Engellilerin İstihdamına İlişkin Çeşitli Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi

Engellilerin İstihdamına İlişkin Çeşitli Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun

Teklifimiz ve gerekçesi ekte sunulmuştur.

Mehmek o TKuTANA-Sorum Milekvek;

Sağlık, Aile, Çalışma ve Sosyal İşler

Tali Komisyon

Esas Komisyon

Plan ve Bütçe

Tarih: 1-10-2024

Esas No:2/2435

İD ELZEM ne: (92081 www

Engelli vatandaşların sorunlarının çözümü için gerekli politikaları oluşturmak, toplumsal farkındalık yaratmak, engelli bireylerin yaşamlarını iyileştirecek önlemleri almak, istihdamını ve toplumsal yaşama katılımlarını artıracak önlemleri almak sosyal devletin gereği olduğu kadar hükümetin görevleri arasındandır.

Ülkemizde 2011 yılında yapılan "Nüfus ve Konut Araştırması" ülke genelinde engelli bireylerin il bazında dağılımını tahmin için örnekleme yöntemiyle yapılan araştırmada görme, duyma, konuşma, yürüme, öğrenme, hatırlama gibi fonksiyonlardan en az birinde çok zorlandığını ya da hiç yapamadığını beyan eden kişi sayısının 4.882.481 kişi olarak saptanmıştır. Ülkemizde engelli nüfusun toplam nüfusa oranının 12, yüzde 13 olduğu verisi sık sık kullanılmaktadır.

Yaşamın her alanında olduğu gibi engeliler istenilen düzeyde istihdama ve sosyal yaşama katılamadıkları gibi eğitim süreçlerinde de sorunlar yaşamaktadır.

TÜİK'in 2022 yılında açıkladığı verilere göre 140 bin 632 işçi, 65 bin 662 memur olmak üzere kamuda 206 bin 294 engelli istihdam edilmektedir.

2022 yılında yapılan Türkiye Sağlık Araştırması'na göre; engellilerin ancak yüzde 15,1i çalışmaktadır. Çalışan engelli bireylerin yüzde 71,5'i ücretli maaşlı veya yevmiyeli çalışırken 9016,2'ü kendi hesabına çalışan, yüzde 7,5'i ücretsiz aile işçisi ve yüzde 4,""si işveren durumundadır.

Milli Eğitim Bakanlığı verilerine göre 2022-2023 eğitim öğretim yılında eğitim gören engelli öğrencilerin sayısı 507.804'tür. Bu öğrencilerin 62.495'i özel eğitim okullarında, 61.059'u özel eğitim sınıflarında ve 384.250"si kaynaştırma eğitiminde yer almaktadır.

Türkiye'de milyonlarca engelli yurttaş, ev hapsine benzer koşullarda, sosyal-ekonomik yaşamdan koparılmış halde yaşamını sürdürmektedir. Engellilerin insan ve yurttaş olmaktan kaynaklı temel hakları sistematik bir şekilde ihlal edilmektedir. Engelli kadınlar hem kadın hem de engelli olmaları nedeniyle çoklu ve derin bir ayrımcılık yaşamaktadır.

Ekonomik kriz ve yoksulluk en derin şekilde engellileri etkilemektedir. Sayısı 10 milyon üzerinde olan engellilerin öncelikleler derin bir yoksulluğa neden ona işsizlik sorunları hızlı bir şekilde çözülmelidir. Hal böyleyken kamuda ve özel sektörde yasal istihdam kotasını doldurmayan kurumlar hakkında gerekli yaptırımlar yerine getirilmemektedir.

Kamu personelinin çok önemli bir kısmı engelli hakları farkındalığı konusunda yetersizdir. Kamuda ve özel sektörde engelli istihdamında engellilerin karşı karşıya kaldığı ayrımcılık her geçen dönem yeni bir boyut kazanmaktadır. Milyonlarca engellinin bütçeden aldığı pay yüzde 2'nin altındadır. Bu bütçe arttırılmalı ve eğitim-sağlık-sosyal hizmetler alanında insan onuruna yakışır yaşam koşulları ile engelli ödenekleri ödenmelidir. Şu anda yapılan ödemeler yoksulluk sınırının Y010*nu düzeyinin de altındadır. kuruluşlarının yıllardır çözüm önerileri sunduğu bilinmektedir. İşitme egeli işaret dili tercümanlığı ve işitme cihazlarına ilişkin sorunlar çözüm beklemektedif." MADDE GEREKÇELERİ