretin aylık net tutarının 1/3*ünden fazla olanlar ile aynı tutardan fazla gelir sağlaması mümkün olan kimseler muhtaç kabul edilemez ve kendilerine aylık bağlanamaz."

Madde 3 - 24.05.1983 tarihli ve 2828 Sayılı Sosyal Hizmetler Kanununun Ek.7. Maddesinin

1. Fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:

"Her ne ad altında olursa olsun, engellinin fiilen eline geçen her türlü gelirler toplamı esas alınmak suretiyle, gelirin, engellinin bakmakla yükümlü olduğu kişilerle paylaşımından sonra engelliye kalan ortalama aylık gelir tutarı, asgari ücretin aylık net tutarının 2/3*ünden daha az olan bakıma ihtiyacı olan engellilere, resmi veya özel bakım merkezlerinde bakım hizmeti ya da sosyal yardım yapılmak suretiyle evde bakımına destek verilmesi sağlanır."

Madde 4 - 24.05.1983 tarihli ve 2828 Sayılı Sosyal Hizmetler Kanununun Ek.7. Maddesinin Son Fıkrasının son cümlesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:

"Birinci fıkra ile belirlenen engellinin bakmakla yükümlü olduğu kişilere bölünmesi çelik . ölçütünü aşan gelir değişikliğinin tespiti hâlinde bu madde kapsamında yapılanı tt tespit tarihi itibariyle durdurulur."

24.05.1983 tarihli ve 2828 Sayılı Sosyal Hizmetler Kanununun Ek.10. Maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:

"65 yaşını doldurmuş ve her ne ad altında olursa olsun yaşlının fiilen eline geçen gelirler toplamı esas alınmak suretiyle, 65 yaşını doldurmuş kişinin bakmakla yükümlü olduğu kişiler dahil, kişi başına düşen ortalama aylık gelir tutarı asgari ücretin aylık net tutarının üçte birinden az olan Türk vatandaşlarına 4734 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin tabi olduğu usule göre hizmet alımıyla bakım hizmeti verilebilir." Madde 6- İş bu kanun yayınlandığı tarihte yürürlüğe girer.

Madde 7- Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.