Emniyet Teşkilat Kanunu ile Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Teklifi

Örgütlenme ve grev hakkı da dahil olmak üzere toplu çalışma hakları, Uluslararası Çalışma Örgütü'nün (ILO) ilkelerinde temel haklar olarak kabul edilmiştir. Toplu işçi hakları üç unsuru içermektedir: (1) sendikalarda örgütlenme hakkı; (2) sendikaların toplu pazarlık hakkı; ve (3) grev hakkı. Sendikalarda örgütlenme hakkı, çalışanların ekonomik çıkarlarını geliştirebilmeleri ve onurlu bir şekilde yaşayabilmeleri için en önemli araçların başında gelmektedir. Örgütlenme özgürlüğü ve toplu pazarlık hakkı Uluslararası Çalışma Örgütü ILO tarafından temel haklar olarak kabul edilmiştir.

Toplu çalışma haklarının önemine rağmen, çeşitli ülkeler kolluk kuvvetlerinin veya emniyet hizmeti sınıfında görev yapan kamu görevlilerinin (çarşı ve mahalle bekçisi, polis, komiser muavini, komiser, başkomiser) sendikalarda örgütlenmesine kısıtlamalar getirmiştir. Polis memurlarının örgütlenme hakkının engellenmesi, örgütlenme özgürlüğünü ihlal etmektedir.

ILO standartları, sendikalarda örgütlenme hakkını temel bir hak olarak kabul etmektedir. Polis memurlarının sendikal hakkından mahrum bırakıldığı ülkelerde mevcut düzenlemelerin ILO ilkelerini ihlal eden çeşitli yönleri bulunmaktadır. Bunlardan en önemlisi, polis memurlarının çıkarlarını temsil edecek alternatif bir düzenleme bulunmamasıdır. Bu ülkelerde polis memurlarının maaşları ve çalışma koşulları tek taraflı olarak iktidar tarafından düzenlenerek ve polis memurlarının talepleri dikkate alınmamaktadır. Polis memurlarının bu haklardan mahrum bırakılması, ILO sözleşmelerine göre temel haklar olarak kabul edilen örgütlenme ve toplu pazarlık özgürlüklerinin ihlali olarak görülmektedir. Çalışma koşullarının iyileştirilmesi, iş adaletinin sağlanması ve görevlerini yerine getirme kapasitelerinin artırılması için polis memurlarına da kolektif hakların tanınmasına ihtiyaç vardır.

Avrupa'da 27 ülkede toplam 36 polis sendikası bulunmaktadır. Polis sendikaları Avrupa Polis Sendikaları Konfederasyonu (EuroCOP) adlı Avrupa ölçekli bir örgütün üyesidir ve EuroCop aynı zamanda Avrupa Sendikalar Konfederasyonu (ETUCYa üye 10 Avrupa sendika federasyonundan birisidir. Polis sendikası; "kendini hükümetlerden, yönetimlerden, siyasal partilerden, dini topluluklardan bağımsız görür, Polisin ve emekli polisin mesleki, toplumsal, ekonomik, ekolojik, kültürel çıkarlarını savunur" felsefesine dayanmaktadır.

EuroCOP; Avrupa'daki polis teşkilatları haklarının kademeli olarak erozyona uğradığını ve bu nedenle Avrupa çapında polis memurlarının sosyal hakları konusunda giderek daha fazla endişe duyduğunu dile getirmektedir. EuroCOP; Avrupa'da 500.000'den fazla polis memurunun çıkarlarını temsil etmekte, polisler için insan haklarını, demokratik denetim altında etkin bir polis hizmetini savunmaktadır. Sınır ötesi polis işbirliğinden polis memurlarının refahını artırmaya kadar çeşitli konuları ele almaktadır. Bunumla birlikte, polis memurlarının haklarını, güvenliğini, değerlerini ve toplumdaki konumunu korumaya çalışmaktadır.

Bir çok ülke, tercihlerini insan haklarının geliştirilmesi yönünde kullanarak polis memurlarına kolektif haklarını tanımaktadır. Bu anlayışın kabul edildiği ülkelerdeki polis sendikaları, polis memurlarının refahına katkıda bulunmuştur. Bu anlayış aynı zamanda siyasallaşmış bir polis gücü yaratılmaması için, polis memurları ile devlet ve siyasi aktörler arasında sı tisbağri kaçınma girişimine de yol açmıştır. Bu ülkeler, polis memurlarının ko mensuplarının özlük haklarını ve refahını geliştirirken, siyasi ve yersiz baskil polis teşkilatı oluşturmanın bir yolu olarak görmüştür.

Polis memurlarının haklarının geliştirilmesi, polisin iyi çalışma kabiliyetini sürdürmesi açısından önem taşımaktadır. İşyerinde ve kurumsal yapıda adalet, polis memurlarının işle ilgili algı ve davranışlarında her zaman önemli bir unsur olmuştur. Araştırmalar, kurumlarının kendilerine adil davrandığına inanan polis memurlarının daha etkin çalıştığını göstermektedir. Ayrıca, adil davranılan polis memurlarının halka karşı davranışlarını pozitif yönde etkilediği ve görevi kötüye kullanma ihtimallerinin daha düşük olduğunu göstermektedir. Dolayısıyla, polis memurları için profesyonel bir sendikanın tanınması, polis memnuniyetindeki artışa bağlı olarak polis çalışmalarının verimliliği ve etkinliğinde iyileşmeye yol açabilecektir. Mevzuatında polis memurlarının örgütlenmesi ve grev yapmasının yasak olduğu ülkelerde, polis memurlarının çalışma koşulları bizzat siyasi irade tarafından belirlenmektedir. Polis örgütlenmeleri ve grevlerinin yasaklanması genellikle hükümetlerin polis teşkilatı üzerindeki sıkı kontrolünü sürdürme arzusundan kaynaklanmaktadır. Polis memurlarına örgütlenme ve grev hakkı tanınmasının, siyasi baskılardan uzak bir polis gücünün kurulmasına yol açacağı unutulmamalıdır. Polis sendikası sadece polislerin çalışma koşulları ve özlük hakları açısından değil, hukuksuz uygulamaların sınırlanması açısından da önem taşımaktadır. Polis sendikası polisin kanunsuz-hukuksuz emirlere karşı çıkması açısından da bir güvence oluşturacaktır. Dolayısıyla, örgütlenme hakkının reddedilmesinin dayandığı mantık giderek önemini yitirmektedir. Söz konusu kanun teklifi, Emniyet Teşkilatı Mensuplarının sendika kurabilmelerini ve sendikalara üye olabilmelerini amaçlamaktadır.

Onayı istenen anlaşmanın teklife ekli Türkçe metni; taranmış PDF’ten otomatik okundu. Yabancı dildeki metinler ve imza sayfaları burada gösterilmiyor, TBMM PDF’indedir.

MADDE 1- 4/6/1937 tarihli ve 3201 sayılı Emniyet Teşkilatı Kanununun ek 11 inci maddesi yürürlükten kaldırılmıştır.

MADDE 2- 25/6/2001 tarihli ve 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanununun 5 inci maddesinin birinci fıkrasına aşağıdaki bent eklenmiştir.

"12. Emniyet hizmetleri,"

MADDE 3- 25/6/2001 tarihli ve 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları Ve Toplu Sözleşme Kanununun 15 inci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde "ve yardımcıları" ibaresinden sonra gelmek üzere "emniyet daire başkanları ile emniyet müdürleri" ibaresi eklenmiş ve (/) bendi yürürlükten kaldırılmıştır.

MADDE 4- Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

MADDE 5- Bu Kanun hükümlerini Cumhurbaşkanı yürütür.