Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanunda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi

3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanunda Değişiklik Yapılmasına Dair

Kanun Teklifi gerekçesiyle birlikte ekte sunulmuştur.

Tali Komisyon Adalet Esas Komisyon Plan ve Bütçe

Tarih: 14-12-2023

Esas No:2/1868

LEVMRAK No: | 340 SI$ e mem

1923'te başlayan ilk "Türkiye Yüzyılı"nın 43 yılı olağanüstü yönetim usulleriyle geçmiştir. (1923-1987 döneminde çeşitli tarihler arasında toplam 26 yıl sıkıyönetim askeri rejimi, 1987-2002 döneminde 15 yıl Olağanüstü Hal (OHAL) rejimi ve 2016-2018 de 2 yıl OHAL rejimi olmak üzere) Esasen 25.07.2018 tarihli ve 7145 sayılı KHK ya eklenen Geçici 35. Madde 'deki "31 Temmuz 2018'den itibaren üç yıl süreyle" ifadesiyle beraber bu süre toplam 46 yıl olmaktadır. Türkiye'de usul bakımından hukukun üstünlüğü ilkesinin aşınmasına, temel hak ve özgürlükler alanının hukuk dışı bir biçimde yönetilmesine sebep olan salt 2016- 2018 yılları arasındaki OHAL KHK"larıyla 125 bin 678 kamu görevlisi ihraç edildi. OHAL kaldırıldığı halde 7145 sayılı ve 7333 sayılı yasalar ile olağan hallerde de uygulanmak üzere bu kararmamelerin yasalaştırılmasından sonra ibraç edilenler ve hakkında açığa alınma tedbiri uygulananlarla beraber bu sayısının misliyle büyüdüğü tahmin ediliyor.

Soyut ve mesnetsiz iddialarla görevlerinden edilenler; İdare Mahkemelerinin iptal, yürütmeyi durdurma yahut OHAL Komisyonu kararlarıyla birer ikişer görevlerine döndükten sonra bu defa da davalı idareler ile davacılar arasında yeni uyuşmazlıkların oluştuğu, yeni dava konusu işlemlerin ortaya çıktığı görülmektedir. Büyük bir kısmı mali haklarla ilgili olan bu uyuşmazlıkların başını paranın enflasyon karşısında yaşadığı büyük değer kaybı çekmektedir.

Bilindiği üzere Anayasa'nın 125 inci ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 28 inci maddelerine göre; idare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü ve bir idari işlemin iptaline ilişkin yargı kararına uymaya, bu kararın amaç ve kapsamı doğrultusunda işlem tesis etmeye ya da eylemde bulunmaya zorunludur. Bununla beraber kendisini "kabile devleti"nin yürütmesi sanan idareler; kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödeme konusunda talep dilekçelerine cevap vermemek, mağdurları yeni bir dava açmaya zorlamak, mecbur kaldıkları ödemeyi faizsiz yapmak gibi çeşitli ve sayısız örnekle ayak diremektedirler. AİHM, Anayasa Mahkemesi ve Danıştay'ın çeşitli kararlarında, herhangi bir sebeple hakları ihlal edilenlere, geriye doğru mali hakları toplu olarak ödenerek mağduriyetleri giderilirken, bu mali hakkına geç kavuşması sebebiyle paranın enflasyon karşısında değer kaybettiği gözetilmeden ödeme yapılmasının, ayrıca mülkiyet hakkının ihlali anlamına geleceği açıkça ifade edilmektedir.

3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun'da bu yasal faizin "012 olduğu ve Cumhurbaşkanı'nın bu oranı aylık olarak belirlemeye, yüzde onuna kadar indirmeye veya bir katına kadar artırmaya yetkili olduğu hükmü yer alır. Ancak Hazine ve Maliye Bakanlığının Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğine göre kanuni faiz oranı sözleşmeyle tespit edilmemişse 969*dur. Bu durumda 2016 yılında 4500 TL net maaş alırken ihraç edilen bir uzman doktor 2023 yılında göreve döndüğünde mahrum kaldığı aya ilişkin kendisine ödenen rakamın 4900 TL oluşunun akıl ile izah edilir bir yanı yoktur.

Faiz; konusu para olan borçlarda, alacaklının bu paradan mahrum kaldığı süre içinde uğrayacağı kayıpların, başka bir ifadeyle bu paranın kullanılamamasından dolayı yoksun kalınan kazancın karşılığıdır. 3095 sayılı Kanun ile çerçevesi çizilen bu oranın; "paranın kullanılamamasından dolayı yoksun kalınan kazancın karşılığı"yla da "dava konusu işlem hiç olmamışçasına etki doğurması" beklenen idari işlem iptalleriyle de uzaktan yakından ilgisi kalmamıştır. Hukuksuz idari işlemlerin ayrı, gayrı resmi olarak enflasyonun üçlü basamakları çoktan geçtiği olağanüstü iktisadi krizin ayrı vurduğu bu vatandaşların; daha güncel asgari ücretin 9650*sine dahi denk gelmeyen maaş alacaklarına ilişkin mağduriyetlerinin giderilmesi © gerekmektedir. Vergi ve harçlara gelen zamların (hatta mutat olmayan şekilde sayısı dahi arttırılan vergilerin), amme alacaklarına uygulanan tecil faizlerinin dahi arşa çıktığı bu dönemde yürütmenin vatandaştan alma konusunda hoyrat ancak kendisinin sebep olduğu mağduriyetleri giderme konusunda eksikliği kabul edilemez. Mağduriyetlerin reel biçimde giderilmesi amacıyla söz konusu "Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanunda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi" hazırlanmıştır.