Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanunda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi

Gecikme Faizi, genel anlamda alacaklının alacağına geç kavuşması nedeniyle uğradığı zararın giderimini sağlamak veya uğrayacağı kaybın tazminini gerçekleştirmek amacıyla düzenlenmiş bir kurumdur. Diğer bir deyişle faiz, temerrüde düşen borçlunun, alacaklının bu süre içerisinde elde edebileceği faydayı yahut uğradığı kaybı faiz yoluyla tazmin etmesini amaçlamaktadır. Hakkaniyetin bir gereği olarak, borçlunun kusuru nedeniyle alacağına kavuşmakta geciken alacaklının hakları bu yolla korunmaktadır. Ancak, Türkiye gibi enflasyonist ülkelerde alacaklara uygulanan temerrüt faizinin enflasyon oranına paralel olarak belirlenmediği durumlarda para borçlusu, borcunu ödemekte gecikmesi sebebiyle adeta ödüllendirilmekte, alacaklı bakımından ise enflasyon oranında maddi kayıplar meydana gelmektedir.

Kanuni faiz, 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Tememüt Faizine İlişkin Kanun ile belirlenmekte ve kanun ile belirlenen oranın artırılıp azaltılması hususunda Cumhurbaşkanı yetkilendirilmektedir. Ülkemizde, enflasyon etkisi net bir biçimde hissedilirken enflasyonist ortamın getirdiği belirsizlik, birtakım tedbirlerin alınmasını zorunlu kılmaktadır. Son dönemde artan hayat pahalılığı ve buna bağlı olarak günden güne eriyen alım gücü karşısında mevcutta uygulanan yasal faiz oranı, ülkenin içerisinde bulunduğu gerçeklikten bir hayli uzak kalmıştır. Vatandaşın alacağının zamana karşı korunması için kanuni faiz oranlarının artırılması, bir zorunluluk haline gelmiştir. i

Amme alacakları bakımından, ödeme müddeti içinde ödenmeyen kamu alacaklarına vadenin bitim tarihinden itibaren aylık "63,5 faiz uygulanacağı öngörülmüştür. Kamu alacaklarına, tahsilde yaşanabilecek gecikmeler sebebiyle hazinenin kayba uğramaması adına yüksek gecikme faizi uygulanmaktadır. Kamu zararının oluşmaması adına öngörülen düzenlemenin olumlu ve yerinde olduğu değerlendirilmektedir ancak vatandaş bakımından öngörülen kanuni faiz oranlarının vatandaşı zarara uğrattığı hususu gözetilmemiştir. Bu durumun birden çok etkisi bulunmakta birlikte en belirgin etkisi, yargının iş yükünde ortaya çıkmaktadır. Gerçek enflasyon karşısında bir hayli düşük kalan kanuni faiz oranı sebebiyle, borçlu, borcunu ödemekten kaçınmakta ve ödemesini dava sonuna kadar erteleyerek adeta ucuz kredi imkânı elde etmektedirler. Dava neticesinde alınan paranın değeri, uygulanan yasal faiz oranları sebebiyle erimekte ve alacaklı vatandaş zarara uğramaktadır. Temerrüde düşmenin ödeme yapmaktan daha cazip olduğu bir denklemde, yargının iş yükü artmakta ve vatandaş maddi zarara uğramaktadır. ,

Sözleşme ile belirlenmiş faiz oranları dışında tüm dava konusu alacaklarda yasal faiz uygulandığı gözetildiğinde, bu faiz oranının uygulama alanının oldukça geniş olduğu kabul edilmelidir. Kamu alacakları ve vatandaşlara ait alacaklara uygulanan faiz oranları arasında ortaya çıkan uçurumun vatandaş lehine makul bir dengeye yaklaştırılması gerekmektedir. Bu itibarla, kanuni faiz oranının kamu alacaklarına uygulanan faiz oranının yarısına endekslenmesi neticesinde vatandaşın mağduriyetinin bir nebze de olsa giderilmesi ve vatandaşın Mababız zamana karşı korunması sağlanmış olacaktır. Açıklanan gerekçe doğrultusundâ, i teklifinin sunulması gerekliliği doğmuştur.