Siyasi Partiler Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Teklifi

Siyasi Partiler Kanunu'nda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Teklifi gerekçesi ile birlikte ektedir.

Tali Komisyon

Adalet

Esas Komisyon

. |Anayasa

Tarih: 15-1-2024

Esas No:2/1912

—TBM-M-1 2-"Deak 201 Ne: (700929

Demokrasinin olmazsa olmaz unsurlarından biri, siyasi partilerdir. Birçok siyasi parti, dünyada demokrasinin yerleşmesi ve gelişmesi açısından mücadeleler vermiştir ve vermeye de devam etmektedir.

Demokratik kural ve geleneklerin işlemesi, demokrasinin toplumsal olarak içselleştirilmesi konularında, siyasi partilerin görevleri son derece önemlidir. Çünkü, siyasi partiler iç işleyişi anlamında demokrasi okulu niteliğindedir. Bunun en önemli örneklerinden biri de ülkemizdeki siyasi parti sistemidir.

Türkiye'deki siyasi partilerde, parti içi demokrasinin varlığına ve gelişmesine engel olan başlıca unsurlarından biri, 1980 darbesinin ruhunu yansıtan Siyasi Partiler Kanunu"dur. Bu kanun, yerel düzeyde; köyler, mahalleler ve ilçelerde yurttaşların siyasete katılması açısından önemli düzenlemelere ihtiyaç duymaktadır.

Ülkemizdeki siyasi partilerin programları, tüzükleri, yönetmelikleri ve projelerinde mutlaka demokrasinin gelişmesi noktasında sözler ve hükümler bulunmaktadır. Başka bir ifadeyle ülkemizdeki demokrasinin yerleşmesi ve gelişmesi için siyasi partilerimiz, çeşitli vaatlere sahipken, bunların önünde Siyasi Partiler Kanunu engeli bulunmaktadır. Örneğin; köy ve mahallelerde, herhangi bir siyasi parti üyelerinin tamamı, ilçe başkanı ve yönetim kurulu üyelerinin belirlenmesine katılamamaktadır. Benzer biçimde, il başkanı ve yönetim kurulu üyelerinin belirlenmesinde, ilçelerdeki siyasi parti üyelerinin tamamı söz hakkına sahip değildir. Bunun yerine, delegasyon sistemiyle sadece belli ölçütlere göre seçilmiş ve delege olmuş üyeler ilçe ve il yönetimlerini seçebilmektedir. Bu durum yerel düzeyde ve siyasi parti hiyerarşisinde, en alt düzeyde siyasi parti içinde demokratik katılımın önüne geçmektedir. Bir anlamda, parti içi demokrasi kanallarının işlemesi sorunlu hale gelmektedir.

Köyden, il kademesine kadar her aşamada parti içi demokrasinin sağlanabilmesi gerekmektedir.

Bu bağlamda; 22.04.1983 tarihli ve 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu'nun 19. maddesinde yapılacak değişiklikle il kongresinin ilçe kongrelerince seçilecek delegelerden değil, ildeki tüm üyelerden oluşması; 20. maddesinde yapılacak değişiklikle de ilçe kongresinin köy ve mahallelerde seçilmiş delegeler yerine, o köy ve mahallelerdeki üyelerin tamamından oluşması amaçlanmaktadır.