Türk Sivil Havacılık Kanunu ile Bazı Kanunlarda ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi

14/4/1341 tarihli ve 618 sayılı Limanlar Kanununun 10 uncu maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

"MADDE 10- Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı, deniz ve içsular ulaşımını geliştirmek ve serbest, adil, sürdürülebilir bir rekabet ortamı sağlamak amacıyla sınırlı olmak üzere ve özel kanunlarda ve kanun hükmünde kararnamelerde aksine hüküm bulunmadıkça liman, iskele ve kıyı yapılarında gemilere verilen hizmetlere ilişkin gerektiğinde taban ve tavan ücretlerini tespit etmek ve uygulamasını denetlemekle yetkilidir.

Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı, özel kanunlarda ve kanun hükmünde kararnamelerde aksine hüküm bulunmadıkça deniz yetki alanlarında, suyollarında ve içsularda kılavuzluk ve römorkörcülük hizmetlerinin ücretleri ile liman idari sınırlarında demirleyen gemilerin demirleme ücretlerini ve bu ücretlerin ödenmesine ilişkin usul ve esaslar ile muafiyetleri belirler. Demirleme ücret tarifesi, bir günlük demirde kalma süresi için, geminin seferi, demirde kalma süresi, aylık veya yıllık toplu ödeme, demirleme nedeni, demirlediği yer gibi unsurlar göz önünde bulundurularak geminin grostonu başına 2 Türk lirasını geçmemek üzere Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından belirlenir. Bu miktar, her yıl bir önceki yıla ilişkin olarak 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 298 inci maddesinin (B) fıkrası uyarınca tespit ve ilan olunan yeniden değerleme oranında, takvim yılı başından geçerli olmak üzere artırılır. Cumhurbaşkanı, bu miktarı on katına kadar artırmaya yetkilidir. Demirleme ücretleri, Döner Sermaye İşletmesi hesabına yatırılır. Yatırılan miktarın 9050'si takip eden ayın beşine kadar genel bütçeye gelir kaydedilmek üzere Bakanlık merkez muhasebe birimine aktarılır."

Gerekçe: Madde ile ülkemizin uluslararası ticaretteki payının arttırılmasında önemli rol oynayacak olan deniz ulaştırmasının geliştirilmesi, hem liman işletmelerinin hem de gemi ve yük sahiplerinin ticari menfaatlerinin gözetilmesi ve sürdürülebilir bir rekabet ortamı yaratılması amacıyla, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığına liman, iskele ve kıyı yapılarında sadece gemilere verilen hizmetlere ilişkin gerektiğinde taban ve tavan ücret belirleme ve denetleme yetkisi verilmektedir. Bu yetkinin kullanılmasında, özel kanunlarda ve kanun hükmünde kararnamelerde aksine hüküm bulunmadıkça uluslararası standartlar dikkate alınarak serbest piyasa ve deniz ticaretinin dinamikleri göz önünde bulundurularak, ilgili sektör paydaşlarıyla da istişare edilmesi de esas olacaktır. Hâlihazırda, Avrupa Birliği limanlarında da konu ile ilgili düzenlemeler mevcuttur. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Denizcilik Genel Müdürlüğünün görevleri arasında sayılan ve 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 478 inci maddesinde yer alan "liman, iskele ve kıyı yapılarının kullanım ücretleri ile taşımacılık faaliyetlerine ilişkin taban ve tavan ücret tarifesi belirlemek" hükmü, Anayasa Mahkemesi'nin 16/2/2023 tarihli ve E: 2020/34, K: 2023/25 sayılı Kararı ile iptal edilmiştir. Değişiklik ile iptal edilen hükümde belirtilen yetki, gemilere verilen hizmetleri kapsayacak şekilde daraltılmış, "özel kanunlarda ve kanun hükmünde kararnamelerde aksine hüküm bulunmadıkça" ibaresi kullanılarak özel kanunlarda ve kanun hükmünde kararnamelerde yer alan ilgili kurum ve kuruluşların hakları saklı tutulmuştur. Maddede bahsi geçen "gemilere verilen hizmetler" barınma hizmeti, elektrik hizmeti, kılavuzluk ve römorkörcülük hizmeti ile bağlantılı olmayan palamar hizmeti, yakıt, yağ ve su ikmalinde liman kullanım hizmeti, kumanya hizmeti gibi hizmetlerdir. Ayrıca Bakanlığa, özel kanunlarda ve kanun hükmünde kararnamelerde aksine hüküm bulunmadıkça deniz yetki alanlarında, suyollarında ve içsularda kılavuzluk ve römorkörcülük hizmetlerinin ücretleri ile liman idari sınırlarında demirleyen gemilerin demirleme ücretlerini ve bu ücretlerin ödenmesine ilişkin usul ve esaslar ile muafiyetleri belirleme yetkisi verilmekte ve demirleme ücretlerinin, Döner Sermaye İşletmesi hesabına yatırılması ve yatırılan miktarın "050"sinin Hazine ve Maliye Bakanlığına aktarılması hususu düzenlenmektedir.

618 sayılı Kanuna aşağıdaki ek madde eklenmiştir.

"EK MADDE |1- Türkiye deniz yetki alanlarında, suyollarında ve içsularda verilecek kılavuzluk ve römorkörcülük hizmetleri, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından yürütülür. Bakanlık bu hizmetleri, bu maddede belirtilen usul ve esaslar dâhilinde gerçek veya tüzel kişilere yaptırabilir veya devredebilir. Kılavuzluk ve römorkörcülük hizmetlerinin kamu yararı ve sorumluluğu önceliğiyle, bağımsızlık ve tarafsızlık ilkesi gözetilerek seyir emniyeti ile can, mal, deniz ve çevre emniyeti ve güvenliği odaklı olarak yürütülmesi esastır. Bu madde kapsamında gerçek ve tüzel kişiler tarafından sağlanan hizmetlerin mevzuata uygunluğu ve sürekliliği Bakanlık tarafından denetlenir. Kılavuzluk ve römorkörcülük hizmetinin verilmesine ilişkin teknik gereklilikler, hizmet standartları, hizmeti verecek olan gerçek ve tüzel kişilere ilişkin şartlar, istisnalar, yasaklar ve yükümlülükler gibi usul ve esaslar ile bölgesel hizmet sahaları Bakanlık tarafından belirlenir.

İstanbul ve/veya Çanakkale Boğazlarından geçiş esnasında verilecek kılavuzluk ve tömorkörcülük hizmetleri, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığının belirlediği usul ve esaslar dâhilinde Kıyı Emniyeti Genel Müdürlüğü tarafından yürütülür. Bu konuda gerçek veya özel hukuk tüzel kişileri yetkilendirilemez veya hizmet alımı yapılamaz.

Kamu kurum ve kuruluşları tarafından işletilen liman tesisleri ile 24/11/1994 tarihli ve 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun kapsamında işletme hakkı devri/verilmesi yöntemiyle özelleştirilen liman tesisleri ve 8/6/1994 tarihli ve 3996 sayılı Bazı Yatırım ve Hizmetlerin Yap-İşlet-Devret Modeli Çerçevesinde Yaptırılması Hakkında Kanun kapsamında işletilen liman tesislerinin, sözleşmelerinde hüküm olması halinde sadece bu tesislere yönelik kılavuzluk ve römorkörcülük hizmetlerini verebilirler. Mevki ve mesafeler itibariyle bölgesel hizmet sahaları veya herhangi bir liman tesisi kümelenmesi ile ilgisi ve irtibatı bulunmayan liman tesislerinin kılavuzluk ve römorkörcülük hizmetleri kazanılmış hak www oluşturmayacak şekilde ilgili tesisler tarafından verilebilir. Bu fıkrada belirtilen liman tesisleri söz konusu hizmetleri, yönetmelikle belirlenen gereklilikler ile hizmet standartlarını sağlamak ve ilgili diğer mevzuat hükümlerine uymak koşulu ile Bakanlıkça düzenlenen izin kapsamında

Kılavuzluk ve römorkörcülük hizmeti vermekte olan gerçek veya tüzel kişilerin, kılavuzluk ve römorkörcülük ile bunlarla bağlantılı palamar ve yer değiştirme gibi hizmetlerden elde ettiği gelirlerden oluşan aylık gayrisafi hasılattan, Aliağa, Ambarlı, Gemlik, İskenderun, Kocaeli ve Mersin Bölge Liman Başkanlıkları merkez idari sahasındakiler için 9030, Bandırma, Ceyhan, İzmir, Samsun, Tekirdağ, Tuzla ve Yalova Bölge Liman Başkanlıkları merkez idari sahasındakiler için 25, Antalya, Çanakkale, İstanbul, Karadeniz Ereğli ve Zonguldak Bölge Liman Başkanlıkları merkez idari sahasındakiler ile Karabiga ve Taşucu Liman Başkanlıkları idari sahasındakiler için 9620, diğer bölge liman başkanlıkları veya liman başkanlıkları idari sahasındakiler için "010, İstanbul ve/veya Çanakkale Boğazlarından geçiş bölgesi için 9020 oranında pay alınır. Kılavuzluk ve römorkörcülük hizmetlerinin verildiği deniz alanlarındaki deniz trafik yoğunluğu göz önünde bulundurularak aylık gayrisafi hasılattan alınan payları 9640'a kadar artırmaya veya 905'e kadar indirmeye Cumhurbaşkanı yetkilidir. Kılavuzluk veya römorkörcülük hizmeti verenlerin, verdikleri hizmetten Bakanlığın belirlediği tarifeden daha düşük bir ücret almaları veya ücret almamaları hâlinde dahi ödeyecekleri pay, tarife üzerinden hesaplanarak ödenir. Kılavuzluk ve römorkörcülük hizmeti vermekte olan gerçek veya tüzel kişilerce ödenecek pay, en geç hizmetin verildiği ayı takip eden ayın on beşine kadar Bakanlık döner sermaye işletmesi muhasebe birimi hesaplarına yatırılır. Yatırılan miktarın 9050'si takip eden ayın beşine kadar genel bütçeye gelir kaydedilmek üzere Bakanlık merkez muhasebe birimine aktarılır.

İkinci ve üçüncü fıkralarda belirtilen yerler ile askeri tesisler dışında, sınırları ile hizmet koşulları Yönetmelikle belirlenen bölgesel hizmet sahalarında verilecek kılavuzluk ve römorkörcülük hizmetleri, 4046 sayılı Kanunun 18 inci maddesinde belirtilen işletme hakkının verilmesi yöntemi kullanılarak ihale yoluyla gerçek veya tüzel kişilere 20 yılı geçmemek üzere Bakanlık tarafından devredilebilir. Bu madde kapsamında yapılacak özelleştirme ihalesinde değer tespiti yapılmaz. Özelleştirme ihalesi, işletme hakkı verilmesi sözleşmesi için geçerli olacak kılavuzluk ve römorkörcülük ile bunlarla bağlantılı palamar ve yer değiştirme gibi hizmetlerden elde edilen gelirlerden oluşan aylık gayrisafi hasılattan verilecek pay oranının belirlenmesi amacıyla, 4046 sayılı Kanunda belirtilen pazarlık usulü uygulanmak suretiyle gerçekleştirilir. Pazarlık usulü, kılavuzluk ve römorkörcülük hizmetleri için dördüncü fikra uyarınca ilgili bölgede uygulanan pay oranı üzerinden artırma yapılmak suretiyle gerçekleştirilir. Ancak Aliağa, Ambarlı, Ceyhan, Gemlik, İskenderun, Kocaeli ve Mersin Bölge Liman Başkanlıklarını kapsayan bölgesel hizmet sahalarında artırma yapmaya esas pay oranı kılavuzluk hizmetleri için 9640'tır. İhale komisyonu tarafından gerekli görüldüğü takdirde ihale, pazarlık görüşmesine devam edilen teklif sahiplerinin katılımı ile açık artırma suretiyle sonuçlandırılabilir. İhale, Bakanlık bünyesinde, Bakan tarafından belirlenen ve beş kişiden oluşan ihale komisyonu tarafından gerçekleştirilir. İhale Komisyonu 4046 sayılı Kanunun 18 inci maddesinde belirtilen usul ve esaslara göre çalışır ve sekretaryasını Denizcilik Genel Müdürlüğü yürütür. Bu madde kapsamında yapılacak işletme hakkının verilmesi imtiyaz addolunmaz. Bir bölgesel hizmet sahasında kılavuzluk hizmetleri ve römorkörcülük hizmetleri aynı kişilere ihale edilmez. Bu çerçevede imzalanan sözleşmeler özel hukuk hükümlerine tabidir. İhale aşamasında 4/1/2002 tarihli ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun ceza ve yasaklama hükümleri, sözleşmenin uygulanması aşamasında 5/1/2002 tarihli ve 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanununun ceza, yasaklama ve sözleşmenin feshi hükümleri uygulanır.

Bakanlık, herhangi bir bölgesel hizmet sahasında veya liman tesisinde, kılavuzluk veya römorkörcülük hizmetlerinin yürütülmesine yönelik talep olmaması, bu hizmetleri yürüten gerçek veya tüzel kişilerin sunduğu hizmetin süresinden önce herhangi bir nedenle sona ermesi veya iptal edilmesi yahut mücbir sebep durumunun gerçekleşmesi halinde geçici olarak yeterli hizmet verebilecek şartları haiz mevcut kılavuzluk veya römorkörcülük hizmeti veren gerçek veya tüzel kişileri, kamu yararı amacıyla sınırlı olmak üzere, kapasite ve coğrafi yakınlık gibi hususları gözeterek makul bir süre için görevlendirebilir veya bu hizmetleri kendisi verebilir.

Kılavuzluk ve römorkörcülük hizmeti verenlerin Bakanlıkça belirlenen şartları sağlayamamaları veya kaybetmeleri ve verilen süre içerisinde şartları yerine getirememeleri halinde ilgili sahada hizmet vermesine izin verilmez. Bu maddede belirlenen yükümlülüklere aykırı hareket edenlere Bakanlık veya liman başkanlığı tarafından ihlalin niteliğine göre yüz bin Türk Lirasından iki milyon Türk Lirasına kadar idari para cezası verilir. İdari para cezalarının uygulanması, ilgili döneme ait payların ödenmesine ilişkin yükümlülükleri ortadan kaldırmaz.

Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığınca çıkarılan Yönetmeliğe göre belirlenir."

Gerekçe: Madde ile kılavuzluk ve römorkörcülük hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin düzenleme yapılmaktadır. Kılavuzluk ve römorkörcülük hizmetleri, Türkiye'nin deniz yetki alanlarında, Türk Boğazları bölgesinde, suyollarında ve içsularda, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığının asli görevi olan seyir, can, mal, çevre güvenliği ve emniyetinin sağlanmasına yardımcı olmak, oluşabilecek riskleri ve tehlikeleri en alt düzeye indirmek adına gemilere seyir ve manevra yardımı amacıyla verilen bir hizmettir. Madde ile Türkiye deniz yetki alanlarında, suyollarında ve içsularda verilecek kılavuzluk ve römorkörcülük hizmetlerinin, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından yürütüleceği, Bakanlığın bu hizmetleri, maddede belirtilen usul ve esaslar dâhilinde gerçek veya tüzel kişilere yaptırabileceği veya devredebileceği hususları öngörülmektedir. Kılavuzluk ve römorkörcülük hizmetleri kategorilere ayrılarak hizmetin gerçek ve tüzel kişilere yaptırılmasına veya devredilmesine ilişkin usuller belirlenmektedir. Bu kapsamda; ikinci fıkra ile İstanbul ve/veya Çanakkale Boğazlarından geçiş esnasında verilecek kılavuzluk ve römorkörcülük hizmetlerinin güvenlik ve stratejik önemine binaen, sadece boğaz geçişinde geçerli olmak üzere Kıyı Emniyeti Genel Müdürlüğü tarafından yürütüleceği ve bu konuda gerçek veya özel hukuk tüzel kişilerinden hizmet alımı yapılamayacağı hususu düzenlenmektedir. Üçüncü fikra ile kamu kurum ve kuruluşları tarafından işletilen liman tesisleri ile özelleşen liman tesisleri ve yap-işlet-devret modeli ile işletilen liman tesislerinin işleticilerinin işletme hakkı devri/verilmesi sözleşmelerinde veya yap işlet devret sözleşmelerinde hüküm olması halinde kılavuzluk ve römorkörcülük hizmetlerinin işletmelerince verilebileceği belirtilmiştir. Böylece bu liman tesislerinin, kılavuzluk ve römorkörcülük hizmetini verebileceklerine ilişkin olarak sözleşmelerinde hüküm bulunması halinde bu hükümlerin geçerli olacağı kabul edilerek kazanılmış haklara riayet edilmesi amaçlanmaktadır. Bununla birlikte mesafe itibarıyla diğer limanlara uzak olan veya çevresinde liman kümelenmesi bulunmayan ve tek bir liman için kılavuzluk veya römorkörcülük teşkilatının kurulmasının verimli olmayacağı tekil liman tesislerinde, kılavuzluk ve römorkörcülük hizmetinin bu liman tesisi tarafından yürütülebileceğine ilişkin düzenleme yapılarak bu alanda hizmette bir boşluk olmaması amaçlanmaktadır. Bahsi geçen liman tesislerinin kendi tesislerine gelen gemilere kılavuzluk ve römorkörcülük hizmetlerini verebilecekleri kabul edilmişse de söz konusu hizmetlerin düzenli ve güvenli bir şekilde yürütülmesinde üstün kamu yararı bulunduğundan, fıkranın son cümlesinde liman tesislerinin bu hizmetleri, yönetmelikle belirlenen gereklilikler ile hizmet standartlarını sağlamak ve ilgili diğer mevzuat hükümlerine uymak koşulu ile Bakanlıkça düzenlenen izin kapsamında yürüteceği belirtilmekte, böylece bu alanlarda da İdarenin, verilen hizmet üzerinde denetimi ve gözetimi korunmaktadır. Maddede, kılavuzluk ve xömorkörcülük hizmeti vermekte olan gerçek veya tüzel kişilerce elde edilen kılavuzluk ve römorkörcülük ile birlikte bunlarla bağlantılı palamar ve yer değiştirme gibi hizmetlerin de dâhil olduğu aylık gayrisafi hasılattan pay alınmasına ve bu payın oranına ilişkin düzenleme yapılmaktadır. Bu pay, 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 490 ıncı maddesinde düzenlenmekteyken Anayasa Mahkemesinin 2018/118 E. ve 2023/180 K. sayılı Kararı ile söz konusu düzenleme iptal edilmiştir. Madde ile söz konusu gelirlerden hangi oranlarda pay alınacağına ve bu payın 9040'a kadar artırılmasına veya 909'e kadar indirilmesine Cumhurbaşkanının yetkili olduğuna dair düzenleme yapılmaktadır. Ayrıca, kamu limanları, özelleştirilen limanlar ile belirli bir liman kümelenmesi ve tekil limanlar dışındaki liman tesislerinde bu hizmetin verilmesine ilişkin işletme hakkının Bakanlıkça 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanunda yer alan işletme hakkının verilmesi yöntemi ile devredilebileceğine dair düzenleme yapılmaktadır. İhale için pazarlık usulünün kullanılacağı belirtilmekte ve ihaleye ilişkin bazı özel hükümler getirilmektedir. Kılavuzluk ve römorkörcülük hizmetleri için belirli bir değer öngörülmediğinden ve ihalede gayrisafi hasılattan ödenen pay miktarı yarıştırılacağı için değer tespiti yapılmayacağı belirtilmektedir. İhalede kullanılacak pay oranının, kılavuzluk ve römorkörcülük hizmetleri için dördüncü fıkra uyarınca ilgili bölgede uygulanan pay oranı üzerinden artırma yapılmak suretiyle belirleneceği ancak Aliağa, Ambarlı, Ceyhan, Gemlik, İskenderun, Kocaeli ve Mersin Bölge Liman Başkanlıklarını kapsayan bölgesel hizmet sahalarında artırma yapmaya esas pay oranının kılavuzluk hizmetleri için 9040 olacağı düzenlenmektedir. Maddenin altıncı fıkrasıyla, herhangi bir bölgesel hizmet sahasında veya liman tesisinde, kılavuzluk veya römorkörcülük hizmetlerine yönelik talep olmaması, bu hizmetleri yürüten gerçek veya tüzel kişilerin sunduğu hizmetin süresinden önce herhangi bir nedenle sona ermesi veya iptal edilmesi yahut mücbir sebep durumunun gerçekleşmesi halinde geçici olarak yeterli hizmet verebilecek şartları haiz mevcut kılavuzluk veya römorkörcülük hizmeti veren gerçek veya tüzel kişileri, kamu yararı amacıyla sınırlı olmak üzere, kapasite ve coğrafi yakınlık gibi hususları gözeterek makul bir süre için görevlendirme yapılabileceği veya bu hizmetlerin Bakanlık tarafından yerine getirebileceğine dair düzenleme yapılmaktadır. Söz konusu hizmetleri veren gerçek ve tüzel kişilerin Bakanlıkça belirlenen şartları sağlayamamaları veya kaybetmeleri ve verilen süre içerisinde şartları yerine getirememeleri halinde ilgili sahada kılavuzluk ve römorkörcülük hizmeti vermesine izin verilmeyeceği, madde kapsamında belirlenen yükümlülüklere aykırı hareket edilmesi halinde verilecek idari para cezasının alt ve üst sınırı ile maddenin uygulamasına ilişkin usul ve esasların Bakanlıkça çıkarılan Yönetmeliğe göre belirleneceği hususları düzenlenmektedir.

618 sayılı Kanuna aşağıdaki ek madde eklenmiştir.

"EK MADDE 2-Yük veya yolcu elleçleme amacıyla limanlarımıza gelen veya limanlarımızdan ayrılan ticari gemilerin saldıkları sera gazı emisyonlarının karşılığı olarak bu madde kapsamında hesaplanarak gemi sahiplerinden tahsil edilen tutarlar genel bütçenin (B) işaretli cetveline özel gelir olarak kaydedilir. Alınacak bedeller, doğrulanan sera gazı emisyonları ile Avrupa Birliği Emisyon Ticaret Sistemi güncel karbon fiyatı temel alınarak belirlenir ve bu bedel her yıl, bir sonraki yılın Eylül ayı sonuna kadar bir önceki yılın toplam bedeli olarak ödenir.

Genel bütçenin (B) işaretli cetvelinde özel gelir olarak tahmin edilen gelir karşılığı tutarlar, yeşil denizcilik için araştırma, geliştirme, dönüşüm ve yeni yapım faaliyetlerinin desteklenmesi amacıyla Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı bütçesine özel ödenek olarak öngörülür. Ödenek tutarını aşan gelir gerçekleşmeleri karşılığında ödenek eklemeye ve ödenek kaydedilen tutarlardan yılı içinde harcanmayan kısımları ertesi yıl bütçesine devren ödenek kaydetmeye Cumhurbaşkanı yetkilidir. Özel gelir ve ödeneklerin kullanımına ilişkin usul ve esaslar Cumhurbaşkanı tarafından belirlenir.

Uygulama kapsamına alınacak gemilerin cinsi, sefer bölgesi, tonajı, gemilerden alınacak emisyon bedeli oranları, emisyonların izlenmesi, raporlanması ve doğrulanmasına ilişkin usul ve esaslar Cumhurbaşkanı tarafından çıkarılan yönetmelikle belirlenir."

Gerekçe: Son yıllarda yaşanan iklim değişikliğinin etkileri nedeniyle tüm sektörlerde olduğu gibi gemi kaynaklı emisyonların azaltılmasına yönelik çalışmalar da hız kazanmıştır. Bu kapsamda önümüzdeki süreçte deniz taşımacılığını etkileyecek en önemli konulardan bir tanesi de Avrupa Birliği Emisyon Ticaret Sistemi (ETS) olacaktır. Avrupa Birliği, ETS sistemini denizcilik sektöründen kaynaklanan taşıma emisyonlarını da kapsayacak şekilde genişletmiştir. Türk bayraklı ve Türk sahipli deniz ticaret filosunun faaliyetlerine devam edebilmesi ve rekabet yeteneğini muhafaza edebilmesi için emisyonlarını hızlı bir şekilde düşürmesi gerekmektedir. Hem mevcut gemiler için güçlendirme uygulamaları hem de limanlarda alternatif yakıt altyapıları çok yüksek miktarda yatırımlar gerektirmektedir. Bu noktada uluslararası ve bölgesel karbon fiyatlandırma uygulamalarından toplanan gelirlerin ülkemiz tarafından en verimli şekilde kullanılması büyük önem arz etmektedir. Bu itibarla, emisyon fiyatlandırma sisteminin ülkemizde kurulması durumunda mütekabiliyet esasına göre toplam üretilen emisyonlardan alınacak gelirin belirlenecek bir miktarının ülkemizce alınması sağlanarak buradan elde edilecek gelir ile Türk deniz ticaret filosunun yenilenmesi veya dönüştürülmesi sağlanacaktır. Bu sayede, dünya deniz ticaretinde rekabet gücümüz artarak devam ettirilecektir. Ayrıca madde ile deniz taşımacılığından elde edilen karbon fiyatlandırması gelirlerinin Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığının bütçesine özel ödenek olarak öngörüleceği düzenlemesinin yanında, toplanan tutarların yeşil denizcilik için araştırma, geliştirme, dönüşüm ve yeni gemi inşa faaliyetlerinin desteklenmesi amacıyla kullanılacağı, özel gelir ve ödeneklerin kullanımına ilişkin usul ve esasların Cumhurbaşkanı tarafından belirleneceği, uygulama kapsamına alınacak gemilerin cinsi, sefer bölgesi, tonajı, gemilerden alınacak emisyon bedeli oranları, emisyonların izlenmesi, raporlanması ve doğrulanmasına ilişkin usul ve esasların Cumhurbaşkanı tarafindan çıkarılacak yönetmelikle belirleneceği hüküm altına alınmaktadır.

618 sayılı Kanuna aşağıdaki geçici madde eklenmiştir.

"GEÇİCİ MADDE 1- Bu Kanunun ek | inci maddesi uyarınca çıkarılacak Yönetmelik bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren altı ay içinde yürürlüğe konulur. Yönetmeliğin yürürlüğe girmesini müteakip en geç bir ayın sonunda aynı maddenin beşinci fıkrasında belirtilen ihalelerin işlemleri başlatılır. Söz konusu ihale süreçleri tamamlanıncaya kadar mevcut kılavuzluk veya römorkörcülük hizmeti vermekle yetkilendirilmiş veya görevlendirilmiş gerçek veya tüzel kişiler, hizmet vermeye, yetkilendirildikleri veya görevlendirildikleri şartları korumak ve ek 1 inci maddenin dördüncü fikrasına göre pay ödemek kaydıyla devam edebilir. İhalenin tamamlanmasını müteakip bu kişilerin yetkileri ve görevleri sona erer.

Kılavuzluk ve römorkörcülük hizmeti veren tüm gerçek ve tüzel kişiler ile birinci fıkra uyarınca söz konusu hizmeti verenler aylık gayrisafi hasılattan ödeyecekleri payları 1/3/2024 itibariyle öder."

Gerekçe: Madde ile kılavuzluk ve römorkörcülük hizmetlerinin aksamamasını teminen geçiş süreci düzenlenmektedir. Uygulamaya ilişkin yönetmeliğin altı ay içinde çıkarılacağı, yönetmeliğin yürürlüğe girmesini müteakip bir ay içinde ek 1 inci maddede bahsi geçen ihalelere başlanacağı, ihalenin sona ermesine kadar geçen süreçte maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce kılavuzluk ve/veya römorkörcülük hizmeti vermek üzere yetkilendirilmiş veya görevlendirilmiş gerçek ve tüzel kişilerin bu hizmetleri vermeye devam edebileceği, yine bu süre içinde belirlenen oranlarda pay ödemesine devam edileceği ve ihalenin tamamlanmasıyla bu yetkilerinin sona ereceği belirtilmektedir. İkinci fıkra ile söz konusu pay ödemesinin tüm hizmet verenler için 1/3/2024 tarihinden itibaren geçerli olduğu belirtilmektedir.

10/6/1946 tarihli ve 4922 sayılı Denizde Can ve Mal Koruma Hakkında Kanunun 2 nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan "belgelerinde belirtilmiş durumlarına uygunlukları ile" ibaresi "belgelerin uygunluğu ile diğer" şeklinde değiştirilmiş ve fikranın birinci cümlesinden sonra gelmek üzere aşağıdaki cümleler eklenmiştir.

"Yapılacak denetimin usul ve esasları İdare tarafından yönetmelikle belirlenir. Bu denetim, idare tarafından oluşturulan, liman giriş ve çıkış işlemlerinin takip edildiği sistem üzerinden sunulan belgeler üzerinden de yapılabilir."

Gerekçe: Madde ile limanlarımızdan çıkış yapan ticaret gemilerine liman çıkış belgesi verilmesine ilişkin düzenlemede değişiklik yapılmaktadır. Liman giriş ve çıkış işlemlerinin seri ve emniyetli bir şekilde yapılması, bürokrasinin azaltılması, işlemlerin kolaylaştırılması, özellikle trafiği çok yoğun olan limanlarda işlemlerin hızlı ve etkin yürütülerek maliyetlerin azaltılması gelişen teknolojiden faydalanılarak İdarenin teknik kapasitesinin en verimli şekilde kullanılması amacıyla Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığınca Liman Yönetimi Bilgi Sistemi oluşturulmuş, daha sonra bu sistem gemilerin diğer kurum ve kuruluşlarla olan işlemlerini de kapsayan Liman Tek Pencere sistemine eklenmiştir. Gemilerin maddede belirtilen hususlara ilişkin belgeler ile gemi cinsine veya taşıyabileceği yüke göre sahip olmaları gereken diğer zorunlu belgeler söz konusu sisteme yüklenebilmekte ve bunların uygunluğu veya geçerliliği İdare tarafından sistem üzerinden denetlenebilmektedir. Bu nedenle maddede öngörülen değişiklik ile denetimin, fiziki olarak yapılmasına alternatif olarak liman giriş ve çıkış işlemlerinin takip edildiği sisteme yüklenen belgeler üzerinden de yapılabilmesine imkân tanınmakta, mevcut personelin verimli olarak kullanılmasına olanak sağlanmakta ve denetime ilişkin usul ve esasların yönetmelikle belirleneceği düzenlenmektedir.

4922 sayılı Kanunun 3 üncü maddesinde yer alan "yangın söndürme" ibaresinden sonra gelmek üzere ", seyir ve telsiz ekipmanları" ibaresi eklenmiş, "yılda en az bir defa denetlenir." ibaresi "ve bu hususların denetimi; uluslararası sözleşmeler kapsamında olan gemiler için taraf olduğumuz uluslararası sözleşmelere göre, kapsam dışında kalan ticaret gemileri için ise İdare tarafından çıkarılan yönetmeliklere göre belirlenir." şeklinde değiştirilmiş ve fıkranın son cümlesi yürürlükten kaldırılmıştır.

Gerekçe: Madde ile ulusal sefer yapan gemilerin çıkarılacak yönetmelik hükümlerine göre, uluslararası sözleşmeler kapsamında olan gemilerin ise taraf olduğumuz uluslararası sözleşmelere göre denetleneceğine ilişkin düzenleme yapılmaktadır. Ulusal sefer yapan Türk Bayraklı gemilere uygulanacak denetim aralıklarının, uluslararası kurallara uyumlu olmak zorunda olan uluslararası sefer yapan gemilere uygulanacak denetim aralıklarından farklı olarak, gemilerin cinsi, yaptıkları faaliyet ve boyu gibi karakteristik özellikleri gözetilerek yayımlanacak yönetmelik ile ayrıca düzenlenmesi amaçlanmaktadır. Denizcilik sektöründe kullanılan teknolojilerin ve sistemlerin hızlı bir şekilde değişmesinden dolayı gemilerde seyir emniyetini sağlayan unsurlar da hızla değişmektedir. Bununla birlikte denetime ilişkin usul ve esasların, denetim sürelerinin, denetlenecek unsurların, taraf olduğumuz uluslararası sözleşmelere bağlı olarak sıklıkla revize edilmesi sebebiyle teferruatlı olarak ve dinamik kalabilecek şekilde belirlenmesi gerekmektedir. Bu sebeple gemilerin haiz olmaları gereken durumları ve bu hususların denetiminin; uluslararası sözleşmeler kapsamında olan gemiler için taraf olduğumuz uluslararası sözleşmelere göre belirlenmesi uluslararası sözleşme kapsamı dışında kalan gemiler için ise Bakanlık tarafından çıkarılacak yönetmeliklere göre belirlenmesi uygulama açısından güncelliği sağlayacaktır.

4922 sayılı Kanunun 6 ncı maddesinin birinci fikrasında yer alan "Denize elverişlilik belgesi olup da liman sınırlarını geçerek denize çıkacak her ticaret gemisi," ibaresi "Ticaret gemileri" şeklinde, "denetlenir" ibaresi "yönetmelikle belirlenen usul ve esaslara göre denetlenebilir" şeklinde değiştirilmiş ve ikinci fıkrasının birinci cümlesine "İdare," ibaresinden sonra gelmek üzere "bu madde ile 2 nci maddede belirtilen denetimler bakımından" ibaresi eklenmiştir.

Gerekçe: Hâlihazırda Kanunun 4 üncü maddesinde belirtilen denize elverişlilik belgesine sadece Türk gemileri sahip olduğundan limanlarımıza gelen tüm ticaret gemilerinin madde kapsamında denetlenebilmesi için ticaret gemileri ibaresi kullanılarak, denizlerimizde can ve mal emniyetinin sağlanması amaçlanmaktadır. Limanlardan çıkış yapan ticaret gemilerinin maddede belirtilen hususların yanı sıra yönetmelikle belirlenecek usul ve esaslara göre denetlenebileceği hükme bağlanarak denetimde etkinliğin ve verimliliğin artırılması ile idari kapasitenin en iyi şekilde kullanılması sağlanacaktır. Madde ile basitleştirilmiş uygulamaların 4922 sayılı Kanunun 2 nci maddesinde düzenlenen liman çıkış belgesi bakımından da geçerli olduğu belirtilmektedir. MADDE $- Liman çıkış belgesi, 4922 sayılı Kanunun 2 nci maddesi kapsamında bayrak gözetmeksizin tüm gemilere uygulandığı için Kanunun yabancı gemilere uygulanacak hükümleri belirlediği 26 ncı maddesine "2 nci" ibaresi eklenmektedir.

4922 sayılı Kanunun 26 ncı maddesine "6 ncı" ibaresinden önce gelmek üzere "2 nci," ibaresi eklenmiştir.

31/8/1956 tarihli ve 6831 sayılı Orman Kanununun ek 9 uncu maddesinin beşinci fıkrasından sonra gelmek üzere aşağıdaki fıkra ve maddeye aşağıdaki fikralar eklenmiştir.

"Büyükşehir belediyesi sınırları içerisinde olan devlet ormanlarındaki erişme kontrolü uygulanan karayollarında yük aktarmak için zaruri olan yükleme ve boşaltma işlemlerine ait geçici depolar ve bunların tamamlayıcısı olan tesislere karayolu sınır çizgisi içinde kalmak kaydıyla ağaçlandırma bedeli alınarak izin verilebilir. İzne konu tesislerin kiralanması, özelleştirme uygulamaları kapsamında işletme hakkının devredilmesi veya yap-işlet-devret modeliyle yaptırılması ve işlettirilmesi halinde orman sayılan alana isabet eden; sözleşmesi gereği ilgili idareye ödenmesi gereken kira bedelinin veya işletme hakkının devredilmesi halinde devir bedelinin 9650'si Orman Genel Müdürlüğü özel bütçe hesabına izin sahibi tarafından yatırılır. İzinler, ilgili kamu idareleri veya kamu kurum ve kuruluşları adına devam eder, taahhüt senetlerinde yer alan haklar işletme süresi içinde aynı şekilde işleticiler tarafından kullanılır ve yükümlülükler yine işletme süresi içinde işleticiler tarafından yerine getirilir."

"Devlet ormanlarında ulaşım hizmeti maksadıyla verilen havaalanı/havalimanı izin alanı içerisinde yolcuların zaruri ihtiyaçlarını karşılayacak sağlık, otel, motel, lokanta, dini tesis, alışveriş üniteleri gibi tesislerle akaryakıt istasyonu, lojistik, kargo tesisleri, yönetim ve idari binalar, geçici konaklama tesisleri ve terminal binalarına havaalanı/havalimanı sınırları içinde kalmak kaydıyla izin verilebilir. Genel bütçe kapsamındaki idareler ile Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğünce yapılan, işletilen, işlettirilen veya yap-işlet-devret modeli esas alınarak yaptırılan ve işlettirilen tesislerden herhangi bir bedel alınmaz.

Havaalanı/havalimanı izin alanı içerisinde kalan tesislerin yap-işlet-devret modeli esas alınarak yaptırılması halinde izin sahibinin talebi üzerine yüklenici/görevli şirket adına üst hakkı tesis edilebilir. İzinler izin sahibi adına devam eder. Adına üst hakkı tesis edilen yüklenici/görevli şirketten ağaçlandırma bedeli dışında kira dâhil başkaca hiçbir bedel alınmaz.

Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları İşletmesi Genel Müdürlüğünce yapılacak demiryolu ve buna bağlı elektrifikasyon, sinyalizasyon, haberleşme tesisleriyle bunların tamamlayıcısı olan yük merkezi ve yolcu taşıma istasyonu gibi zorunlu tesislere bu Kanunun 17 nci maddesinin üçüncü fikrası esaslarına göre verilen izinlerden bedel alınmaz."

Gerekçe: Uluslararası ve/veya ulusal kombine yük taşımacılığı kapsamında ve ilgili mevzuat çerçevesinde karayollarında taşınmasına izin verilen her türlü ürün, yarı mamul, hammadde ve benzerinin dağıtımı, depolanması, bakımı-onarımı, yüklenmesi-boşaltılması işlemlerinin kümelendirilerek gerçekleştirilebilmesi için düzenlenmiş, otoyollarda inşa edilmiş, yapısal özellikleri ve ölçekleri ile büyük imkânlara sahip yük aktarma merkezlerinin oluşturulması zaruret arz etmektedir. Söz konusu yük aktarma merkezleri, afet tahliye koridoru niteliğinde olan otoyollarda, afet yönetimine ilişkin afet alanlarına müdahale depoları, geçici barınma sahaları gibi işlevleri de yerine getirmektedir. Bu kapsamda 6831 sayılı Kanunun ek 9 uncu maddesine beşinci fıkradan sonra gelmek üzere eklenen fıkra ile söz konusu tesislere ilişkin düzenleme yapılması amaçlanmaktadır. 6831 sayılı Orman Kanununun 17 nci maddesinin üçüncü fikrasında kamu yararı ve zaruret gerekçeleriyle orman alanlarında verilebilecek izinler düzenlenmektedir. Orman Kanununun 17 nci maddesinin üçüncü fıkrasına göre kamu yararı ve zaruret bulunması halinde ulaşımı sağlamak maksadıyla havaalanı/havalimanı yapımına izin verilmekte olup yine Kanunun 115 inci maddesi irtifak hakkı kurulmasını mümkün kılmaktadır. Uluslararası ohavaalanı/havalimanı standartları gelişen teknoloji ve ihtiyaçlar çerçevesinde yükselmiştir. Ülkemizin de havayolu taşımacılığında sahip olduğu önemli konumunu koruması ve daha ileriye götürebilmesi için yolcuların zaruri ihtiyaçlarını havaalanı/havalimanı sınırları içerisinde karşılayacak tesislerin yapılması gerekmektedir. Bu çerçevede Tarım ve Orman Bakanlığınca, ulaşım hizmeti maksadıyla verilen havalimanı izin alanı içerisinde yolcuların zaruri ihtiyaçlarını karşılayacak sağlık, otel, motel, lokanta, dini tesis, alışveriş üniteleri gibi tesislerle akaryakıt istasyonu, lojistik, kargo tesisleri, yönetim ve idari binalar, geçici konaklama tesisleri ve terminal binalarına izin verilmesine yönelik düzenleme yapılmaktadır. Bahse konu tesislerin havaalanı/havalimanının içerisinde yapılmasının zaruri olduğu ve izin alanı içerisinde kalacaklarından, genel bütçe kapsamındaki idareler ile Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğünce yapılan, işletilen, işlettirilen veya yap-işlet-devret modeli esas alınarak yaptırılan ve işlettirilen tesislerden bedel alınmayacağı hükme bağlanmaktadır. Ayrıca madde ile havaalanı/havalimanı izin alanı içerisinde kalan tesislerin yap-işlet-devret modeli esas alınarak yaptırılması halinde yüklenici/görevli şirket adına ağaçlandırma bedeli karşılığında üst hakkı tesis edilebileceği ve bunun dışında başkaca bedel alınmayacağı düzenlenmektedir. Demiryolu güzergâhına isabet eden orman arazileri geçişlerinde orman geçiş bedeli ödenmektedir. Ormanlık arazilere isabet eden demiryolu hatları ise genellikle tünel, viyadük ve köprüler gibi sanat yapılarından oluşmakta, bu sanat yapıları ile tünellerin keşifleri ise yüksek maliyetler getirdiğinden orman geçiş izin bedelleri de bu oranda yükselmektedir. TCDD İşletmesi Genel Müdürlüğü, 233 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri çerçevesinde sermayesinin tamamı devlete ait bir kamu tüzel kişisi olup, yatırım ve finansman açıklarının tamamı merkezi yönetim bütçesinden karşılanmakta, geçiş bedeli ödemeleri de merkezi yönetim bütçesine ilave finansman yükü oluşturmaktadır. Maddeye eklenen son fıkra ile TCDD İşletmesi Genel Müdürlüğünce yapılacak demiryolu ve buna bağlı elektrifikasyon, sinyalizasyon, haberleşme tesisleriyle bunların tamamlayıcısı olan yük merkezi ve yolcu taşıma istasyonu gibi zorunlu tesislere izin talep edilecek orman vasfındaki tüm sahalar için bedelsiz olarak izin verilmesi temin edilmektedir.

6831 sayılı Kanuna aşağıdaki geçici madde eklenmiştir.

"GEÇİCİ MADDE 14- Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce, devlet ormanlarında ulaşım hizmeti maksadıyla verilen havaalanı/havalimanı izin alanı sınırları içerisinde yapılan, işletilen, işlettirilen veya yap-işlet-devret modeli esas alınarak yaptırılan ve işlettirilen yolcuların zaruri ihtiyaçlarını karşılayacak sağlık, otel, motel, lokanta, dini tesis, alışveriş üniteleri gibi tesislerle akaryakıt istasyonu, lojistik, kargo tesisleri, yönetim ve idari binalar, geçici konaklama tesisleri ve terminal binaları havaalanı/havalimanının müştemilatı sayılır ve Tarım ve Orman Bakanlığınca izin verilebilir. İzin verilen tesislerden herhangi bir bedel alınmaz. Alınan bedeller iade edilmez."

Gerekçe: Madde ile 6831 sayılı Orman Kanununa geçici madde eklenerek, maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce devlet ormanlarında ulaşım hizmeti maksadıyla verilen havaalanı/havalimanı izin alanı sınırları içerisinde yapılan, işletilen, işlettirilen veya yap-işlet-devret modeli esas alınarak yaptırılan ve işlettirilen yolcuların zaruri ihtiyaçlarını karşılayacak sağlık, otel, motel, lokanta, dini tesis, alışveriş üniteleri gibi tesislerle akaryakıt istasyonu, lojistik, kargo tesisleri, yönetim ve idari binalar, geçici konaklama tesisleri ve terminal binalarının havaalanı/havalimanının müştemilatı sayılacağı ve izin verilen tesislerden herhangi bir bedel alınmayacağı hükme bağlanmakta ve hâlihazırda bu kapsama giren ve devlet ormanlarında maddenin yürürlüğe gireceği tarihten önce havaalanı/havalimanı izni verilen Kastamonu, Antalya ve İzmir gibi havaalanları arasında eşit uygulama yapılmasına imkân sağlanmaktadır.

14/10/1983 tarihli ve 2920 sayılı Türk Sivil Havacılık Kanununun 27 nci maddesi başlığı ile birlikte aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

"Denetleme ve erişim

MADDE 27 — Ülkemizde ve/veya yurtdışında sivil havacılık faaliyeti gerçekleştiren ve/veya yurtdışında yerleşik olup ülkemize sivil havacılık faaliyetleri kapsamında hizmet veren veya hizmet vermek üzere başvuruda bulunan tüm yerli ve yabancı gerçek kişiler, özel hukuk tüzel kişileri, kamu kurum ve kuruluşları Sivil Havacılık Genel Müdürlüğünün yapacağı veya yaptıracağı denetim ve incelemeye tabidirler.

Yapılacak denetimin esasları, denetim ekibinin seçimi ile görev, yetki ve sorumlulukları Sivil Havacılık Genel Müdürlüğünce hazırlanacak yönetmelikle belirlenir.

Bu maddenin birinci fıkrasında belirtilen tüm gerçek kişiler, özel hukuk tüzel kişileri, kamu kurum ve kuruluşları, gerçekleştirdiği sivil havacılık faaliyeti ile ilgili; Sivil Havacılık Genel Müdürlüğünün düzenlemelerini takip etmek, verdiği talimatlara uymak, taraf olunan uluslararası anlaşmalar doğrultusunda yapılan denetim ve inceleme kapsamında talep edilen bilgi ve belgeyi vermek ve her türlü tesis, ürün ve ekipmana erişimi sağlamakla yükümlüdür.

Genel Müdürlük tarafından görevlendirilen teknik denetçiler, denetimlerde;

a) Hava aracının uçuşa elverişli olmaması,

b) Mürettebatın o hava aracı tipi için gerekli nitelikleri taşımaması veya uçuşu yürütecek fiziksel ya da zihinsel kapasiteye sahip olmaması,

c) Operasyonun can ve mal emniyeti için tehlike oluşturması,

ç) Tespit edilen eksiklik veya bulguların can ve mal emniyeti ile uçuş emniyetini doğrudan ilgilendirmesi, durumlarında uygunsuzlukların ivedilikle düzeltilmesini istemeye, mevzuatta belirtilen gerekliliklerin uygulanmasını istemeye, havacılık işletmesinin ya da yeterlik belgesi gerektiren personelin ve/veya havacılık hizmet sağlayıcılarının faaliyetini durdurmaya yetkilidir."

Gerekçe: Maddede yapılan değişiklik ile "Türk sivil hava araçları ile faaliyette bulunan" ifadesi çıkarılarak madde kapsamı genişletilmiş olup Ülkemizde ve/veya yurtdışında sivil havacılık faaliyeti gerçekleştiren ve/veya yurtdışında yerleşik olup ülkemize sivil havacılık faaliyetleri kapsamında hizmet veren veya hizmet vermek üzere başvuruda bulunan tüm yerli ve yabancı gerçek kişiler, özel hukuk tüzel kişileri, kamu kurum ve kuruluşlarını kapsayacak, denetime ek olarak incelemeyi de içerecek ve güncel durumu yansıtacak şekilde düzenlenmektedir. Uluslararası düzenlemelerde teknik olarak "denetim ekibi" ifadesi kullanıldığından maddede yer alan "denetim elemanları" ifadesi "denetim ekibi" şeklinde değiştirilmekte ve denetim ekibinin görevlerinin Yönetmelikle düzenlenmesi öngörülmektedir. Uluslararası Sivil Havacılık Teşkilatı ((CAO), üyesi ve gözetim-denetimine tabi olduğumuz, havacılık alanında uluslararası kural koyma ve standart belirleme yetkisine sahip olan Birleşmiş Milletler kuruluşudur. ICAO"nun yaptığı denetimler sonucunda; denetlenen üye ülkelere mevzuat, denetim ve gözetim faaliyetlerine ilişkin gereklilikleri karşılayıp karşılayamama durumuna göre ülke puanı verilmektedir. Ülke puanının yüksek olması üye ülkelere prestij kazandırarak havacılık sektöründe tercih edilmesini sağlamakta aksi durumda ise ciddi emniyet ve güvenlik endişesi adı altında direkt bulgu yayınlanmakta, üye ülkeler ICAO tarafından haberdar edilmekte ve yaptırımlar uygulanabilmektedir. ICAO'nun belirlediği emniyet ve güvenlik denetimi için, aradıkları standart ve gereklilikler kapsamında maddeye "her türlü tesis ve ürün" ifadesi eklenerek sadece yapılacak denetim ve incelemeyle sınırlı olmak üzere bunlara erişim sağlanabilmesi amaçlanmaktadır. Ayrıca madde ile denetçilerin; uygunsuzlukların ivedilikle düzeltilmesini istemeye, mevzuatta belirtilen gerekliliklerin uygulanmasını istemeye, havacılık işletmesinin ya da yeterlik belgesi gerektiren personelin ve/veya havacılık hizmet sağlayıcılarının faaliyetini durdurmaya yetkili oldukları düzenlenmektedir.

2920 sayılı Kanunun 35 nci maddesinde yer alan "Uygun" ibaresi "Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü tarafından belirlenen standartlara uygun" şeklinde değiştirilmiş "bulunan" ibaresinden sonra gelmek üzere "ve Sivil Havacılık Genel Müdürlüğünce sertifikalandırılan" ibaresi eklenmiştir.

Gerekçe: Tarafı olduğumuz Uluslararası Sivil Havacılık Anlaşmasında belirtilen kriterlere göre uluslararası hava trafiğine açılacak havaalanlarının sertifikalandırılması gerekmektedir. Havaalanı Sertifikası bir havaalanının uluslararası kurallarda ve mevzuatta yer alan standartlara uygun olduğunun Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü tarafından onaylandığını gösterir kanıtlayıcı nitelikte bir belgedir. 2920 sayılı Kanunun mevcut 35 inci maddesinde "Uygun teknik özelliklere sahip; gümrük, pasaport, sağlık ve bunlara benzer işlemlerin yapılması için kolaylıkları bulunan havaalanları, uluslararası hava trafiğine açılabilir" bükmü yer almaktadır. Uluslararası sözleşmeler gereğince mevcut uygulamada yapılan sertifikalandırma işleminin 35 inci madde kapsamına alınarak mevzuatta açıkça düzenlenmesi amaçlanmaktadır.

2920 sayılı Kanunun 40 ıncı maddesine aşağıdaki fıkralar eklenmiştir.

"Tüm yolcular, havacılık güvenliğinin ihlal edilmemesiyle sınırlı olmak üzere, havaalanlarına ve hava araçlarına geçerken yanlarındaki eşyaları ile birlikte teknik cihazlarla ve gerektiğinde el ile kontrol edilir ve aranır. Ancak teknik cihazlarla yapılan kontrollerin sonuçlandırılamaması durumunda bahse konu yolcu kendisinin ve eşyasının elle aranmasını kabul etmediği takdirde havaalanı ve hava aracına kabul edilmez. Ülkemizin taraf olduğu uluslararası anlaşma hükümleri saklıdır.

Havacılık güvenlik tedbirleri; can ve mal güvenliğini sağlamak, hava araçlarına, havacılık tesislerine ve kişilere yönelik yasa dışı eylemleri önlemek amacıyla genel kolluğun gözetiminde özel güvenlik görevlileri tarafından da yerine getirilebilir.

Özel güvenlik görevlileri, havaalanı mülki idare amirinin yazılı emrine istinaden genel kolluk gözetiminde havacılık tesislerine girişte; kişilerin üstünü, eşya, bagaj, kargo ve mallarını teknik cihazlarla ve gerektiğinde el ile kontrol edebilir ve arayabilir.

Güvenlik sistemi veya cihazlarla yapılan kontrol sırasında bagaj, kargo ve diğer mallar, havacılık güvenliğinin ihlal edileceği şüphesinin ortaya çıkması durumunda, havaalanı mülki idare amirinin yazılı emrine istinaden yolcusu veya sahibi olmaksızın genel ve özel kolluk gözetiminde özel güvenlik görevlileri tarafından teknik cihazlarla ve gerektiğinde el ile aranabilir, açılabilir ve taşınması yasaklı nesneler emanete alınabilir.

4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun adli aramaya ilişkin hükümleri saklıdır.

Havaalanı mülki idare amiri tarafından havacılık alanında çalışacak ve gizlilik dereceli bilgilere erişim sağlayacak kişiler, 4749 sayılı Kanunla uygun bulunan Uluslararası Sivil Havacılık Anlaşmasının 17 numaralı eki ile uluslararası uygulamalara ve önlemlere uygun olarak belirlenen, havaalanlarının güvenlik tahditli alanlarına refakat edilmeden erişim sağlayacak kişiler, bu alanlarda güvenlik kontrolü uygulamak ya da uygulanmasını sağlamaktan sorumlu kişiler ile yolcu dışındaki diğer kişiler hakkında 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanununa göre güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılır. Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması, Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü veya havaalanı mülki idare amirliği tarafından yolcu dışındaki kişiler için düzenlenen giriş izni veya yetki belgesi veya sertifikalarının yenilenmesi halinde yenilenir. Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılmadan güvenlik tahditli alana girecek yolcu dışındaki kişilere refakat edilmesi zorunludur. Ülkemizin taraf olduğu uluslararası anlaşma hükümleri saklı olup uçak mürettebatına;

a) Yolcuların mevcut olabileceği alanlarda,

b) Geldikleri veya gidecekleri hava aracının hemen yakınındaki alanlarda,

c) Mürettebata tahsis edilen alanlarda,

ç) Mürettebat üyelerinin geldiği veya gideceği hava aracı ile giriş noktası veya terminal arasında kalan alanlar dışında kalan güvenlik tahditli alanlarda, refakat zorunludur."

Gerekçe: Madde ile tüm yolcuların güvenlik kontrolünden geçmesine yönelik mevzuat Ülkemizin taraf olduğu Uluslararası Sivil Havacılık Anlaşması (Şikago Sözleşmesi) kapsamında Uluslararası Sivil Havacılık Teşkilatı tarafından belirlenen havacılık güvenliği standartlarına uyumlu hale getirilmektedir. Özel güvenlik görevlilerinin hâlihazırda taraf olduğumuz uluslararası anlaşmalara uygun olarak yerine getirdiği güvenlik hizmetlerinin mevzuata uygun şekilde sağlanması amacıyla sivil havaalanlarında özel güvenlik görevlileri tarafından teknik cihazlar ve gerekmesi halinde elle arama yapılması, tespit edilen ve havaalanlarında veya uçaklarda taşınması yasaklı olan nesnelerin alıkonulması için gerekli düzenleme yapılmaktadır. Havaalanlarının güvenlik açısından hassas yerler olması nedeniyle havacılık alanında çalışacak ve gizlilik dereceli bilgilere erişim sağlayacak kişilerin, havaalanlarının güvenlik tahditli alanlarına refakat edilmeden erişim sağlayacak kişilerin, bu alanlarda güvenlik kontrolü uygulamak ya da uygulanmasını sağlamaktan sorumlu kişilerin ve yolcu dışındaki diğer kişilerin güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasına tabi tutulması gerekmektedir. Bu kapsamda, bahse konu alan veya görevlerde çalışacak kişilere yönelik güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılarak sivil havacılık güvenliği alanında çalışmaya uygunluğunun değerlendirilebilmesi ve çalışanlardan kaynaklı tehditlerin azaltılması amaçlanmaktadır.

2920 sayılı Kanunun 47 nci maddesinin başlığı "Havaalanları ve çevresinde yapılaşma sınırlamaları" şeklinde, birinci ve ikinci fıkraları aşağıdaki şekilde, altıncı fıkrada yer alan "valilik" ibareleri "Mahallin en büyük mülki idare amiri" şeklinde değiştirilmiş ve maddeye aşağıdaki fıkra eklenmiştir.

"Havaalanlarının ve ilgili tesis ve teçhizatın dâhilinde ve çevresinde, Sivil Havacılık Genel Müdürlüğünce belirlenen esaslar ve yayımlanan plan sınırları çerçevesinde hava trafiğini ve seyrüsefer yardımcı cihazlarını engelleyecek ve havacılık emniyetini ve güvenliğini tehlikeye düşürecek nitelikte ve yükseklikte bina, yapı, inşaat yapılması, ağaç ve direk dikilmesi, tesis kurulması ve yaban hayatının oluşmasına veya gelişmesine sebebiyet vererek havacılık emniyetini tehlikeye sokacağı değerlendirilen tesislerin kurulması yasaktır.

Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı, havaalanları ve seyrüsefer yardımcı cihazlarının etrafında havacılık emniyetini tehlikeye düşürebilecek yapı, bina, ağaç, direk gibi tesisleri ilgili mahallin en büyük mülki idare amiri aracılığıyla kaldırtabilir."

"Havaalanı ve çevresinde havacılık emniyetini tehlikeye düşürebilecek yapılar ile yaban hayatının oluşmasına veya gelişmesine sebebiyet verecek durumların tespit edilmesi halinde, havaalanı işletmecisi tarafından yapılacak tehlike değerlendirme çalışmaları Sivil Havacılık Genel Müdürlüğünce değerlendirilir. Değerlendirme neticesinde uçuş emniyetini tehlikeye düşürebilecek hususların bulunduğuna karar verilmesi halinde Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı söz konusu tesislerin kaldırılması veya tehlikenin bertaraf edilmesini sağlamaya yönelik faaliyetin tamamen veya kısmen durdurulması da dâhil olmak üzere gerekli işlemleri yapar veya yapılmasını sağlar. Bu fıkranın uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığınca belirlenir."

Gerekçe: Madde ile Uluslararası Sivil Havacılık Teşkilatı mevzuatına uyum kapsamında, havaalanları ve çevresinde yer alan kısıtlamalar arasına, yaban hayatının oluşmasına ve gelişmesine sebebiyet verecek havacılık emniyetini tehlikeye sokabilecek tesisler ilave edilmektedir. Söz konusu tesislerin yapılmasına kısıtlama getirilerek başta kuş çarpmaları olmak üzere havacılığa önemli ölçüde zarar veren yaban hayatı ile mücadele için önemli bir adım atılması hedeflenmektedir. Havaalanları ve seyrüsefer yardımcı cihazlarının çevresinde havacılık emniyetini tehlikeye düşürebilecek unsurların ilgili mahallin en büyük mülki idare amiri tarafindan kaldırılabilmesine yönelik düzenleme yapılmaktadır. Uluslararası standartlar gereğince, uçuş, can ve mal emniyetini teminen, havaalanları ve çevresinde yaban hayatı ve kuşla mücadeleye ilişkin yapılması gereken tehlike değerlendirme çalışmaları konusunda havaalanı işletmecilerine verilen sorumluluklar madde ile hüküm altına alınmakta ve ilgili kurumlar arasında koordinasyon sağlanarak gerekli analizlerin yapılmasına yönelik düzenlemeler yapılmaktadır.

2920 sayılı Kanunun 143 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde yer alan "bin" ibaresi "yirmi bin" şeklinde, "on bin" ibaresi "beş yüz bin" şeklinde, (b) bendinde yer alan "beş yüz" ibaresi "on bin" şeklinde, "on bin" ibaresi "beş yüz bin" şeklinde, ikinci fıkrada yer alan "beş yüz" ibaresi "on bin" şeklinde, "on bin" ibaresi "beş yüz bin" şeklinde değiştirilmiştir.

Gerekçe: Maddede yer alan ceza miktarları yeniden değerleme oranları dikkate alınarak güncellenmekte, ceza aralığı genişletilmekte ve üst sınır yükseltilmektedir. Ceza miktarlarını belirlerken gerçek kişiler ile tüzel kişilere tatbik edilecek cezalarda etkin, caydırıcı ve orantılı tutarların belirlenebilmesi için aralık daha geniş bırakılmaktadır.

2920 sayılı Kanunun 144 üncü maddesine birinci fıkradan önce gelmek aşağıdaki fıkra eklenmiş, maddenin mevcut birinci fıkrasında yer alan "beşbin" ibaresi "ellibin" şeklinde, mevcut ikinci fıkrasında yer alan "onbiri" ibaresi "yüzbin" şeklinde değiştirilmiş, mevcut üçüncü, dördüncü, beşinci ve altıncı fikraları yürürlükten kaldırılmış ve maddeye aşağıdaki fıkralar eklenmiştir.

"Türk Hava Sahasında işletilecek veya kullanılacak sivil İnsansız Hava Aracı (İHA) sistemlerinin ithali, satışı, ruhsatlandırılması, kayıt ve tescili, uçuşa elverişliliğin sertifikalandırılması, sistemleri kullanacak kişilerin sahip olması gereken nitelikleri, uçuş izinlerinin verilmesine ve hava trafik hizmetlerine ilişkin usul ve esaslar Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü tarafından belirlenir."

"Uçuş izni almadan veya Sivil Havacılık Genel Müdürlüğünce/mülki idare amirlerince belirlenen alanlar dışında insansız hava aracı uçuran ve genel kolluk kuvvetleri tarafından tespit edilen kişiler hakkında mahallin en büyük mülki idare amiri tarafından 60.000 Türk Lirası idari para cezası uygulanır.

İHA sistemlerinin ithaline, satışına, tesciline, ruhsatlandırılmasına, uçuşa elverişliliğin sağlanmasına, sistemleri kullanacak kişilerin sahip olması gereken niteliklere ilişkin düzenlemelere aykırılıkları tespit edilenlere Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü tarafindan 5.000 Türk Lirasından 100.000 Türk Lirasına kadar idari para cezası uygulanır."

Gerekçe: Anayasa Mahkemesi'nin 30/11/2023 tarihli ve E: 2023/129, K: 2023/206 sayılı Kararı ile 2920 sayılı Kanunun 144 üncü maddesinin dördüncü fikrası iptal edilmiştir. Kararın Resmi Gazete'de yayımlanmasından başlayarak dokuz ay sonra (19/10/2024) yürürlüğe gireceği hüküm altına alınmıştır. Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararının gerekçesinde "İfiraz konusu kuralda Genel Müdürlük tarafindan insansız hava araçlarıyla ilgili koyulacak kuralların ve sivil havacılığı düzenlemek maksadıyla alınacak önlemlerin neler olduğuna sayma suretiyle yer verilmediği gibi kuralın da yer aldığı Kanun'da veya başka bir kanunda Genel Müdürlüğün insansız hava araçlarına ilişkin yapabileceği düzenlemelerin kapsamına ve şartlarına dair hüküm bulunmamaktadır. " ifadeleri yer almaktadır. Madde ile Sivil Havacılık Genel Müdürlüğünün İnsansız Hava Araçlarına ilişkin düzenleme yapacağı alanlar tahdidi olarak sayılmakta, bu alanlara ilişkin yaptırımlar ile bu yaptırımları uygulayacak kurumlar belirlenmekte, maddede yer alan ceza miktarları yeniden değerleme oranları dikkate alınarak güncellenmektedir.

2920 sayılı Kanuna aşağıdaki ek madde eklenmiştir.

"EK MADDE 3- Devlet ormanları kapsamındaki alanlarda havaalanı/havalimanı projeleri kapsamında, havaalanı/havalimanı sınırları içerisinde hava ve kara tarafı için gerekli tesis alanları ile yolcuların zaruri ihtiyaçlarını karşılayacak sağlık, otel, motel, lokanta, dini tesis, alışveriş üniteleri gibi tesislerle akaryakıt istasyonu, lojistik, kargo tesisleri, yönetim ve idari binalar, geçici konaklama tesisleri ve terminal binaları için verilen izinlerden herhangi bir bedel alınmaz."

Gerekçe: Madde ile 2920 sayılı Kanuna ek madde eklenerek, devlet ormanlarında ulaşım hizmeti maksadıyla verilen havaalanı/havalimanı izin alanı sınırları içerisinde yapılan, işletilen, işlettirilen veya yap-işlet-devret modeli esas alınarak yaptırılan ve işlettirilen yolcuların zaruri ihtiyaçlarını karşılayacak sağlık, otel, motel, lokanta, dini tesis, alışveriş üniteleri gibi tesislerle akaryakıt istasyonu, lojistik, kargo tesisleri, yönetim ve idari binalar, geçici konaklama tesisleri ve terminal binaları için verilen izinlerden herhangi bir bedel alınmayacağı hükme bağlanarak havaalanı/havalimanı sınırları içerisinde yer alacak tesislerin neler olacağına açıklık getirilmektedir.

16/12/1999 tarihli ve 4490 sayılı Türk Uluslararası Gemi Sicili Kanunu İle 491 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 12 nci maddesinin dördüncü fıkrasına aşağıdaki bentler eklenmiş, yedinci ve sekizinci fıkralarında yer alan "Üçüncü" ibareleri "Dördüncü" şeklinde değiştirilmiştir.

"e) Anonim, sermayesi paylara bölünmüş komandit, limited şirket ve kooperatiflerin birleşme, bölünme ve tür veya unvan değişiklikleri nedeniyle yapılacak kayıt değişiklikleri ile gemi ve yatların miras yoluyla intikali nedeniyle yapılacak kayıt işlemlerinde bu fıkranın (a) bendinde belirtilen kayıt harcı alınmaz. Geminin payının devredilmesi halinde kayıt harcı, devredilen hisse oranında alınır.

f) Türk Uluslararası Gemi Siciline kayıtlı yahut kaydedilecek ana sevk sistemi sıvılaştırılmış doğalgaz hariç fosil yakıt kullanmayan gemi ve yatlardan bu fıkranın (a) bendinde belirtilen harçlar alınmaz, (b) bendinde belirtilen harcın yüzde ellisi alınır."

Gerekçe: 4490 sayılı Kanunun 12 nci maddesinde Türk Uluslararası Gemi Siciline tescilli gemilerin ilk kayıt ve yıllık harçları belirlenmiş olup bu harçların istisnaları da aynı Kanunda yer almaktadır. Genel hükümlere göre harç uygulamalarında şirket birleşmeleri, bölünmeleri veya tür veya unvan değişiklikleri nedeniyle sicillerde gerçekleştirilen işlemler ile miras yoluyla intikallerde harç alınmamakta, pay devirlerinde ise pay oranında harç alınmaktadır. Ancak 4490 sayılı Kanunda bu hususlar açıkça yer almadığından uygulamada tereddüt hâsıl olmaktadır. Bu amaçla Kanunun 12 nci maddesinin dördüncü fıkrasına ilave edilmesi öngörülen (e) bendiyle TUGS harç uygulamaları genel hükümlerle aynı olacak şekilde düzenlenmektedir. Günümüzde dünyanın karşı karşıya olduğu en büyük çevresel sorunun iklim değişimi olduğu ve iklim değişimi ile mücadelede en önemli faktörlerden birinin sera gazı emisyonlarını azaltmak olduğu bilinmektedir. Bu kapsamda sera gazı emisyonlarının başlıca kaynağı olan fosil yakıt tüketiminin azaltılması gerekmektedir. Bu çerçevede dünyada olduğu gibi ülkemizde de çevreci politikalar ve teşvik mekanizmaları kabul edilerek uygulanmaya başlanmıştır. Fosil yakıt kullanmayan gemilerin deniz ticaret filomuza katılması ve gemi inşa sanayimizde bu tür gemilerin ilk örneklerinin inşa edilerek yaygınlaşmasının sağlanmasının, çevresel avantajlarının yanı sıra deniz ticaretimizi ve gemi inşa sanayimizi geliştireceği de şüphesizdir. Bu itibarla devletin bu değişimin sağlanmasında bir teşvik mekanizması kurması önem arz etmektedir. Bu amaçla TUGS"a kayıtlı olan gemi ve yatların ana sevk sistemlerini sıvılaştırılmış doğalgaz hariç fosil yakıt kullanmayan bir enerji kaynağına dönüştürmeleri halinde veya TUGS'a yeni kaydedilecek gemi ve yatlardan ana sevk sistemleri fosil yakıt kullanmayan bir enerji kaynağı kullanması durumunda kayıt harcı alınmaması, yıllık harcın yarısının alınması öngörülmektedir.

25/6/2010 tarihli ve 6001 sayılı Karayolları Genel Müdürlüğünün Hizmetleri Hakkında Kanunun 29 uncu maddesinin birinci, ikinci ve üçüncü fıkralarında yer alan "hizmet tesisleri ve" ibarelerinden sonra gelmek üzere "yük aktarma merkezleri gibi" ibareleri eklenmiştir.

Gerekçe: Karayolları Genel Müdürlüğünün de içerisinde bulunduğu kamu kurumları, özel sektör, sivil toplum kuruluşları ve uzman kişilerin katılımıyla, ülkemizde yaşanabilecek her tür ve ölçekteki afet ve acil durumlara ilişkin Türkiye Afet Müdahale Planı (TAMP) hazırlanmaktadır. Afet Müdahale Planı dâhilinde Karayolları Genel Müdürlüğü sorumluluğunda bulunan otoyollar "Afet Tahliye Koridoru" olarak planlanmaktadır. Uluslararası ve/veya ulusal kombine yük taşımacılığı kapsamında, ilgili mevzuat kapsamında karayollarında taşınmasına izin verilen her türlü ürün, yarı mamul, hammadde ve benzerinin dağıtımı, depolanması, bakımı-onarımı, yüklenmesi-boşaltılması işlemlerinin kümelendirilerek gerçekleştirilebilmesi için düzenlenmiş, otoyollarda inşa edilmiş, yapısal özellikleri ve ölçekleri ile büyük imkânlara sahip yük aktarma merkezlerinin oluşturulması zaruret arz etmektedir. Söz konusu yük aktarım merkezleri; afet tahliye koridoru niteliğinde olan otoyollarda, afet yönetimine ilişkin afet alanlarına müdahale depoları, geçici barınma sahaları gibi işlevleri de yerine getirmektedir. Ayrıca otoyol ağımız Avrupa ve Asya arasında gerçekleşen transit yük taşımacılığında son derece önemli bir yere sahiptir. Ülkemizden geçen Ticari Koridorlar üzerinde gerçekleşen transit trafik artışının yüksek seviyelerde gerçekleşmesi ve bu artışın kaynağı kombine yük taşımacılık sektörünün, taşınan yüklerin belli merkezlerde boşaltılarak dağıtımının yapılabileceği alanlara olan ihtiyacın bu Ticari Koridorların ana geçiş noktası olan otoyollar özelinde karşılanmasını zorunlu hale getirmektedir. Bununla birlikte otoyolların geçtiği güzergâh üzerindeki metropollerde bulunan yük aktarma merkezlerinin, nüfus ve ticaret artış oranına göre şehrin lojistik ihtiyaçlarının karşılanabilmesi noktasında yetersiz kalması nedeniyle, şehir merkezlerinden uzakta transit trafiğin yoğun geçiş noktası olan otoyollar üzerinde yük terminali merkezlerinin kurulması gerekliliği ortaya çıkmıştır. Belirtilen nedenler kapsamında bu düzenleme ile "Afet Tahliye Koridoru" olarak planlanan ve transit yük taşımacılığının yoğun şekilde gerçekleştiği otoyollar üzerinde söz konusu merkezlerin kurulabilmesi amaçlanmaktadır.

13/1/2011 tarihli ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun 1259 uncu maddesinin birinci fikrasının ikinci cümlesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. "Zorunlu sigorta bedelinin sınırı her kaza için yolcu başına, uluslararası sefer yapabilmek için ruhsat almış bir gemi ile yolcu taşındığı takdirde 250.000 Özel Çekme Hakkından, uluslararası sefer için gerekli ruhsatı olmayan bir gemi ile yolcu taşındığı takdirde 100.000 Özel Çekme Hakkından az olamaz."

Gerekçe: Türk Ticaret Kanununun deniz yolu ile yolcu taşıma sözleşmesine ilişkin hükümlerinin kaynağı 2002 Atina Sözleşmesidir. Bu sözleşmenin onaylanmasına ilişkin Yolcuların ve Bagajlarının Deniz Yolu İle Taşınmasına İlişkin Atina Sözleşmesine Ait 2002 Protokolünün Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun 3/4/2017 tarih ve 30027 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Söz konusu sözleşme uluslararası yolcu taşımacılığını düzenlemekteyken Türk Ticaret Kanununda yer alan hükümler nedeniyle kabotaj yolcu taşımacılığına da uygulanmaktadır. Kabotaj taşımacılığı, daha kısa mesafelerde ve kıyıya yakın yapılması, seyahat süresinin kısa olması gibi nedenlerle uluslararası taşımalara nazaran sigorta poliçelerinin gereklilikleri bakımından farklılık arz etmektedir. Uluslararası taşımacılık ile ulusal taşımacılığın aynı zorunlu sigorta limitlerinde değerlendirmesi nedeniyle poliçe bedellerinin yüksekliği kabotaj taşımacılığını olumsuz etkilemektedir. Bu nedenle söz konusu Türk Ticaret Kanununun 1259 uncu maddesinde değişiklik yapılarak, onikiden fazla yolcu taşımak için ruhsat almış ancak uluslararası sefer için gerekli ruhsatı olmayan gemiler için zorunlu sigorta bedelinin sınırının her kaza için yolcu başına 100.000 Özel Çekme Hakkından az olamayacağı belirtilmiş ve 2002 Atina Sözleşmesindeki düzenlemeye uygun olarak "tavan" yerine "sınır" ifadesi "kişi başına" ifadesi yerine "yolcu başına" ifadesi tercih edilmektedir.

9/5/2013 tarihli ve 6475 sayılı Posta Hizmetleri Kanununun 16 ncı maddesinin ikinci fıkrasında yer alan "her yılın sonunda" ibaresi "aylık dönemler itibarıyla" şeklinde değiştirilmiş ve üçüncü fıkrasına "gerçekleşen net maliyeti" ibaresinden sonra gelmek üzere ", harcamanın yapıldığına ilişkin bilgi ve belgelerin sunulduğu ayı takip eden ayın sonuna kadar" ibaresi eklenmiş ve maddeye aşağıdaki fıkra eklenmiştir.

"(4) Evrensel posta hizmetlerine ilişkin giderleri karşılamak üzere evrensel posta hizmeti yükümlüsüne ya da sağlayıcısına avans ödenebilir. Avans ödemesine ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir."

Gerekçe: Evrensel posta hizmeti net maliyeti ödeme periyotlarının ortalama 18 ayı bulmasına bağlı olarak evrensel posta hizmet yükümlüsü veya sağlayıcısı nezdinde paranın zamana karşı değer kaybetmesine bağlı ortaya çıkabilecek mali kayıpların en aza indirilmesi ve bu bağlamda evrensel posta hizmetlerinin etkin ve verimli bir şekilde yürütülebilmesinin temin edilmesi gereği hâsıl olmuştur. Bu kapsamda, daha önce yıllık bazda öngörülen evrensel posta hizmeti net maliyeti bildirim sürelerinin aylık bazda raporlanabilmesine yönelik olarak maddenin ikinci fıkrasında yer alan "her yılın sonunda" ibaresi "aylık dönemler itibarıyla" şeklinde değiştirilmektedir. Ayrıca evrensel posta hizmeti net maliyeti bildirimleri üzerine net maliyet tutarlarının ödeneceği azami sürelerin kanuni olarak belirlenmesi amacıyla maddenin üçüncü fıkrasına "serçekleşen net maliyeti" ibaresinden sonra gelmek üzere "harcamanın yapıldığına ilişkin bilgi ve belgelerin sunulduğu ayı takip eden ayın sonuna kadar" ibaresi eklenmektedir. Diğer taraftan evrensel posta hizmetine ilişkin harcamalar açısından avans uygulamasının kanuni zeminde düzenlenmesinin sözü edilen mali kaybı önleme amacını sağlamada faydalı olacağı düşünüldüğünden evrensel posta hizmetine ilişkin harcamalar açısından da avans uygulamasının başlatılması ve avans ödemelerinin net maliyet hesabında dikkate alınabilmesi amacıyla madde metnine fıkra eklenmektedir.

6475 sayılı Kanunun 21 inci maddesine aşağıdaki fıkra eklenmiştir.

"(7) Sermayesinin yarıdan fazlası PTT'ye ait olan şirketlerde kamu kurum ve kuruluşlarına personel istihdam edilmesine dair mevzuat hükümlerine tabi olunmaksızın 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanununa tabi personel istihdam edilir. Şirketlerde istihdam edilecek personelin işe alınması ve mali hakları hususlarında; görev yapılan unvan, eğitim, tecrübe, dil bilgisi ve alanında uzmanlığı esas alınmak kaydıyla ilgili şirketlerin Yönetim Kurulları yetkilidir."

Gerekçe: Anayasa Mahkemesi?nin E.2018/96, K.2023/222 sayılı kararı ile PTT'ye ait şirketlerde personel istihdamına ilişkin hükmün iptal edilmesi üzerine yeni bir düzenlemeye ihtiyaç duyulmuştur. Bu kapsamda madde ile sermayesinin yarıdan fazlası PTT'ye ait olan şirketlerde istihdam edilecek personelin alımına ilişkin görev yapılan unvan, eğitim, tecrübe, dil bilgisi, alanında uzmanlığı gibi kriterler getirilerek Yönetim Kurulları yetkili kılınmaktadır.

6475 sayılı Kanuna aşağıdaki ek madde eklenmiştir.

"Disiplin cezalarının çeşitleri ve uygulanacak haller

EK MADDE 1 — (1) PTT'de idari hizmet sözleşmeli olarak görev yapan personele uygulanacak disiplin cezaları ile ceza gerektiren fiil ve haller hususunda 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 125 inci maddesi uygulanır. Ancak;

a) Aylıktan kesme cezası; brüt sözleşme ücretinden 1/30 ilâ 1/8 arası oranlarda kesinti yapılması,

b) Kademe ilerlemesinin durdurulması cezası; brüt sözleşme ücretinden 1/4 ilâ 1/2 arası oranlarda kesinti yapılması,

c) Devlet memurluğundan çıkarma cezası; bir daha PTT'de herhangi bir göreve alınmamak üzere sözleşmenin feshi, suretiyle uygulanır.

(2) PTT'de idari hizmet sözleşmeli olarak görev yapan personel hakkındaki disiplin işlemlerinde, bu Kanunda hüküm bulunmayan hallerde 657 sayılı Kanunun Dördüncü Kısmının "Disiplin" başlıklı Yedinci Bölümünde yer alan hükümler uygulanır."

Gerekçe: Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 38 inci maddesinde; suçta ve cezada kanunilik ilkesine yer verilmekte olup, ceza ve ceza yerine geçen güvenlik tedbirlerinin ancak kanunla düzenlenebileceği hüküm altına alınmaktadır. Bu itibarla gerek anayasal hükümler gerekse yargısal içtihatlar göz önüne alınmak suretiyle, Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketinde idari hizmet sözleşmeli olarak istihdam edilen ve kamu personeli hüviyeti taşıyan personelin tabi olacağı disiplin hükümlerinin de kanunla düzenlenmesi gerekmektedir. Bu amaç doğrultusunda, 6475 sayılı Posta Hizmetleri Kanununa eklenmesi öngörülen ek 1 inci madde ile verilebilecek disiplin cezalarının çeşitleri, disiplin suçu teşkil eden fiil ve haller ile ve bu fiil ve haller dolayısıyla verilecek cezalar belirlenmektedir. Ayrıca idari hizmet sözleşmeli personelin disiplin işlemlerine ilişkin bu kanunda düzenlenmeyen hallerde 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun Dördüncü Kısmının "Disiplin" başlıklı Yedinci Bölümünde yer alan hükümlerin uygulanacağı hüküm altına alınmaktadır.

6475 sayılı Kanuna aşağıdaki ek madde eklenmiştir.

"Disiplin cezası vermeye yetkili amirler ve kurullar

EK MADDE 2- (1) Disiplin işlemleri; disiplin amirleri, Teşkilat Disiplin Kurulu, Merkez Disiplin Kurulu ve Yüksek Disiplin Kurulunca yürütülür.

(2) Uyarma, kınama ve 1/30 ilâ 1/8 arası ücret kesintisi yapılması cezası disiplin amirleri; 14 ilâ 1/2 arası ücret kesintisi yapılması cezası merkez teşkilatında Merkez Disiplin Kurulu, taşra teşkilatında ise Teşkilat Disiplin Kurulu; sözleşmenin feshi cezası Yüksek Disiplin Kurulu tarafından verilir.

(3) Disiplin cezası vermeye yetkili disiplin amirleri ve disiplin kurulları, disiplin kurullarının kuruluşu, üyeleri, çalışma ve karar usulü, disiplin amirlerinin tayin ve tespitinde uygulanacak esaslar ile bunların yetki ve sorumlulukları ve diğer hususlar Yönetim Kurulu tarafından yönetmelikle düzenlenir."

Gerekçe: 6475 sayılı Kanuna eklenen ek 2 nci madde ile disiplin işlemlerini yürütmeye yetkili disiplin amirleri ve disiplin kurulları belirlenmekte, disiplin amirleri ile disiplin kurullarının kuruluşu, üyeleri, çalışma ve karar usulünün yönetmelikle düzenleneceği hususları düzenlenmektedir.

6475 sayılı Kanuna aşağıdaki ek madde eklenmiştir.

"Görevden uzaklaştırma

EK MADDE 3- (1) Görevden uzaklaştırma, görevi başında kalmasında sakınca görülen personel hakkında alınan ihtiyati bir tedbirdir. Görevden uzaklaştırma tedbiri, soruşturmanın herhangi bir safhasında da alınabilir. Görevden uzaklaştırmaya; atamaya yetkili amirler, müfettişler ve denetçiler yetkilidir.

(2) Görevden uzaklaştırmaya ilişkin işlemler, 657 sayılı Kanunun Dördüncü Kısmının "Görevden Uzaklaştırma" başlıklı Sekizinci Bölümünde yer alan hükümlere göre yapılır."

Gerekçe: 6475 sayılı Kanuna eklenen ek 3 üncü madde ile görevden uzaklaştırma tedbiri düzenlenmiş olup görevleri başında kalmalarında sakınca görülen personel hakkında görevden uzaklaştırmaya kimlerin yetkili olduğu, buna ilişkin işlemlerin 657 sayılı Kanunun "Görevden Uzaklaştırma" başlıklı Sekizinci Bölümü altında yer alan hükümlere göre yapılacağı belirlenmektedir.

27/6/1989 tarihli ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ekli (1) sayılı Cetveline (Ç) kısmının (5) numaralı bölümünden sonra gelmek üzere aşağıdaki bölümler eklenmiş ve (6) numaralı bölüm (9) olarak değiştirilmiştir.

6-Pilot (DHMİ), Hava Trafik Başkontrolörü (DHMİ) ve Hava Trafik Kontrolörü (DHMİ) pozisyonlarında bulunanlar

7-Havacılık Bilgi Yönetimi Uzmanı (DHMİ) pozisyonlarında bulunanlar 114 8-Müdür Yardımcısı (Havacılık Bilgi Yönetimi) (DHMİ) ve Şef (Havacılık 135 Bilgi Yönetimi) (DHMİ) pozisyonunda bulunanlar

Gerekçe: Ülkemizin de üyesi olduğu Uluslararası Hava Seyrüsefer Emniyeti İçin Avrupa Teşkilatı (EUROCONTROL) mevzuatı gereğince, üye ülkeler tarafından Hava Seyrüsefer Hizmetleri (ANS) için yapılacak harcamaların ülke bütçelerine yük getirmesini önleyen ve ülkeleri, hava seyrüsefer yatırım ve hizmetleri için teşvik eden "Maliyetlerin Geri Dönüşümü" prensibi uygulanmakta, bu kapsamda da üye ülkelerce hava seyrüsefer hizmetlerine yönelik yapılan tüm harcamalar, personel maliyetleri dâhil olmak üzere EUROCONTROL tarafından üye ülkelere geri ödenmektedir. Ülkemizde son yıllarda gelişen ve büyüyen sivil havacılık faaliyetleri göz önünde bulundurularak istihdamı zorunlu olan hava seyrüsefer personelinin yetiştirilmesi ve devamının sağlanması büyük önem arz etmektedir. Bu itibarla, hava seyrüsefer personelinin nitelikleri, ulusal ve uluslararası istihdam koşulları, mesleğin özel lisans gerektirmesi, görev icrasının içerdiği yüksek risk, yabancı dil, analitik düşünme ve karar verme yetisi vb. hususlar göz önünde bulundurulduğunda söz konusu unvan gruplarının uluslararası mevzuata uyum kapsamında tabloda ayrı ayrı yer alması gerekmektedir. Bahsi geçen hava seyrüsefer personelinin maliyetlerinin tamamı EUROCONTROL tarafından karşılanmaktadır.

26/9/2011 tarihli ve 655 sayılı Ulaştırma ve Altyapı Alanına İlişkin Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 40 ıncı maddesinin ikinci fıkrasında yer alan "havacılık ve uzay" ibaresi "havacılık, uzay, raylı sistem ve denizcilik" şeklinde değiştirilmiştir.

Gerekçe: Halen yürürlükte olan mevzuata göre; Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığının görev alanlarından sadece elektronik haberleşme ile havacılık ve uzay teknolojileri konusunda Ar-Ge projeleri desteklenebilmektedir. Bakanlığın görev alanlarından denizcilik ve demiryolu sektöründe raylı sistemler ile ilgili alanlarda dijital dönüşüm ve sıfır emisyon hedeflerinin gerçekleştirilebilmesi ve bu alandaki ülkemiz hedeflerine ulaşılabilmesi için mevcut Ar-Ge bütçesinden Ar-Ge desteği sunulmasının önü açılmaktadır.

655 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye aşağıdaki ek madde eklenmiştir.

"Çalışma zamanı ve mesai dışı hizmet bedeli

EK MADDE 2- (1) Bölge liman başkanlıkları ve liman başkanlıkları tarafından gerçekleştirilen denetim, ölçüm, belgelendirme ve diğer denizcilik işlemlerinin normal çalışma saatleri içinde yapılması esastır. Ancak, bu saatler dışında veya tatil zamanlarında işin yapılacağı bölge liman veya liman başkanlığınca, gerekli önlemler alınmak ve Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığınca belirlenecek mesai dışı hizmet bedelinin Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Döner Sermaye İşletmesi hesabına yatırılması şartıyla işlem yapılabilir. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı, normal çalışma saatleri dışında verilecek hizmetleri düzenler ve kontrol eder.

(2) Birinci fikra kapsamında; bölge liman veya liman başkanlığınca yürütülen fazla çalışmalar karşılığında elde edilen gelirlerden, bu başkanlıklarda fiilen görev yapıp mesai saatleri dışında fazla çalışma yapan memur veya sözleşmeli personelden ilgili mevzuatı kapsamında denetim yapmaya yetkili olanlara ve denetim konusunda eğitim alarak yetkilendirilmiş olanlara saat başına 160 gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak tutarı aşmamak üzere Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığınca belirlenen tutarda ayda 50 saate kadar fazla çalışma ücreti ödenebilir. Bu ödeme damga vergisi hariç herhangi bir vergi ve kesintiye tabi tutulmaz. Bu madde kapsamında ödeme yapılanlara diğer mevzuat hükümleri çerçevesinde ayrıca fazla çalışma ücreti ödenmez."

Gerekçe: Bölge liman ve liman başkanlıkları hem bulundukları konum itibariyle hem de iş yükü göz önüne alındığında, ülkemizin dış ticaretinin önemli bir kısmını karşılayan denizyolu taşımacılığının sürdürülebilirliği, verimliliği ve artırılması amacıyla hizmet vermektedirler. Limanlarda gemi ve deniz araçlarının giriş ve çıkışlarına ait işlemler dahil, her türlü gemi, liman, tersane, acente, sörvey, denetim, belgelendirme ve diğer denizcilik işlemleri, denizcilik kökenli uzman personel ile diğer kadro ve pozisyonlarında bulunan personel tarafından aralıksız 7 gün 24 saat esasıyla gerçekleştirilmek zorundadır. Madde ile denetim, ölçüm, belgelendirme veya diğer denizcilik işlemlerinin normal çalışma saatleri içinde yapılmasının esas olduğu, mesai dışında ise Bakanlıkça belirlenecek ücretinin Döner Sermaye İşletmesi hesabına yatırılması halinde işlem yapılabileceği belirlenmektedir. Bu hizmetleri fiilen veren personele, çalıştığı saat başına ancak 50 saati geçmemek üzere, fazla çalışma ödemesi yapılabileceği belirtilmektedir. Fazla çalışma yapan personele ödenecek fazla çalışma ücreti, bölge liman veya liman başkanlığınca mesai saati dışında verilen hizmetlerden elde edilen gelirden karşılanacaktır.

Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Gerekçe: Yürürlük maddesidir.

Bu Kanun hükümlerini Cumhurbaşkanı yürütür.

Gerekçe: Yürütme maddesidir.